Nederlandse Britten: ‘Ze laten ons gewoon zitten’

Brexit In Nederland wonen naar schatting 45.000 Britten. Velen van hen hadden in 2016 geen stem in het referendum, maar hun leven wordt wel door Brexit beïnvloed. Vier portretten.

Van links naar rechts: Karen Hough, Peter Leggett, Dereck Haye en Dhani Rajagopal.
Van links naar rechts: Karen Hough, Peter Leggett, Dereck Haye en Dhani Rajagopal. Olivier Middendorp

Dereck Haye (42): ‘Ruzie in de familie’, 18 jaar in Nederland

Olivier Middendorp

‘Voor het referendum mocht ik niet stemmen, daarvoor woon ik al te lang in Nederland. Alleen al om die reden voel ik me in de steek gelaten. Er werken anderhalf miljoen Britten elders in Europa, maar daar wordt niet naar omgekeken. De Nederlandse regering is gelukkig pro-actief, die stuurt brieven en laat keurig netjes weten: geen zorgen, jullie krijgen allemaal een verblijfsvergunning. Maar van de Britse regering heb ik de afgelopen jaren niet één keer gehoord. Ze laten ons gewoon zitten.

„Brexit raakt mij op meerdere vlakken. Ik ben getrouwd met een Nederlandse, mijn twee kinderen hebben sinds kort een Nederlands paspoort. Ook zelf ben ik door Brexit Nederlander geworden. De hele kwestie zorgt voor verdeeldheid binnen onze familie. Mijn moeder en zus zijn pro-Europa, mijn vader – een Nederlander die verhuisd is naar Wales – heeft voor Brexit gestemd. We hebben er een aantal pittige ruzies over gehad. Hij zegt dat hij het vooral gedaan heeft vanwege de onverhinderde instroom van mensen: de grote steden zijn volgens hem overspoeld met immigranten. Maar als ik hem naar cijfers vraag, dan heeft hij die niet. Mijn kinderen vinden het allemaal fascinerend. Die vragen: ‘Waarom is opa zo dom? Snapt hij niet dat hij het ons nu moeilijk maakt Groot-Brittannië binnen te komen?’

„De onzekerheid rond Brexit is ook verschrikkelijk voor business. Ik ben ondernemer, ik heb een bedrijf in IT-beveiliging en tien mensen in dienst. We hebben een klant in Londen, het is de vraag of we zaken kunnen blijven doen. Nu is de Europese privacywetgeving van toepassing, straks zijn er misschien geen afspraken meer en kun je een boete krijgen als je data deelt met Britse bedrijven.

„Het internet heeft domme mensen een stem gegeven. De meesten die voor Brexit hebben gestemd snappen niet wat Europa betekent. Zij zien niet wat het ons heeft gebracht: handel, vrijheid, mensenrechten. In Wales, waar ik vandaan kom, stemde 53 procent leave. Het onderliggende gevoel daar is dat ze ontzettend ontevreden zijn over de regering in Londen en uit een soort proteststem voor vertrek uit de EU hebben gestemd. Ze hebben geen idee van wat ze kwijtraken aan subsidies. Wales is een van de mooiste streken ter wereld, maar ook ontzettend arm.

„Ik hoop op het beste, maar ik verwacht het ergste. Brexit gaat hoe dan ook een impact hebben op Europa. Er komen grote veranderingen aan. De verantwoordelijkheid ligt ook bij ons, vind ik. Bij de gewone burgers. Wij moeten onze stem laten horen.”

Peter Leggett (41): ‘Immigratie is ook positief’, 17 jaar in Nederland

Olivier Middendorp

‘Nederland is een geweldige plek voor mij geweest. Ik kwam hier een dag voor mijn 25ste verjaardag met het plan een jaar te blijven, dat is nu 17 jaar geleden. Dit land heeft me de mogelijkheid gegeven een gezin te stichten en carrière te maken. Bovendien is het niet ver van huis.

