Netanyahu en Gantz roepen beiden de overwinning uit

Verkiezingen Israël Uit de exitpolls blijkt niet eenduidig wie de Israëlische verkiezingen gewonnen heeft. De vraag is vooral wie een coalitie kan vormen.

De Israëlische parlementsverkiezingen van dinsdag waren een nek-aan-nekrace tussen de Likudpartij van de zittende premier Benjamin Netanyahu en de nieuwe partij Kahol Lavan (Blauw en Wit). Volgens de exitpolls, die dinsdagavond om 21.00 uur Nederlandse tijd werden gepubliceerd, had Kahol Lavan, de nieuwe fusiepartij onder leiding van oud-legerleider Benny Gantz, een lichte voorsprong op Likud.

Op de partijbijeenkomst van Kahol Lavan hieven supporters uitgelaten overwinningsliederen aan, en vielen sommigen elkaar huilend in de armen toen de eerste exitpoll liet zien dat hun partij met 37 zetels zou leiden, tegen Likud met 33 zetels. Andere exitpolls lieten een kleiner verschil zien. Partijleiders Gantz en zijn tweede man Yair Lapid verklaarden de overwinning.

Wie de grootste partij wordt, zegt echter nog niet wie het land de komende tijd gaat regeren. Geen van de grote partijen haalt een meerderheid zonder coalitiepartners. De Israëlische president Reuven Rivlin wijst na de bekendmaking van de officiële uitslag, die later deze week wordt verwacht, een van de gekozen Knessetleden aan om een coalitie te vormen.

Betere kaarten

Premier Netanyahu heeft betere kaarten dan zijn grote rivaal Gantz, zelfs als die laatste inderdaad meer stemmen heeft gekregen. De vorige coalitiepartners van Netanyahu hebben al gezegd dat ze opnieuw een regering met hem willen vormen, ondanks drie aangekondigde aanklachten wegens corruptie tegen de zittende premier. Gantz zal daarentegen grote moeite hebben om partijen bij elkaar te krijgen die samen minimaal 61 van de 120 Knessetzetels hebben. Ook Netanyahu riep dinsdagavond direct de overwinning uit, die van „het rechtse blok”.

Aan de verkiezingen voor de Knesset, het Israëlische parlement, deden in totaal 39 partijen mee. Niet al die partijen zullen de kiesdrempel van 3,25 procent halen. De score van kleinere partijen kan van grote invloed zijn op de coalitievorming; als er ter linker- of ter rechterzijde een potentiële coalitiepartner wegvalt, kan dat het andere blok een doorslaggevend voordeel geven.

Tijdens de verkiezingsdag gingen beschuldigingen tussen de partijen over en weer, van het ten onrechte gebruiken van elkaars naam tot het vernielen van stembiljetten. De nationale kiescommissie diende een klacht in tegen Netanyahu’s Likudpartij toen bleek dat die zo’n 1.200 mensen had ingehuurd om met verborgen camera’s opnames te maken in stembureaus met veel Palestijns-Israëlische kiezers. De camera’s zouden bedoeld zijn om fraude tegen te gaan. Het doet denken aan de vorige verkiezingen van 2015, toen Likud valse berichten de wereld in stuurde dat Arabieren „in drommen” naar de stembussen werden gereden.

De algemene opkomst leek de hele dag door iets lager te zullen uitvallen dan in 2015, toen de totale opkomst 71,8 was. De opkomst onder Palestijnse Israëliërs, altijd lager dan het gemiddelde, is deze keer volgens opiniepeilers lager dan ooit.

De exitpolls zijn nog niet de definitieve uitslag. Uit de definitieve resultaten zal moeten blijken welke partijen de kiesdrempel halen.