Opinie

Met een mannenpabo verdwijnt het lerarentekort

Onderwijsblog De pabo trekt vrouwen die in deeltijd willen werken om voor kinderen te zorgen. Een mannenpabo verandert die cultuur, schrijft Tjip de Jong.

Koen Suyk ANP XTRA

‘Een mannenpabo.’ De onderwijsdirecteur sprak het zachtjes uit terwijl hij zich over de tafel naar mij toe boog. Hij pauzeerde, keek even om zich heen en zei toen opnieuw: ‘Geloof me. De oplossing voor het lerarentekort is een mannenpabo.’ Ik moest aanvankelijk even wennen aan het idee. Maar inmiddels ben ik enthousiast. Want de werkende man is flink ondervertegenwoordigd in het basisonderwijs en dat vraagt om radicale maatregelen!

Leerkracht is geen aantrekkelijk beroep voor jongens

De realiteit is dat weinig jongens na de middelbare school kiezen voor een loopbaan in het basisonderwijs. Hier zie ik vier redenen voor:

  1. Leerkracht zijn doet jongens denken aan jonge kinderen helpen, lief zijn en geduld hebben. Dat komt doordat het basisonderwijs vooral vrouwen trekt die in deeltijd willen werken om thuis voor eigen kinderen te kunnen zorgen. Jonge mannen vinden dit gauw vaag of soft.
  2. Studenten komen in het eerste stagejaar meestal direct in een kleutergroep terecht en in een klas met vrouwen. Dit bevestigt vooroordelen. Mannelijke studenten haken af.
  3. Ik hoor om mij heen dat het matige salaris en slechte doorgroeimogelijkheden een belemmering zijn voor mannen om te kiezen voor het basisonderwijs. Ze zien zichzelf als kostwinner en maken in licht vooruitzicht op een gezin een andere beroepskeuze.
  4. Mannen die ik sprak, zien deeltijd niet als een aantrekkelijke teamdynamiek. Afstemming kost meer tijd en dit werkt extra vergaderen en overleggen in hand. Ook zeggen ze dat ze meer diversiteit in een team te willen.

De pabo als vrouwendomein

Op een pabo is er vanaf de eerste schooldag aandacht voor pedagogiek, reflectie, creativiteit en persoonlijke ontwikkeling. Zo vertelde een mannelijke leerkracht mij: ‘Ik heb de pabo ervaren als één lange periode van liedjes zingen, naar mezelf kijken en reflectieopdrachten invullen.’ Er is de laatste jaren meer aandacht voor deze ‘proceskant’. Minder aandacht is er voor de andere kant van de medaille: de uiteindelijke prestatie. Een trend die ik breder in de onderwijskunde terugzie: de weg is belangrijker dan het resultaat. Deze visie op onderwijs wordt door veel mannen niet aantrekkelijk gevonden. Die willen doelen halen. In het huidige onderwijs werken procentueel minder vrouwen in het basisonderwijs. Veel mannen die ik spreek, vinden dat de oververtegenwoordiging van vrouwen leidt tot een afnemende ‘prestatiecultuur’ waarin afspraken niet altijd worden nagekomen. De gemiste afspraak wordt achteraf goed gepraat en conflicten worden vermeden. Ik vermoed dat een meer competitieve en resultaatgerichte beweging het vak aantrekkelijker zal maken, ook voor resultaatgerichte vrouwen.

Criteria voor de mannenpabo

Potentiële mannelijke leerkrachten lopen nu met een bocht om de open dag van de pabo heen. Dat kan anders. Ik stel voor dat we ons richten op de volgende criteria om de aansluiting tussen mannen en de Pabo te verbeteren:

  • Je mag bij de eerste stage direct het kamp van de bovenbouw begeleiden.
  • Er is naast pedagogiek ruim aandacht voor didactiek.
  • Je leert hoe een mannelijk rolmodel te zijn.
  • Examens zijn competitief en worden vergeleken, zowel individueel als voor groepswerk.
  • Je leert gevaarlijke dingen maken in de klas zoals een raket, raceauto of stinkbom.
  • Natuurlijk zijn er afvallers, een teken dat de opleiding van hoog niveau is.

Tot slot

Ik zie voordelen aan een mannenpabo. En het ligt gelukkig minder gevoelig dan ik vooraf dacht. Zo schreven vrouwelijke leerkrachten mij dat ze graag meer mannen op school willen naast de conciërge. Ze willen dan best een tijdje een mannenpabo omarmen. Bovendien hebben kinderen ook baat bij meer variatie in hun dagelijkse begeleiding. Zo zijn jongens beweeglijk en stoeien ze of rennen ze graag. Mannelijke leerkrachten gaan hier anders mee om dan vrouwen. Aan de andere kant begreep ik dat meisjes sneller zelfstandiger zijn dan jongens. Wat dat betreft staan vrouwen al vroeg op een voorsprong.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.