Opinie

    • Sjoerd de Jong

Waarom NRC een advertentie weigerde tegen vaccinatie tussen de tuinmeubels

Wat hoorde ik daar, onder die tuinmeubels? In een advertentie voor tuinbanken van ‘Oer-Design.nl’ stond in vette letters: „Paul Blokhuis, neem eens kennis van en huiver over wat je geloofsgenote Dr. Judy Mikovits overkwam en nog steeds overkomt. (…) Lees haar boek.”

Wie Paul Blokhuis is, wist ik (ChristenUnie, staatssecretaris van Volksgezondheid), maar welk tuinboek schreef Mikovits?

Judy Mikovits is een Amerikaanse onderzoeker die beweert dat het chronisch vermoeidheidssyndroom mogelijk wordt veroorzaakt door vaccinatie. Miljoenen Amerikanen zouden eraan zijn blootgesteld. Mikovits werd het middelpunt van een controverse, en groeide uit tot heldin van de anti-vaccinatiebeweging.

Kortom, onder het tuinmeubilair werd de staatssecretaris, die bol.com had gemaand niet zo prominent reclame te maken voor anti-vaccinatieboeken, nu op zijn beurt vermanend toegesproken.

Die advertentie, die tot protest van enkele lezers leidde, was het begin van een kleine saga. NRC weigerde uiteindelijk de teksten nog te plaatsen. De adverteerder stapte over naar de Volkskrant, waar hij dinsdag opdook. Woede bij de lezers dáár leidden tot een korte verklaring van de hoofdredactie online. Boodschap: de redactie bemoeit zich nu eenmaal niet met advertenties.

Bij NRC wel?

Nou, zo simpel was het niet.

De meubels komen van een bedrijfje in Doetinchem dat ook handelt in boekenrekken, bergingen voor motors, fietsen en scooters en stalen meubelen. Het kocht ruimte voor twintig advertenties. Niets aan de hand, tot opeens dat tekstje over Blokhuis door de tuin schalde. De advertentieafdeling vond het vreemd, en stapte ermee naar de hoofdredactie – die gaf groen licht.

Met hetzelfde argument dat de Volkskrant nu hanteert: scheiding van redactie en commercie. Bovendien, in de voorwaarden voor advertenties staat ook niet dat zoiets niet zou mogen.

Een week later was de adverteerde er weer, nu alleen met leuke meubels. Hoewel, helemaal onderin stond een steunverklaring voor The Highwire with Del Bigtree. Een Amerikaans Youtube-kanaal voor kritiek op het farmaceutische establishment.

De meubelman was duidelijk niet voor een gat te vangen.

Natuurlijk niet, want het gaat om mensenlevens, liet hij weten toen ik hem belde, op pad in Brussel om een bestelling af te leveren. Hier dreigt een internationale ramp die miljoenen levens kan kosten maar door de media wordt genegeerd. Hij was overigens niet alleen een supporter van Del Bigtree, maar ook van ‘AE911Truth’ – een groep architecten en ingenieurs die de officiële lezing van 9/11 in twijfel trekt.

Inmiddels kwam de hoofdredactie na beraad met de uitgever terug op haar eerdere goedkeuring. Zeker toen in een volgende ingestuurde advertentie ook de hele tuin was verdwenen en op volle kracht aandacht werd gevraagd voor Mikovits, Del Bigtree en de stichting Vaccinvrij.

Redacteuren die de advertentie vóór publicatie op de pagina zagen staan, trokken aan de bel. Er kwam uitstel, en uiteindelijk afstel: dit gaan we niet doen.

Allereerst: hier werd een vorm van activisme de kolommen binnen gesmokkeld in een advertentie voor tuinmeubels. Daarnaast: de krant zegt geen zuurstof te willen geven aan wetenschappelijk dubieuze opvattingen of aan complottheorieën, dus waarom dan wel in advertenties?

De doorslag gaf een argument van de uitgever: anti-vaccinatie-advertenties staan haaks op een richtlijn van de Reclame Code Commissie, die eerder stelde dat voorkomen moet worden „dat mensen besluiten zichzelf of hun kinderen niet te laten vaccineren door niet-gefundeerde beweringen in een reclame-uiting”.

Dat is nu dus onderschreven door NRC Media.

Maar die advertenties van decadente, energieverslindende vliegreizen van tienduizenden euro’s dan? Nu kun je zeggen: of mensen zich daardoor aangesproken voelen of niet, moeten ze zelf weten. Bij anti-vaccinatie-activisme, waarbij de gezondheid van kinderen direct in het geding is, ligt dat toch net wat anders.

Is de muur tussen uitgeverij en redactie nu doorboord?

Nee, want om te beginnen kan de hoofdredactie in principe altijd besluiten een advertentie te weigeren, al gebeurt dat zelden. Eerder ging al eens reclame van het wijnmerk Fuckin’ Good Wine voor de bijl, omdat de hoofdredacteur viel over het F-woord.

Bovendien, ook de uitgever van een mediabedrijf kan normen stellen, los van wat er wettelijk allemaal mag. Aanrader: het bijna scholastieke overzicht van The New York Times welke advertenties daar wel en niet worden geaccepteerd. Voor Viagra (ja) en seksspeeltjes (nee), antieke geweren (ja), en moderne vuurwapens (nee). Opiniërende uitingen – waar deze onder zou vallen – zijn toegestaan, op voorwaarde dat ze niet van ,,„slechte smaak” getuigen of historische feiten als de Holocaust of 9/11 „trivialiseren”.

Je kunt beredeneren dat anti-vaccinatie-advertenties ook vallen onder dat trivialiseren van feiten – maar zwart-wit is die discussie niet. Zou ook een advertentie worden geweigerd van een gevestigde uitgever die in zijn aanbod een vaccinatie-kritisch boek heeft zitten? Dat lijkt nog iets anders dan bijvoorbeeld een oproep je niet te laten vaccineren, of een verwijzing naar een site met artikelen die dat bevorderen.

Zo moet elk geval op zijn merites worden beoordeeld. Dit keer viel dat uit in het nadeel van de adverteerder die zijn hoekje voor tuinmeubels gebruikte om opeens uit een heel ander vaatje te tappen.

Die meubels blijven welkom, natuurlijk.

Reacties: ombudsman@nrc.nl

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.