Opinie

Aanmodderen met het VK wordt steeds onaantrekkelijker

Het was het klassieke verloop van een EU-crisis. Dagenlang koortsachtig overleg tussen Europese hoofdsteden met grote woorden, gevolgd door urenlang nachtelijk beraad uitmondend in een compromis. Crisis afgewend, probleem op de lange baan geschoven.

De beslissing van de EU-leiders om het Verenigd Koninkrijk wéér meer tijd te gunnen voor de Brexit, nu tot uiterlijk 31 oktober, betekende op de eerste plaats dat een acuut probleem werd opgelost. Het VK vliegt deze vrijdag niet uit de Europese Unie zonder afspraken. De No Deal-Brexit die mogelijk tot ontwrichting en economische schade zou leiden, werd vooralsnog afgewend. Dat is goed voor het VK, maar ook voor een EU-lidstaat als Nederland, die veel handel drijft met het VK.

Zo bezien was het verstandig om tijd te kopen. Maar de vraag is of de Britse politiek de komende zes maanden ook daadwerkelijk zal benutten om met zichzelf in het reine te komen en te bedenken hoe het uit de EU wil stappen. De nieuwe verlenging biedt de mogelijkheid om alsnog een uitweg te vinden, maar biedt op zichzelf geen aanknopingspunten voor een oplossing.

Regering en parlement zijn er ook in maandenlang politiek drama in Londen niet in geslaagd overeenstemming te bereiken. In het Lagerhuis sneuvelden acht Brexit-varianten, de deal die premier Theresa May met de EU sloot werd drie keer weggestemd en de zeer on-Britse speurtocht naar een compromis tussen Conservatieven en Labour heeft nog niets opgeleverd. De kans is groot dat de zes maanden voorbijvliegen zonder doorbraak.

Er is dus geen enkele garantie op succes, maar de EU heeft met de nieuwe concessie wel een risico genomen. Het eerste uitstel – van 29 maart tot 12 april – was voor Brussel vrijwel pijnloos. Het nieuwe uitstel kan leiden tot curieuze verkiezingen voor het Europees Parlement én tot Britse obstructie.

Als het VK niet bijtijds uittreedt, moeten de Britten deelnemen aan de verkiezingen voor het Europees Parlement die gehouden worden van 23 tot 26 mei. Het is een vreemde figuur om te elfder ure nog parlementariërs te laten afvaardigen door een lidstaat die op het punt staat te vertrekken. Vraag is ook welke dynamiek rond die verkiezingen in het VK zal ontstaan. Remainers hopen dat Leave-stemmers uit 2016 tot inkeer zijn gekomen, Leave-aanhangers gaan ervan uit dat hun kamp alleen maar gegroeid is en wijzen op de harde opstelling van boeman EU.

Ná de verkiezingen moeten er in Europa belangrijke beslissingen genomen worden, over de begroting en een nieuwe Europese Commissie. Gefrustreerde Brexiteers hebben laten weten dat ze er alles aan zullen doen om de EU dwars te zitten. Of Britten ook echt obstructie zullen plegen, moet worden afgewacht. Na de Brexit beginnen onderhandelingen over de toekomstige relatie. Ook het VK is dan gebaat bij werkbare onderlinge verhoudingen. Om te voorkomen dat het VK de EU schade berokkent, is afgesproken dat de overige 27 EU-landen in juni het Britse gedrag zullen beoordelen.

Curieuze verkiezingen en een afvallige lidstaat die onder curatele gesteld moet worden: de Brexit baart wonderbaarlijke situaties. Uitstel is begrijpelijk en tot op zekere hoogte sympathiek, maar er komt een punt waarop de kosten van oneigenlijke constructies hoger wordt dan de kosten van een No Deal. Democratische instellingen zijn immers ook gebaat bij heldere afspraken en transparantie. De Brexit is betreurenswaardig, maar aanmodderen met het VK wordt ook steeds minder aantrekkelijk.