Sadet Karabulut (SP) tijdens een manifestatie op de Dam.

ANP/Robin Utrecht

‘Solidariteit is geen achterhoedegevecht’

De SP moet meer de hort op met het klassieke socialistische idee van internationale solidariteit, zegt Kamerlid Sadet Karabulut. ‘We moeten lessen trekken uit de verkiezingen.’

Het onversneden, regelrecht linkse verhaal: bestaat het nog? Wel wat betreft Sadet Karabulut (43), Kamerlid en buitenlandwoordvoerder voor de SP. In een zaterdag gehouden lezing spreekt ze onverbloemd, en tegen de in Den Haag dominante politieke stroom in, over het belang van internationale solidariteit en sociale rechtvaardigheid tot ver buiten de eigen landsgrenzen.

Voor Karabulut is dat volstrekt vanzelfsprekend. Maar is het dat binnen de SP ook? De laatste jaren maakt de partij een in zichzelf gekeerde indruk en lag het accent vaak op thema’s die je ook met rechts kan associëren: minder arbeidsmigratie, een strenger vluchtelingenbeleid, felle Europa-kritiek. Het leverde tijdens de Provinciale Statenverkiezingen geen stemmen op. Integendeel: de Socialistische Partij werd gehalveerd. En dat heeft de twijfel gevoed: is de partij te ver afgedreven van het oorspronkelijke gedachtegoed? Of juist niet ver genoeg?

Lees ook: over de tweestrijd binnen de SP

Karabulut zit al bijna dertien jaar in de Tweede Kamer. Ze is voorzichtig met kritiek op haar SP. Maar als het gaat om haar overtuigingen is ze uitgesproken. „We zijn socialisten en die zijn per definitie internationalistisch”, zegt ze tijdens een gesprek in een Amsterdams café, kort voordat ze een keur aan partijgenoten en dissidenten uit Marokko, Turkije en Palestina zal toespreken op het SP-symposium ‘Vredesdag’. „Het begrip ‘internationale solidariteit’ is een beetje vergeten, maar het is de sleutel tot het oplossen van wereldproblemen.”

Waarom lukt het niet om de kiezer daarvan te overtuigen?

„Het lukt onvoldoende, omdat het rechtse narratief al decennia domineert. Het simpele mantra ‘individualisme, markt, ieder voor zich’. De naoorlogse verzorgingsstaat staat daardoor nu stelselmatig onder druk en de onzekerheid die hierdoor is ontstaan, ondermijnt de solidariteit. Maar intussen is ook duidelijk dat de situatie onhoudbaar is. Radicaal-rechtse krachten komen met een autoritair antwoord. Wij zeggen: solidariteit. Natuurlijk zal de laatste verkiezingsuitslag uitgebreid worden geëvalueerd. Daar zullen we lessen uit trekken. Die behoefte is er ook. Ik denk dat we er met een goed verhaal uit zullen komen.”

Vindt u dat de SP weer idealistischer moet worden?

„Ik denk dat we prachtige idealen hebben. We hebben een heel mooi beginselprogramma. Waarden als internationale solidariteit, gelijke rechten en democratie passen bij ons en die moeten we nog beter gaan uitdragen. Ik zie om me heen volop hoopvolle ontwikkelingen: jongeren gaan massaal de straat op voor het klimaat.”

In jullie verkiezingsprogramma uit 2017 komt pas in het staartje het buitenland aan bod. Dat klinkt niet als een partij die bezig is met internationale solidariteit.

„Waar klinkt mijn lezing dan naar? En ons Vredesdag-symposium? Tijdens onze laatste partijraad is een prachtige motie aangenomen met een oproep om te blijven strijden voor internationale solidariteit en tegen de grondoorzaken van veel ellende. Het lijkt alsof er veel ontwikkelingsgeld naar Afrika gaat, maar Afrika exporteert in de praktijk juist welvaart, in de vorm van grondstoffen en mensen. Wat wij in Afrika steken is een doekje voor het bloeden, want er vloeit veel geld weg door belastingontwijking en uitbuiting. Het lijkt allemaal ver weg, maar het is een gegeven dat wat daar gebeurt, uiteindelijk ook gevolgen heeft voor wat er hier gebeurt.”

Is solidariteit geen achterhoedegevecht geworden?

„Nee! Dat wordt steeds gezegd, en dat wordt gevoed, maar als ik met mensen spreek, snappen ze heel goed dat vluchtelingen vaak niet uit vrije wil vluchten, maar omdat er oorlog is of ze zo arm zijn dat ze wel moeten. Ik heb inderdaad wel de indruk dat daar in Nederland onvoldoende over gesproken wordt en mee gedaan wordt. Je kunt ervoor kiezen om níet meer mee te doen aan de permanente oorlog, gevoerd in naam van de strijd tegen terrorisme, of aan de dreigende nieuwe kernwapenwedloop. Dat is de uitdaging voor progressieven overal: om solidariteit nieuw leven in te blazen en te voorkomen dat er miljarden naar kernwapens gaan en niet naar de noden en zorgen van mensen.”

Is de door de SP zo bekritiseerde EU eigenlijk niet ook een solidariteitsmachine?

„Voor wie? Europa heeft de Grieken laten bloeden en de banken gered. Vanuit de EU worden wapens geëxporteerd die in Jemen worden gebruikt, waarbij de eigen Europese exportregels met voeten worden getreden. Wij zijn niet tegen de EU. Wij zeggen juist: de EU moet wéér gaan samenwerken. Maar waarom kan dat alleen maar door bevoegdheden af te staan? Begin eerst maar met je te houden aan je eigen regels. En wat je ook van Brexit vindt, het is wel een signaal: je moet mensen serieus nemen. Die willen meer zeggenschap.”

Over Rusland en Venezuela bent u milder.

„Dat ziet u echt totaal verkeerd. Als er sancties komen omdat Rusland illegaal annexeert dan steun ik dat. Internationaal recht is internationaal recht. Maar als Turkije of Israël uit de pas lopen, gebeurt er niets. Er wordt met twee maten gemeten. Wat betreft Venezuela: president Maduro heeft het absoluut verknald. Maar dat kan nooit de rechtvaardiging zijn voor militaire interventie of een illegale coup. Zeggen dat je de Venezolanen wilt helpen, en vervolgens de bevolking treffen met keiharde sancties, is hypocriet. Nederland laat zich daarbij voor Trumps karretje spannen.”

Lees ook: Rutte wil dansen, Trump wil leiden

De VS zijn een onbetrouwbare partner?

„Ja, ze hebben de Iran-deal zomaar opgezegd, en ook het INF-kernwapenverdrag. Ze praten in Afghanistan weer met de Taliban en besluiten zich zomaar terug te trekken uit Syrië. Niet dat ik dat zo erg vind, maar het gebeurt allemaal zonder overleg. Ik zou graag willen dat wij als klein land niet meer in dat hogere geweldsspectrum meedoen en dat we ons niet laten meeslepen in allerlei avonturen van grootmachten.”