Minder drinken, maar wel veel lekkerder

Wijn drinken Nederlanders drinken minder alcohol. Ook wie van wijn houdt kan matigen en blijven genieten.

Foto Benning en Gladkova

De man die voor zijn werk jaarlijks rond de achtduizend flessen wijn moet beoordelen, is minder wijn gaan drinken. Ik schaam me daar niet voor, want ik bevind mij in goed gezelschap: dat van u. Waar de Nederlandse wijnconsumptie in het recordjaar 2012 nog piekte naar 21,8 liter per persoon, stopte de teller volgens de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Wijnhandelaren in 2017 bij 19,7.

Misschien pakt u in plaats van wijn een speciaalbier of een gin-tonic. Maar misschien bent u wel hetzelfde gaan doen als ik: überhaupt minder over je lever drinken.

Mijn gemiddelde wijnconsumptie bedroeg een fles per dag. Niet zelden werd deze later nog afgetopt met een gin-tonic. En nee, ik was nooit dronken, functioneerde prima, haalde mijn deadlines, schreef artikelen en boeken, de huisarts noteerde geweldige leverwaarden, ik mishandelde mijn vrouw niet.

Zij mij trouwens ook niet, terwijl zij toch net zo’n grote liefhebber is als ik. Toen ik haar een klein jaar geleden vertelde dat ik twee dagen in de week helemaal niet en de overige dagen op halve kracht ging drinken, zei zij: „Ik doe mee.”

Mijn reden om minder te drinken: ik wilde afvallen. Mijn artiestennaam ‘De Grote Hamersma’ begon letterlijk iets te veel gestalte te krijgen: 108 kilo bij 1,90 meter. Ik wist dat het reduceren van de alcoholinname bij mij het meeste effect zou sorteren. Van suiker, koolhydraten en vettigheden was en ben ik sowieso al geen fan. En na een eerdere periode van drooglegging van een maand ging er 5 kilo af. Thans – dan hebben we dat meteen maar achter de rug – geeft de weegschaal 94 kilo aan. Ik vind het wel mooi zo. Bonus: ik slaap beter en volgens mevrouw Hamersma is ook het incidentele snurken gestopt.

Nu ik minder ben gaan drinken, wil ik van die keren dat ik het wel doe, extra genieten. En ook wat dat betreft loop ik keurig in de pas met uw wijndrinkgedrag. Weliswaar is de Nederlandse wijnliefhebber minder gaan consumeren, maar wel beter. Mede dankzij de goed draaiende economie wordt meer in speciaalzaken gekocht (2,7 procent volgens FSIN, FoodService Instituut Nederland), de gemiddelde onlinebestedingen stijgen, en ook die in de supermarkten.

Een en ander bleek ook uit de wijnen die ter beoordeling voor de jaarlijkse koopgids De Grote Hamersma werden aangeboden. Er waren meer wijnen van wijnspecialisten. En er was een forser aanbod wijnen uit de supermarkten met een hoger prijskaartje.

Mooi meegenomen is dat de wijnmakers zelf het ons ook wat makkelijker hebben gemaakt om te minderen. De laatste jaren neemt het aantal wijnen toe dat van nature een lager percentage alcohol heeft.

Uit de ruim 3.600 wijnen uit De Grote Hamersma heb ik er 100 geselecteerd uit de supermarkt. Daarvan ligt de kwaliteit (en de prijs) boven die van het alledaagse aanbod. Soms voeren niet alle filialen zo’n wijn. Maar dan is deze zeker het zoeken dan wel het online bestellen waard. Voorts heb ik 25 wijnen bij de wijnspecialisten uitgezocht met een lager alcoholpercentage. Stuk voor stuk zijn dat kwalitatieve zwaargewichten met hoge scores in de gids.

Veel plezier met minderen.

Premiumization

Goedkope wijn terzijde geschoven: drinkers kiezen voor kwaliteit”, kopte The Times twee jaar geleden. Mainstream wijnmerken zagen hun verkopen in het Verenigd Koninkrijk soms met tientallen procenten teruglopen. De herstelwerkzaamheden resulteerden in de forse toename van onder andere het aantal special cuvées, limited editions en winemaker’s selections. Die trend is ook in Nederland waarneembaar.

Als ik het bronwater beu ben, ga ik voor de nieuwe fermentatiefenomen waterkefir of kombucha

Ook de huiswijncategorie wordt hier opgewaardeerd. De noeste flessen hebben plots elegante buren gekregen. Zo heeft Albert Heijn inmiddels een dozijn wijnen in de schappen staan onder de noemer AH Excellent Selectie. Jumbo voorziet in een Selectie van het Huis. Dekamarkt heeft The Collection, en onder het eigen label van Plus vindt u een kwartet Oeroude Druivenrassen en wordt er een podium geboden aan Nederlandse wijnmakers in den vreemde. Het zijn wijnen met een wat hoger prijskaartje en in de meeste gevallen van een betere kwaliteit.

No en low alcohol

Waar alcoholvrij bier zich inmiddels ontdaan heeft van het juk van de Bucklerlul, lijkt het Wijnwatje nog even geduld te moeten hebben. Al jaren proef ik het gestaag uitdijende aanbod alcoholvrije wijnen, maar ik moet er nog steeds eentje vinden die lekker is.