„Ik heb altijd een liefde voor Europa gehad. Ik ben opgegroeid in een klein dorpje net buiten Londen. Mijn vader werkte voor het Britse ministerie van Defensie, we hebben ook twee jaar in Duitsland gewoond. Ik zag al jong de positieve kanten van immigratie: het uitwisselen van kennis en ervaringen bijvoorbeeld.

„Door mijn werk als hr-consultant voor internationale organisaties zoals Nike en Brunel ben ik gewend met expats om te gaan. Het was mijn taak gezinnen die hierheen kwamen de weg te wijzen: waar kunnen ze een huis huren, zijn er goede faciliteiten, wat is de beste school? Eigenlijk heb ik mijn werk te danken aan de globalisering.

„In 2016 heb ik per post gestemd voor het Brexit-referendum, dat kon nog net. Ik moest een formulier invullen en opsturen naar mijn lokale districtsraad. De uitkomst was nogal een schok: ik geloofde niet dat iemand met een gezond verstand voor vertrek zou stemmen. Die zomer zat ik op vakantie in Italië met een groepje Britse gepensioneerden rond het zwembad. Ze bezaten jachten, ontvingen allemaal een volledig pensioen. Waarom hebben jullie in godsnaam leave gestemd, vroeg ik. Het antwoord: ‘We wilden onze politici een lesje leren’. ‘Oké’, zei ik. ‘En mijn kinderen dan?’

„Over mijn verblijfsstatus in Nederland heb ik nooit nagedacht. Ik sta geregistreerd bij de IND en ben in het bezit van een verblijfsdocument. Aan de andere kant: ik wil hier wonen, ik wil hier werken, ik wil bijdragen aan het systeem dat mij ondersteunt. Mijn kinderen zijn 3 en 8, hen wil ik hier zien opgroeien. Kan dat straks nog?

„Ik ben op zoek naar een nieuwe baan, als ik nu een afwijzing krijg weet ik niet of dat komt door mijn leeftijd, het feit dat ik twee jaar lang een in deeltijd werkende vader ben geweest of dat het is omdat ik Brit ben. Op papier is het geen probleem, maar je weet natuurlijk niet hoe het werkt in de hoofden van mensen. Ik laat me er in ieder geval niet door tegenhouden.”

Karen Hough (45): ‘Wat een malloten’, 25 jaar in Nederland

Olivier Middendorp

‘Ik ben opgegroeid in Noord-Ierland tijdens de burgeroorlog. Dat we soms vanwege een bommelding binnen moesten blijven, vond ik heel normaal. Als kind weet je niet hoe erg het is, je hebt geen referentiekader. Ik kan me nog goed herinneren dat we naar een nieuw dorp verhuisden en dat kinderen mij in de speeltuin vroegen: wat is je religie? Weet ik veel, zei ik. Ik moest aanwijzen naar welke kerk ik ging. O, zeiden ze, dan mogen we met je spelen.

„Ik woon nu 25 jaar in Nederland. De laatste 15 voel ik mij steeds minder verbonden met het Verenigd Koninkrijk. Vroeger als ik naar Ierland ging en vanuit het vliegtuig het kronkelige, glooiende landschap zag, dacht ik: heerlijk, ik ben er weer! In Nederland is alles tot op de centimeter ingedeeld, ik baalde als ik hier was. Nu is het totaal andersom. Als ik familie in Ierland opzoek, schrik ik regelmatig van de verloedering op sommige plekken.

„Toen ik hoorde dat Brexit doorging dacht ik: wat een malloten. Ik had nog een Brits paspoort, maar ik kwam erachter dat ik mijn stemrecht kwijt was omdat ik te lang in Nederland woon. Na de uitslag was ik eerst boos op de bevolking. De meest ingevoerde zoekopdracht de dag na het referendum was ‘Wat is de EU’ – hoe stom kun je zijn! Maar uiteindelijk ben ik nog bozer op de regering. Waarom laten jullie het volk hierover beslissen in een tijd waarin het populisme duidelijk terrein wint?

