Macron werpt zich op als hoeder EU

Frankrijk De Franse president wil thuis laten zien dat hij dwars durft te liggen en de Unie beschermt.

Tot het laatst hield Emmanuel Macron tijdens de EU-top woensdag de druk op de ketel. De Franse president had het al vaker gezegd: de EU moet zich niet laten „gijzelen” door binnenlandse Britse politiek. Lang uitstel, zoals voorgesteld door EU-president Tusk en gesteund door bondskanselier Merkel, zou hij niet zomaar goedkeuren. Hij had nog „een Europese renaissance” te regelen, zei hij voor de beraadslagingen.

Die term was vooral voor binnenlands gebruik: ‘Renaissance’ is de naam van zijn lijst bij de Europese verkiezingen. Macron, die al veel van zijn EU-plannen moest inslikken, ziet de komende legislatuur van parlement en Commissie als laatste kans voor een beter functionerende Unie. En hij weet: Franse kiezers houden van presidenten die internationaal „nee” durven zeggen. Maar Macron, oordeelde Le Figaro, miste zijn „gaulliaanse moment”.

Terwijl hij had bezworen niet verder te gaan dan 30 juni, accepteerde hij nu uitstel van de Brexit tot uiterlijk 31 oktober. De Britten organiseren nu wellicht toch verkiezingen, maar als op 1 november een nieuwe Commissie aantreedt, is Brexit in ieder geval geregeld. Daarmee „beschermt” de Unie zijn instituties om de Britten het „goed functioneren” niet te laten verstoren.

Macron ging dus door de bocht. Maar hij kreeg enkele toezeggingen waarvan de vraag is hoe hard ze zijn: er komt geen nieuw uitstel, het Brexit-akkoord wordt niet opengegooid en een „verantwoordelijk en constructief” VK zal zich moeten „onthouden van elke maatregel die de doelstellingen van de Unie in gevaar brengt”. De vrees in Frankrijk is groot dat een mogelijk nog eurosceptischer Britse regering nog meer zand in de machine strooit. „Het is maar goed dat Frankrijk er is”, zei Macrons parlementslid Pieyre-Alexandre Anglade donderdag. Langer uitstel „had de EU verhinderd om in de komende weken en maanden te hervormen”.

Scheurtjes

Maar Macron staat in de EU geïsoleerder dan ooit. Alleen België, Luxemburg, Spanje en Malta wilden ook vasthouden aan 30 juni. Voor het eerst sinds de Brexit-stem „vertoont het Europese front scheurtjes”, analyseerde Le Monde. Het Frans-Duitse koppel is volgens Libération „steeds meer fictie”. Dat bleek toen Merkel in Brussel zei Macrons „argumentatie niet te begrijpen”. In zijn entourage leeft het gevoel dat Merkel weinig voor hem heeft kunnen betekenen. Met haar potentiële opvolger Kramp-Karrenbauer, die Macrons ‘renaissance’ per kerende post afwees, wordt het nóg lastiger zaken doen.

„Ik neem die heldere positie voor mijn rekening”, zei Macron. Een „no deal”, als de Britten geen verkiezingen willen of oktober niet halen, blijft „een serieuze optie”. Zijn binnenlandse succes is onlosmakelijk verbonden aan zijn Europese agenda. „Lang uitstel werkt de indruk dat we geen rekening houden met de stem van het Britse volk (...) en dat we besloten zouden hebben onze instituties te verzwakken.”