Grote spelbreker lijkt de hoge druktechniek (omgekeerde osmose) om wijn van zijn alcohol te ontdoen. Het nadrukkelijke filteren neemt veel geur- en smaakcomponenten weg. Door de hoge temperatuur waarop dit gebeurt krijgt de wijn bovendien een gekooktfruit-sensatie, een soort zoetige weeïgheid. Schrale troost: naast geen alcohol bevatten dergelijke wijnen (ruim) de helft minder calorieën.

Foto Benning en Gladkova

Wie tevreden is met dat laatste, kan ook kiezen voor wijnen met van nature minder alcohol. Bekendste vertegenwoordiger in de categorie ultra low: moscato d’asti (5,5 procent). Een kwestie van de vergisting stoppen wanneer nog niet alle suiker in de most is omgezet naar alcohol. Nadeel: de uiteindelijke wijn is zoet.

Toch kan droog ook: door het gebruik van niet zoete (en soms niet helemaal rijpe) druiven uit met name de koelere regio’s in Frankrijk, Duitsland en Noord-Italië. Minder suiker betekent simpelweg minder alcohol. Wit noteert dan tussen 10,5 en 12 procent. Ook is er uitstekend rood dat niet of nauwelijks dat laatste percentage ontstijgt. Ik heb een lijst van 25 stuks gemaakt die u in deze bijlage aantreft. De belangstelling voor dergelijke low alcohol wijnen neemt dan ook toe. Plus introduceert komende week een witte huiswijn uit het zuidwesten van Frankrijk met minder alcohol: Plus Huiswijn Wit 8,5%.

Lees ook: Het alcoholgebruik van de Nederlander is flink veranderd. Tijd voor wat vragen

Nog minder of helemaal geen alcohol? Als ik het bronwater beu ben, ga ik voor de nieuwe fermentatiefenomen waterkefir of kombucha. Dat zijn lichtbruisende, mildzure frisdranken met hooguit een halve procent alcohol op basis van probiotica, gisten en boordevol vitamines B, D en H, mineralen en aminozuren. Goed voor de darmen, pico voor de spijsvertering en nog lekker ook. Inmiddels zijn ze ook in de betere horeca beschikbaar. Met name de jonge sommeliers schenken ze graag. Want beide zijn zoals dat heet ook ‘gastronomisch breed inzetbaar’. Met andere woorden: bij de maaltijd te drinken in plaats van wijn.

Kleinere verpakkingen

Inspelend op de vraag naar ‘minder’ is er steeds meer wijn te koop in verpakkingen met een inhoud van 18,7, 25 en 37,5 cl. Hema lanceert onder de noemer Wijn voor 2 zelfs een range van acht wijnen in een halveliterfles.

Uit een standaardfles met driekwart liter schenk je zes glazen. En dat is voor wie met z’n tweetjes een glas wijn wil drinken al snel te veel. Van bewaren wordt wijn niet lekkerder. Dat betekent dat er vaak veel restjes worden weggegooid. Of dat de hele fles toch maar leeg gaat terwijl je dit eigenlijk helemaal niet van plan was.

Het meest voorkomende alternatief in de supermarkt is een 25 cl flesje, maar dat is dan weer net genoeg voor één persoon. Met Wijn voor 2 heb je precies de goede hoeveelheid (namelijk vier glazen) voor twee personen, je drinkt niet meer dan je wilt en hoeft niets weg te gooien.

Die fles hoeft niet leeg

Coravin is een nieuw systeem waarmee wijn geschonken kon worden zonder de fles te ontkurken: een vlijmscherpe holle naald wordt door de capsule door de kurk geprikt, waarna de wijn per gewenste hoeveelheid kan worden geschonken. Een geur- en smaakloos gas (argon) ‘dekt’ vervolgens de rest van de wijn in de fles af. Het oxiderende effect van zuurstof krijgt er zodoende geen vat op. Proef op de som genomen: zes flessen ‘geprikt’ en geproefd. Na respectievelijk drie en zes maanden herproefd. Het werkte: stuk voor stuk bleken deze nog te smaken zoals het eerste glas. Coravin is wel vrij kostbaar: de eenvoudigste houder kost 199 euro en de duurste 999. De noodzakelijke argon-capsules (per stuk goed voor twintig behandelingen) kosten 17,95 euro per twee.

Lees ook: Waarom kost de wijn wat hij kost?

Er bestaan budgetvriendelijkere methodes om wijn langer te bewaren. Populairst is het systeem waarmee een aangebroken fles door middel van een rubber nippel en een handpompje van zuurstof ontdaan kan worden. Bekendste merken zijn Vacuvin, Le Creuset en Screwpull. Afhankelijk van de kwaliteit van de wijn verlengen deze de levensduur met een dag of drie zonder dat er nadrukkelijke geur- en smaakveranderingen waarneembaar zijn. Sowieso aan te bevelen: bewaar een aangebroken fles wijn (ook rode) in de koelkast.

Geen handpompje voorhanden maar wel een leeg half flesje? Schenk het restant van de wijn hierin over en doe de kurk erop. In een kleiner flesje is eenvoudigweg minder ruimte voor die ‘verouderende’ zuurstof. Hoe paradoxaal het ook klinkt: grootverpakkingen zorgen voor de minste verspilling. Met name de supermarkten voorzien in een groeiend aanbod bag in box-wijnen met een inhoud van 2,5 of 3 liter. Na het ‘aanslaan’ van zo’n BIB blijft de inhoud vier tot zes weken ‘vers’, omdat deze automatisch vacuümtrekt.