Opinie

    • Christiaan Weijts

Wonderkindertjes

In De Staat van het Onderwijs doet de Onderwijsinspectie een opvallende observatie over hedendaagse ouders. Die hebben „allemaal wonderkindertjes die vooral niet mogen falen, omdat er geen enkel besef meer is dat we deel uitmaken van een groter geheel”.

O nee, dat was juf Ank, in de laatste Luizenmoeder, maar je proeft hetzelfde sentiment onder de diplomatiek verwoorde kritiek op innovatieve ‘conceptscholen’.

Al die iPad- en mindfulness-scholen, technasia en entreprenasia stellen ‘het kind centraal’, met perfect op zijn unieke talentjes toegesneden leermethodes, maar „helaas wordt er niet altijd verantwoord geïnnoveerd”, schrijft de inspectie. „Regelmatig zien inspecteurs innovaties die niet kansrijk zijn.” Goede evaluaties ontbreken en er is gebrek aan samenwerking met de wetenschap om te bepalen welke vernieuwingen nu werken of niet.

„Daarom is collectieve reflectie nodig. Reflectie over doelen die we gezamenlijk willen bereiken en onderwijs dat we onze kinderen willen geven.” „Dat we deel uitmaken van een groter geheel. Dat we gedragen worden door elkaar. Zodat iedereen zich geborgen en gesteund kan voelen. Ook als je faalt of mislukt.”

Oeps, daar kwam juf Ank er weer even doorheen. Ik kan het niet helpen. Ze vertolkte nu eenmaal ontroerend raak de breed gevoelde hunkering naar gemeenschappelijkheid. Het paradoxale is dat veel ‘conceptscholen’ in wezen aan dezelfde kant staan. Die willen precies de leegte vullen die Ank zo kwelt. Een alternatief bieden voor onze ontzuilde, prestatiegedreven, individualistische wereld.

Zo begint de Amstelveense ‘School of Understanding’ elke ochtend met een half uurtje ‘levensles’, doen ze aan yoga, enzovoorts. Andere scholen zetten vol in op nieuwe vaardigheden, zodat, schrijft de inspectie, leerlingen zich „flexibel kunnen handhaven in een snel veranderende, maar onbekende toekomst”.

Net als rond 1900. Toen kreeg de wereld ook ineens behoefte aan nieuwe onderwijsvormen. Te midden van hutjeskoloniën, natuurreligieuzen en spiritisten ontsproot een hoop kolder, maar ook een vorm als montessori, die inmiddels (zie ik van dichtbij) uitstekend functioneert. Experimenteren is niet verkeerd, maar in het onderwijs kan een mislukte proefopstelling meteen iemands fundament ruïneren. Hoe dan?

Bij foto’s van zo’n mindfulness-school herinnerde ik me ineens mijn muziekdocente van het Stedelijk Gymnasium in Leiden. Die liet ons ook wekelijks één lesuurtje op matjes liggen. Ademhalingsoefeningen. Mindfulness: we kenden het woord niet, we deden het gewoon. Lacherig. Achteraf hoorde ik van veel leerlingen hoe waardevol ze het stiekem vonden.

Experimenteer in de marge, en ploeg niet alles overhoop tot hip totaalconcept.

Verderop schrijft de inspectie dat bij slechts 47 procent van de scholen zwakke lezers extra oefeningen krijgen. Dan denk ik: werk daaraan, voordat je experimenteert.

Basisvaardigheid. Dat is wat hier ontbreekt.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.