„Ik vind het zonde van het Verenigd Koninkrijk. Na de Olympische Spelen in Londen in 2012 was er eindelijk een beetje positiviteit, eenheid, en toen kwam dít. Wat gaat er met de grens met Noord-Ierland gebeuren? Het ergste vind ik dat we bijna drie jaar bezig zijn en nog geen steek verder. Ik maak me zorgen om mijn moeder die in Engeland woont. Dingen als groenten, fruit en zorg worden misschien wel onbetaalbaar. Mijn zusje werkte in het toerisme, zij raakte haar baan kwijt omdat de sector door Brexit in elkaar stortte. Maar wie weet: misschien hebben wij het bij het verkeerde eind en is dit het beste wat het land ooit is overkomen.

„Op 28 december vorig jaar heb ik op het gemeentehuis van Haarlem een verklaring van verbondenheid afgelegd en ben ik Nederlander geworden. Ik ben blij dat ik de stap heb genomen, maar ik vind het toch jammer dat het op deze manier moest. Dit jaar heb ik voor het eerst meegedaan aan de Nieuwjaarsduik. Aan het eind kreeg ik een Unox-muts en zei ik trots tegen mijn man: ‘Kijk, nu ben ik een echte Nederlandse’. ‘Nee hoor’, zei hij. ‘Je bent net langs de gratis erwtensoep gelopen.’”

Dhani Rajagopal (46): ‘We zitten in limbo’, 25 jaar in Nederland

Olivier Middendorp

Mijn familie laat zich niet tegenhouden door grenzen. Ik heb een zus die vaak in China is en een zus die in Noorwegen woont. Mijn ouders zijn vanuit India naar Groot-Brittannië geëmigreerd, zelf woon ik al 25 jaar in Nederland. We zijn wereldburgers. Ik merk dat Brexit veel invloed op ons heeft.

„Ik ben bang dat het straks niet zo eenvoudig meer zal zijn om een kaartje te kopen en de veerboot of het vliegtuig te nemen om mijn familie op te zoeken. Mijn kinderen zullen als ze 18 worden moeten kiezen of ze Brits of Nederlands willen zijn – best een grote beslissing. Mijn oudste dochter wil in het Verenigd Koninkrijk studeren, ik denk dat dat nu een stuk ingewikkelder wordt.

„Toen het referendum werd aangekondigd, dacht ik: dit is een no-brainer, die Brexiteers zijn gewoon politici met een grote mond die iets roepen dat nooit gaat gebeuren. Tot op het moment dat de resultaten doorkwamen dacht ik er zo over. Ik was behoorlijk overdonderd door de uitslag, net als vrijwel iedereen in mijn omgeving.

„Ik ben in het Verenigd Koninkrijk opgegroeid, ik voel me helemaal Brits. De uitkomst van het referendum was in die zin pijnlijk. Wij zijn de immigranten die van Groot-Brittannië ons thuis hebben gemaakt, die aan het succes van het land hebben bijgedragen. In feite zei de meerderheid door leave te stemmen: we willen jullie niet. Je ziet helaas dat Brexit mensen met racistische opvattingen een platform heeft gegeven. Mensen schreeuwen tegen moslimvrouwen in de Londense metro, ze denken dat ze dat nu kunnen maken.

„Een paar maanden geleden sloeg bij mij Brexit-vermoeidheid toe, ik was het zat om het Lagerhuis zó kinderachtig te zien doen. Maar de laatste weken volg ik het nieuws weer. In mijn baan als manager e-commerce bij Tata Steel werk ik dagelijks met mensen in het VK. Het probleem is dat we al zo lang geen idee hebben wat er gaat gebeuren. We zitten in limbo. Die onzekerheid is frustrerend.

„Toch denk ik dat veel mensen, en daar reken ik mezelf ook toe, vinden dat de EU fouten heeft gemaakt. Er is geen transparantie over de besluitvorming. De indruk ontstaat dat er in Brussel veel geld wordt verspild. De boodschap van de Britten is duidelijk: we gaan jullie niet de baas over ons laten spelen zonder dat we daar zelf een stem in hebben. Daar valt iets voor te zeggen, vind ik. Het feit dat we achter onze overtuigingen staan, die eilandmentaliteit, daar ben ik best trots op.”