Opinie

Natuurbehoud kan zijn: minder bos

Boskap Omwille van de biodiversiteit moet Staatsbosbeheer soms kappen, schrijft .

De Moerputten in Noord-Brabant, een van de rijkste blauwgraslanden in Nederland dankzij het verhogen van het grondwaterpeil.
De Moerputten in Noord-Brabant, een van de rijkste blauwgraslanden in Nederland dankzij het verhogen van het grondwaterpeil. Foto Koen van Weel/ANP

Er is veel aandacht voor de Nederlandse bossen de laatste tijd. Terecht, want bos is belangrijk in het klimaatvraagstuk en voor de biodiversiteit in Nederland én bos is een van de hoogst gewaardeerde landschappen. Mensen houden nu eenmaal van bomen.

In de Nederlandse natuur hebben we twee grote uitdagingen: het versterken van de biodiversiteit (zorgen dat planten- en diersoorten niet nog verder achteruitgaan) en het klimaat (zo veel mogelijk CO2 vastleggen, onder andere in bossen). Op heel veel plekken gaan die twee goed samen. Door het aanleggen van nieuwe bossen bijvoorbeeld of door het ‘vernatten’ van natuurgebieden door de grondwaterspiegel te laten stijgen. Op andere plekken botsen ze. Want alleen maar bos is niet overal de beste oplossing.

Het gaat slecht met een groot aantal planten- en diersoorten in Nederland. Met name soorten die afhankelijk zijn van open landschappen zoals open duinen en heidegebieden staan onder druk. Nederland heeft internationale verplichtingen om die soorten van de ondergang te behoeden. Daarnaast wíl niemand deze soorten laten uitsterven. Door externe factoren, zoals de hoge stikstofuitstoot van de landbouw, het verkeer en de industrie gaan deze kwetsbare natuurgebieden snel achteruit en is het lastig de kwaliteit in deze gebieden te verbeteren.

Natura 2000-afspraken

Daarom is het noodzakelijk om deze gebieden te vergroten of met elkaar te verbinden. In het kader van Natura 2000 zijn daarover Europese afspraken gemaakt. Met de provincies, die over het natuurbeleid gaan, is overeengekomen om dit binnen de huidige natuurgebieden te realiseren.

Lees ook: Natuurmonumenten stopt voorlopig met bomenkap

Daarom moeten wij op verschillende plekken binnen onze natuurgebieden impopulaire maatregelen nemen zoals het weghalen van bomen. Dat klinkt vreemd, zeker in tijden waarin het klimaat hoog op de agenda staat en zorgt voor stevige kritiek, zoals donderdag in NRC (Stop de moord op ons bos, 11/4). Het is voor ons dan ook een groot dilemma. Want we halen mooie bossen weg voor andere natuur. Kiezen we op die plekken voor het klimaat? Of voor de biodiversiteit? De vraag is gerechtvaardigd waarom bijvoorbeeld heideuitbreiding ten koste moet gaan van andere natuur, zoals bos.

Voor toekomstige plannen om de biodiversiteit te verbeteren in open landschappen pleiten we voor meer aandacht voor het klimaat. Samen met provincies, omwonenden, onderzoekers en andere sectoren willen we dat er nogmaals gekeken wordt naar deze plannen. Hoe kunnen we de biodiversiteit verbeteren en tegelijk zo veel mogelijk bos laten staan? Als het echt niet anders kan om bomen weg te halen, vinden wij dat ze elders gecompenseerd moeten worden. Net zoals dat nu gaat als bomen moeten verdwijnen voor een nieuwbouwwijk of een bredere snelweg.

We zijn ook verantwoordelijk voor planten- en diersoorten die afhankelijk zijn van open landschappen

Nederland bestaat voor ongeveer 10 procent uit bos. Dit is weinig in vergelijking met andere West-Europese landen. In Duitsland is er ongeveer 30 procent bos. Staatsbosbeheer maakt zich al 120 jaar sterk voor de natuur en de bossen in Nederland; we zijn in 1899 onder andere opgericht om bossen aan te planten en duurzaam hout te produceren.

Lees ook: Hoe Staatsbosbeheer zijn eigen draagvlak wegkapt

De afgelopen tien jaar is er in de gebieden van Staatsbosbeheer 1.300 hectare bos omgevormd naar meer open landschappen zoals heide en stuivende zandgebieden. Noodzakelijke ingrepen om soortenverlies te voorkomen.

Essentaksterfte

De komende jaren worden er op veel plekken in het land ook bomen geplant. Samen met Shell planten we 5 miljoen bomen om de gaten in het bos die ontstaan door de agressieve schimmelziekte essentaksterfte weer op te vullen, in totaal 1.740 hectare.

Daarnaast willen we de komende jaren 5.000 hectare nieuw bos realiseren op gronden die reeds eigendom zijn van Staatsbosbeheer. Dat is ruimschoots meer dan de 1.300 hectare die is verdwenen. Momenteel inventariseren we welke plekken daar het meest voor in aanmerking komen. Provincies en gemeentes moeten dit ook een goed idee vinden, dan kunnen we aan de slag. Hopelijk met meer financiële hulp van bedrijven.

Met de aanplant van nieuw bos in Nederland en grotere terughoudendheid bij het kappen van bos voor biodiversiteit willen we dat het totale bos in Nederland weer gaat groeien. Om van te genieten, voor de bosdieren en planten en om duurzame houtproductie voor de generaties na ons te waarborgen. Want ook het duurzaam gebruik van hout is belangrijk voor het klimaat. Hoogwaardige toepassing van hout, zoals voor meubels of in de bouw, zorgt ervoor dat de CO2 die de boom heeft vastgelegd, gevangen blijft in het hout en niet in de atmosfeer terechtkomt.

Dit kwijt ons niet van de verantwoordelijkheid die we hebben voor planten- en diersoorten die afhankelijk zijn van open landschappen. We willen deze doelen graag halen, zonder te veel impopulaire maatregelen te nemen zoals het kappen van bos, wat zich slecht verhoudt tot klimaatambities, maar soms moet het.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.