Bij helft patiënten werken statines niet voldoende

Geneeskunde Cholesterolverlagers blijken bij de helft van de patiënten niet goed genoeg te werken. Zo hebben zij alsnog extra risico op hartziekte.

Statines verlagen cholestorol in het bloed. Foto Alan Crawford
Statines verlagen cholestorol in het bloed. Foto Alan Crawford

Bij meer dan de helft van de patiënten die bij de huisarts preventief statines voorgeschreven krijgen, doet het medicijn niet wat het moet doen: het cholesterolgehalte in het bloed substantieel terugbrengen naar een gezond niveau. Dat schrijven Britse onderzoekers van de University of Nottingham maandag in het vakblad Heart. Statines worden preventief voorgeschreven aan mensen met een te hoog cholesterolgehalte of een te hoge bloeddruk; deze medicijnen kunnen het risico op kransslagaderverstoppingen en beroertes verminderen.

De gegevens voor de studie werden geleverd door 681 huisartsenpraktijken in het Verenigd Koninkrijk die tussen 1990 en 2016 in totaal aan ruim 165.000 patiënten preventief statines voorschreven. Van de patiënten was een cholesterolmeting beschikbaar voordat ze behandeld werden en ten minste één meting in de twee jaar nadat ze begonnen waren met het slikken van statines. De grens voor voldoende werking van de statines stelden de onderzoekers op een verlaging van ten minste 40 procent van het cholesterolgehalte. Dat is ook wat in de moderne richtlijnen staat.

In de volgende jaren werd bijgehouden welke patiënten een cardiovasculaire aandoening kregen, gemiddeld over een periode van zes jaar. In de groep waar het cholesterol met de medicijnen voldoende omlaag was gebracht, werden in die periode 10.656 maal hart- en vaatproblemen geconstateerd, bij de andere groep 12.141 maal. Na statistische analyse van de gegevens concludeerden de onderzoekers dat het niet voldoende omlaagbrengen van het cholesterolgehalte in het bloed, het risico op hart- en vaatziekten in deze patiëntengroep significant verhoogt.

De reflex van artsen om patiënten die bij de eerste meting relatief hoge cholesterolwaarden hadden sterkere statines voor te schrijven, leidde er vaker toe dat hun cholesterolwaarde naar een gezond niveau zakte. Waardoor dat niet lukte bij mensen bij wie statines niet optimaal werkten, is niet duidelijk.

Hoe dan ook is deze uitkomst „duidelijk alarmerend” schrijven de Braziliaanse artsen Márcio Bittencourt en Fernando Cesena in een begeleidend commentaar. Zij zien het als een waarschuwing aan arts én patiënt. De arts moet beter in de gaten houden of de voorgeschreven medicatie wel afdoende werkt, en de patiënt moet ervan doordrongen zijn dat hij of zij zijn pillen wel trouw slikt om het risico op hart- en vaatziekten te voorkomen.

Lees ook: Cholesterolverlagende statines zijn zinloos voor vrijwel gezonde ouderen