Opinie

Britten zijn onmisbaar, ook al werken ze nu op de zenuwen

Britain bashing grijpt snel om zich heen, constateert Michel Kerres.

Michel Kerres

Een Brexit-deal, mocht die er ooit komen, heeft één nadeel. Wie verslaafd is aan politiek theater moet op zoek naar een nieuw tijdverdrijf. Vlak voor de scheiding heeft een virulente vorm van Britain Bashing vermengd met leedvermaak zich meester gemaakt van het Europese vaste land. Redactie en lezers van NRC stelden een playlist samen (‘Will she stay or will she go?’) en de voorzitter van het Lagerhuis werd met dank aan DWDD, Jinek (twee optredens) en Ivo Niehe ieders favoriete knuffel-Brit. Zoals John Bercow hebben we onze Britten graag: welbespraakt, humoristisch en een béétje nutty.

De Britten hebben het er ook naar gemaakt, zeker, maar het is wel erg makkelijk lachen om het Britse onvermogen tot een besluit te komen. Naast leedvermaak neemt ook de irritatie over de Britten snel toe: ga nu maar snel, aan lastpakken hebben we hier geen behoefte. Bij alle grapjes en ergernis is het goed te bedenken dat we de Britten straks nog hard nodig hebben – en niet alleen om handel mee te drijven.

Ook al is het Verenigd Koninkrijk straks geen lid meer van de EU, het blijft een belangrijke speler in het kamp van westerse democratische landen. En democraten moeten gekoesterd worden. Bedreigingen zijn er al genoeg. Neem Xi Jinping –‘ik renoveer uw oude havenplaats voor een schijntje als u even de opgesloten Oeigoeren vergeet’. Of neem Vladimir Poetin – ‘ook al neemt u mijn gas af, ik rommel toch in uw verkiezingen’. En dan doen we voor het gemak nog maar even alsof Donald Trump wel een vriend is.

In die wereld is een machtig VK een welkome bondgenoot. De EU heeft het mét het VK al moeilijk om internationaal een rol te spelen, laat staan zonder. Tegenover successen als het Klimaatverdrag , staat een lange lijst onderwerpen waar de EU niet meetelt. In Syrië speelde het geen rol van betekenis, op de crisis in Libië krijg het geen greep. De discussie over middellangeafstandswapens gaat over Europese veiligheid, maar is een kwestie van de VS en Rusland.

De macht van het VK is gebaseerd op economie, krijgsmacht en diplomatiek vakmanschap. Het VK blijft hoogstwaarschijnlijk een economische wereldspeler (nu nummer vijf op de ranglijst). Zelfs als de Brexit economisch enorm tegenvalt en het VK welvaart moet inleveren, een tweede Griekenland is het nog lang niet. Het VK blijft ook een militaire macht om rekening mee te houden.

Op diplomatiek vlak kan er van alles veranderen. Welke bondgenoten kiest het VK straks? Het VK zou traditiegetrouw dichter tegen de VS aan kunnen schurken, of, bij een eventuele overwinning van Labour, meer naar Rusland kunnen hellen. Europa zou er goed aan doen zich als derde aantrekkelijke partner aan te bieden –scheiding of geen scheiding.

Dat zou goed zijn voor Europa, maar ook voor het VK. De Europeanen zijn straks het VK kwijt, maar het VK moet het straks zonder EU stellen. Het lidmaatschap van de EU maakte het VK sterker. Die machtsfactor is straks niet meer automatisch. Als het VK in de wereld op zoek gaat naar gelijkgezinden, zal het snel tot de ontdekking komen dat er niet zo heel veel machtige democratische landen zijn – een stuk of twintig buiten VS en EU. Stel je wilt snel een coalitie vormen om een autocratie te ‘straffen’ voor het gebruik van een zenuwgas op Britse bodem, wie bel je dan?

Bij alle leedvermaak en irritatie is het goed te beseffen dat het VK straks geen lid meer is van de EU-familie, maar wel gewoon lid blijft van de club van westerse democratieën.

Redacteur geopolitiek Michel Kerres en Oost-Europa-deskundige Hubert Smeets schrijven hier afwisselend over de kantelende wereldorde.