Recensie

Recensie Beeldende kunst

Elegante en stevige ruimtes voor melancholie van Olivia Ettema

Recensie Sinds vijf jaar maakt Olivia Ettema linosnede-achtige illustraties bij verhalen van Franca Treur. Die krijgen de aandacht die ze verdienen in een expositie in museum Meermanno in Den Haag.

Soms lijken de ruimtes zelfgekozen kooien: Studentenhuis
Soms lijken de ruimtes zelfgekozen kooien: Studentenhuis Beeld Olivia Ettema
    • Paul Steenhuis

Piepkort, zo omschrijft het boekenmuseum Meermanno in Den Haag de korte verhalen van Franca Treur, die onder meer op de Achterpagina van NRC verschenen. Daarin krijgen we steeds een kijkje in het leven van twee personen, hun relatie, of poging tot relatie. Het zijn observaties van hoe de levens van X&Y, zoals de reeks heet, melancholisch langs elkaar kunnen schuiven. Aan weemoed en eenzaamheid, soms toevallig, geen gebrek.

Bij die reeks korte verhalen, en het feuilleton Regieaanwijzingen voor de liefde dat er uit voortkwam, heeft Olivia Ettema vanaf het begin illustraties gemaakt, in linosnedestijl. Tientallen van die prachtige illustraties worden nu in Meermanno tentoongesteld op de expositie Franca Treur en Olivia Ettema, vijf jaar samenwerking.

Gezien vanuit hoog standpunt, een beetje als Hitchcocks ‘Rear Window’:Trouw Beeld Olivia Ettema

Meestal zijn het interieurs, in stevige lijnen en elegante vlakken neergezet, met de hoofdrolspelers er in, of straatbeelden die Ettema tekent. Vaak gezien vanuit een wat hoger gezichtspunt, waardoor de personages, filmisch gezien, een wat kwetsbare en eenzame indruk maken. Die uitgebeende en melancholische sfeer wordt nog versterkt doordat Ettema meestal kiest voor lage lichtinval met scherpe, lange schaduwen. Die vormen mooie abstracte banen en kleurvlakken in de ruimte.

„Er is niets van twijfel in de vormen van Olivia”, zegt Franca Treur in een begeleidend filmpje op de expositie, en dat is treffend gezegd. Het zijn stevige ruimtes voor melancholie die Ettema construeert. Alsof ze een setbouwer is voor een vervolg op Alfred Hitchcocks film Rear Window, een film die over kijken, spanning en voyeurisme gaat. De heldere, tot de essentie teruggebrachte ruimtes, zelfgekozen kooien soms, met personen en sferen bieden alle ruimte om zelf het verhaal in te vullen. Zo sterk zelfs, dat de korte verhalen van Treur bijna functioneren als teksten in een catalogus bij Ettema’s beeldende verhalen.

Linosnedes met Duits expressionistische uitstraling: Bevooroordeeld Beeld Olivia Ettema

Sommige op de computer gemaakte tekeningen heeft Ettema in echte linosnedes omgezet, en dat maakt ze nog poëtischer. De kale en rake grafische stijl doet soms Duits expressionistisch aan, zoals het nachtelijke Avondwinkel-straatbeeld. Een paar lino’s, zoals het fenomenale stadsbeeld getiteld Trouw van een eenzame vrouw in een kamer met een beeldscherm (ze is verliefd op een onbereikbare tv-presentator) zijn in het museum bijna levensgroot op de muur afgebeeld. Dat laat zien hoe goed en toegankelijk deze illustraties zijn: je kan de getekende wereld bijna binnenstappen.