Chinese medewerkers stalen software van ASML

Bedrijfsspionage Chinese medewerkers stalen belangrijke software van chipmachinefabrikant ASML. De Chinese staat zou hierachter zitten.

Een ASML-medewerker met een siliciumwafel, waaruit chips worden gemaakt.
Een ASML-medewerker met een siliciumwafel, waaruit chips worden gemaakt. Foto Lex van Lieshout/ANP

Chinese medewerkers van ASML hebben bedrijfsgeheimen van het Nederlandse hightechbedrijf gestolen. Ze werkten voor het inmiddels failliete chipbedrijf XTAL. Volgens Het Financieele Dagblad (FD) is XTAL gelieerd aan het Chinese ministerie van Wetenschap en Technologie, meldde de krant donderdag.

De diefstal kwam naar buiten nadat ASML in 2016 een rechtszaak aanspande tegen enkele voormalige medewerkers. In november 2018 veroordeelde een Californische jury XTAL tot een schadevergoeding van 223 miljoen dollar (200 miljoen euro).

Uit het vonnis blijkt dat enkele oud-medewerkers toegang hadden tot het bedrijfsnetwerk van de ASML-vestiging in San Jose, in de VS. Daar maakten ze onder meer software en broncodes buit. De software was bedoeld om lithografiemachines goed af te stellen, zodat ze meer en sneller chips kunnen produceren.

Deze zogeheten Tachyon software simuleert de afstelling van lithografiemachines die werken met extreem ultraviolet licht (EUV). ASML werkt al jaren aan de ontwikkeling van deze EUV-machines, die onmisbaar zijn om in de toekomst nog kleinschaliger en efficiënter chips te produceren.

XTAL werd in 2014 opgericht door twee voormalige ASML’ers van Chinese afkomst. Zij kregen later hulp van twee ASML-medewerkers die nog bij het bedrijf actief waren.

De gestolen kennis zou door het eveneens in Silicon Valley gevestigde bedrijf zijn ingezet om concurrerende software te ontwikkelen. Ongeveer een jaar na de oprichting van XTAL stapte een reeks belangrijke klanten van wereldmarktleider ASML over, onder wie elektronicagigant Samsung.

Het FD-artikel stelt dat XTAL het Koreaanse Samsung als klant wegkaapte. Dat betrof echter alleen de software om lithografiemachines te optimaliseren: een relatief klein contract, aldus ASML. Samsung is een van ASML’s grootste afnemers; Zuid-Korea was in 2018 goed voor 40 procent van alle ASML-omzet.

Volgens het FD handelde XTAL niet geheel op eigen initiatief. De Chinezen zouden indirect verbonden zijn aan het Chinese ministerie van Wetenschap en Technologie. De Chinese staat was bij de zaak betrokken doordat het moederbedrijf van XTAL, Dongfang Jingyuan, staatssteun ontvangt voor een onderzoeksproject om de Chinese positie op de chipmarkt te verbeteren.

ASML zegt zelf geen harde bewijzen te hebben gevonden voor inmenging van China. Het bedrijf beschouwt de Amerikaanse rechtszaak als het „verwijderen van een paar rotte appels”, zegt het bedrijf donderdag in een reactie.

Het Veldhovense bedrijf wilde geen ruchtbaarheid geven aan de diefstal. De rechtszaak tegen XTAL werd niet vermeld tijdens de presentatie van de jaarcijfers in januari, waar de verhouding met China ter sprake kwamen.

Dit jaar exporteert ASML voor het eerst een EUV-machine naar China. De diefstal van bedrijfsgeheimen door Chinese oud-medewerkers brengt daarin geen verandering, zegt het bedrijf. Maar ASML’s Chinese ambities liggen gevoelig. Het wil meeliften met de expansie van de Chinese chipindustrie, en weet dat intellectueel eigendom in gevaar kan komen als nauw wordt samengewerkt met Chinese chipfabrikanten. Die samenwerking is onmisbaar bij het afstellen van de extreem gevoelige lithografie-apparatuur.

Tegelijkertijd wegen Amerikaanse belangen mee. De VS willen niet dat China een volwaardige eigen chipindustrie ontwikkelt die kan concurreren met de Amerikaanse. ASML heeft in de VS meerdere vestigingen en voelt de druk vanuit Washington.

Om die reden wil het hightechbedrijf de diefstal van bedrijfsgeheimen niet aan de grote klok hangen; mogelijk zouden de Amerikanen een rem kunnen zetten op de export van EUV-machines, die meer dan 100 miljoen euro per stuk kosten.

ASML zegt dat de gestolen software dient om maskers van chipontwerpen te perfectioneren. De financiers van XTAL kwamen niet alleen uit China, maar ook uit Zuid-Korea.

Diefstal van bedrijfsgeheimen zal altijd een risico zijn in industriën zoals die voor halfgeleiders, zegt ASML in een reactie. De affaire zal geen invloed hebben op de activiteiten in China, stelt het Veldhovense techbedrijf.

Begin deze maand waarschuwde veiligheidsdienst AIVD nog voor het risico van Chinese spionage via technologie. De waarschuwing van de dienst valt samen met de ontwikkeling van 5G, de nieuwe generatie netwerken voor mobiele communicatie.

Met medewerking van Maartje Geels.