In het Boeddhistische hospice gaat het om de wens van de stervende

Zorg Het eerste op het boeddhisme geïnspireerde hospice van Nederland komt in Rotterdam. Het pand is bijna klaar, in november gaat het open.

De verbouwing van een 300 jaar oude boerderij aan de rand van Zuidwijk tot hospice is bijna klaar. Foto Marjolein Kooyman
De verbouwing van een 300 jaar oude boerderij aan de rand van Zuidwijk tot hospice is bijna klaar. Foto Marjolein Kooyman

Het overlijden van zijn broer in 2001 was voor Rotterdammer Ernst Kleisterlee de aanleiding om een op het boeddhisme geïnspireerd hospice te ontwikkelen. „Zijn sterven was een hel”, zegt Kleisterlee. „Hij raakte volledig in paniek toen hij hoorde dat hij nog maar zes weken te leven had. Zijn omgeving had geen idee hoe ze daarmee om moest gaan.” Ook de plek waar hij lag, vond hij vreselijk, zegt Kleisterlee. „In het ziekenhuis omringd door neonlicht beton en buizen.” De Rotterdammer stond zijn broer bij. „Toen ik na zijn overlijden de schroeven op zijn kist dichtdraaide dacht ik; zo wil ik niet sterven.”

In de jaren daarna werd Kleisterlee boeddhist, deed hij ervaring op als vrijwilliger in hospices en zocht hij naar fondsen en een geschikte locatie in Rotterdam om zijn project te realiseren. Die locatie is nu gevonden. In een rietgedekte historische boerderij legt een tiental werklieden de laatste hand aan de ontvangstkamer, de ruime keuken en de meditatieruimte op de zolder. De donkere spanten verraden de leeftijd van het ruim 300 jaar oude gebouw. Aan de rechterkant naast de ingang komt de rituele ruimte, legt kwartiermaker Jancees Brinkers uit. „Hier kan de overledene worden opgebaard.”

Aan de achterkant ligt een splinternieuwe aanbouw. Een glazen gang leidt naar de zes toekomstige gastenkamers. Allemaal hebben ze grote ramen en een hoog plafond. De kas in de tuin wordt leeggeruimd zodat de doodzieke gasten straks met bed en al beschermd buiten kunnen liggen. Het pand wordt gehuurd van de Rotterdamse Stichting Bevordering van Volkskracht. De boerderij ligt aan de rand van Zuidwijk en wordt omgeven door groen.

Hospice de Liefde, („want liefde is het enige dat ons kan verzoenen met de dood”, zegt Kleisterlee) is het eerste hospice in Nederland dat geïnspireerd is op het boeddhisme. In Rotterdam bestaan al vier andere locaties waar ernstig zieke mensen worden verpleegd en verzorgd in hun laatste levensfase. Ook in Ommoord wordt gewerkt aan de komst van een hospice. De Liefde is bestemd voor volwassenen die een medische indicatie hebben waaruit blijkt dat zij nog maximaal drie maanden te leven hebben. Vanaf november zullen de eerste gasten worden opgevangen.

En nee, in het pand komen niet overal Boeddhabeelden en klankschalen te staan. „Gasten van alle geloven en ook niet gelovigen zijn welkom”, benadrukt Brinkers. „We zijn geïnspireerd op het boeddhisme. Dat blijkt vooral uit de manier waarop wij omgaan met de gasten.” Alle vrijwilligers in het hospice volgen verplicht een zesdaagse training. Daarin leren zij vanuit de boeddhistische traditie om te gaan met de stervende gasten.

Ook het eigen sterven

„Het is een intensieve training waarbij de vrijwilligers ook hun eigen sterven beleven”, zegt voorzitter Edith Weijnen. „In het boeddhisme is alles tijdelijk”, voegt Brinkers toe. „Sterven wordt gezien als een onderdeel van het leven en is daardoor minder spannend.” Tijdens de training leren de vrijwilligers om aandachtig te luisteren naar de gasten. „En om hen te helpen bij het loslaten”, zegt Weijnen. „Bijvoorbeeld door meditatie en mindfulness.” In afwachting van een eigen hospice volgden de afgelopen acht jaar 140 vrijwilligers de speciale training vanuit Stichting De Liefde. „Zij zijn nu vaak bij andere hospices betrokken. We vragen hen of ze ook hier willen helpen”, zegt Brinkers.

Brinkers en ook Kleisterlee zijn boeddhistisch, voorzitter Weijnen is dat niet. Tijdens vergaderingen van het bestuur wordt vooraf gemediteerd. „Het grootste verschil met een regulier hospice is dat wij straks een gemeenschap willen vormen”, zegt Weijnen. „Met vrijwilligers, gasten en mantelzorgers. Ons doel is dat mantelzorgers ook na het overlijden van hun dierbare hier terugkomen om bijvoorbeeld te mediteren.” Ook de nadruk bij de verpleging ligt anders. „We willen ons vooral richten op de wens van de stervenden en minder op alle protocollen”, zegt de voorzitter.