Recensie

Recensie Film

‘The White Crow’ toont het kille genie van Rudolf Noerejev

Drama In ‘The White Crow’ schetst Ralph Fiennes een overtuigend, complex beeld van de geniale jonge balletdanser Rudolf Noerejev, kort voor hij overliep naar het Westen.

Rudolf Noerejev wordt gespeeld door danser Oleg Ivenko.
Rudolf Noerejev wordt gespeeld door danser Oleg Ivenko.

Het eerste wat balletdanser Rudolf Noerejev doet als hij met het Kirov-ballet in Parijs arriveert, is de straat oversteken. Hij loopt naar het Monument à la République, waarop de beroemde woorden ‘Vrijheid, gelijkheid en broederschap’ staan. Het is een sleutelscène die door regisseur Ralph Fiennes filmisch en muzikaal gemarkeerd wordt, waardoor ook bij de toeschouwer een opwindend gevoel van vrijheid ontstaat. Bovendien tekent het Noerejevs avontuurlijke karakter. Waar alle andere dansers keurig het hotel inlopen, onder toeziend oog van KGB’ers, gaat Noerejev zijn eigen gang. Ook al betekent zijn ongehoorzaamheid dat hij op de premièreavond niet mag dansen.

The White Crow, de derde film van acteur Fiennes als regisseur, speelt zich af in 1961, aan de vooravond van Noerejevs besluit om naar het Westen te vluchten. Scenarist David Hare, verknoopt in een ingenieus scenario drie tijdlagen: de arme jeugd van Noerejev, zijn door de autoriteiten betaalde opleiding aan de school van het Kirov-ballet en zijn verblijf in Parijs, waar hij de Russische autoriteiten tart door zijn eigengereide gedrag. Zo bezoekt hij elke ochtend het Louvre, legt hij contact met Franse collega-dansers en raakt hij bevriend met Clara Saint, een jonge vrouw wier verloofde net is omgekomen bij een auto-ongeluk. De flashbacks naar zijn jeugd, Noerejev werd geboren in een trein, zijn ontkleurd en gefilmd in een afwijkend beeldformaat.

Fiennes zelf speelt Aleksandr Poesjkin, de man die Noerejev onder zijn hoede nam en opleidde. Fiennes spreekt Russisch in deze scènes; de film wisselt Russisch af met Engels, dat vooral in de Parijse scènes wordt gesproken.

Het knappe van The White Crow is dat Fiennes en Hare een complex beeld schetsen van de charismatische Noerejev. Hij is zelfzuchtig, op het arrogante af, maar zijn gevoelens van superioriteit komen voort uit een diepe onzekerheid over zijn boerenafkomst. Zijn grenzeloze geloof in zijn bijzonderheid als danser, ook al begon hij op late leeftijd, maskeert die onzekerheid. Noerejev is zeer direct, op het onaangename af. Zijn emotionele kilte wordt niet verhuld, zoals een Amerikaanse film waarschijnlijk zou doen. Noerejev wordt gespeeld door danser Oleg Ivenko, en dat pakt goed uit. Sergei Polunin, de ‘bad boy of ballet’, heeft een bijrol.

The White Crow stipt daarnaast discussies aan over de functie van ballet, artistieke en persoonlijke vrijheid en techniek versus bezieling. Bovendien kan de knap gemaakte film bogen op een sterke score van Ilan Eshkeri, met stervioliste Lisa Batiashvili in een muzikale hoofdrol.