Netanyahu stevent af op winst in verkiezingen

Zowel de Israëlische premier Benjamin Netanyahu als oppositieleider Benny Gantz schommelt dinsdagavond rond de 35 zetels en claimt de overwinning.

Een Arabisch-Israëlische vrouw in het stemlokaal dinsdag tijdens de parlementsverkiezingen.
Een Arabisch-Israëlische vrouw in het stemlokaal dinsdag tijdens de parlementsverkiezingen. Foto Jalaa Marey/AFP

Premier Benjamin Netanyahu stevent af op een overwinningszege bij de Israëlische parlementsverkiezingen. Met ruim 97 procent van de stemmen geteld lijkt zijn Likud-partij iets meer stemmen te krijgen dan Kahol Lavan. Het rechtse blok van Netayahu zou kunnen rekenen op 65 van de 120 zetels in de Knesset, het Israëlische parlement. De resultaten zijn nog niet definitief.

Netanyahu was verwikkeld in een nek-aan-nek-race met de nieuwe centrum-rechtse oppositiepartij Kahol Lavan (Blauw en Wit). Beide kanten eisten de overwinning dinsdagavond al op, hoewel nog niet alle stemmen geteld waren.

Het is de vraag welke partij straks een meerderheid kan vormen en het premierschap op zich mag nemen. Gemiddeld zou Gantz momenteel in verschillende peilingen op 37 zetels staan en Netanyahu op 35, meldt de Israëlische krant Haaretz. De Knesset, het Israëlische parlement, bestaat uit 120 zetels. Allebei de leiders moeten daarom meerdere kleinere partijen - met momenteel slechts vier tot zeven zetels - achter zich weten te krijgen.

Op basis van de laatste uitslagen ligt een rechtse coalitie onder leiding van Netanyahu net wat meer voor de hand, ook als zijn partij niet de meeste stemmen heeft gekregen. De Israëlische president Reuven Rivlin wijst na de bekendmaking van de officiële uitslag, die later deze week wordt verwacht, een van de gekozen Knessetleden aan om een coalitie te vormen.

Voor het Israëlische beleid ten aanzien van de Palestijnen zal de uitslag geen wezenlijk verschil maken. Beide kandidaten voor het premierschap staan bekend als hardliners, die bijvoorbeeld weinig zien in het opgeven van illegale Joodse nederzettingen op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever. Binnenlands is het voornaamste verschil dat Gantz verzoening tussen links en rechts bepleit, waar Netanyahu op verkiezingsdag nog waarschuwde voor linkse kiezers die met zijn zetels aan de haal zouden gaan.

Rechtse coalitie

Premier Netanyahu heeft betere kaarten dan zijn grote rivaal Benny Gantz, zelfs als die laatste inderdaad meer stemmen heeft gekregen. De vorige coalitiepartners van Netanyahu hebben al gezegd dat ze opnieuw een regering met hem willen vormen, ondanks drie aangekondigde aanklachten wegens corruptie tegen de zittende premier. „Het rechtse blok met Likud aan de leiding heeft duidelijk gewonnen”, zegt Netanyahu in een verklaring. „Ik begin vannacht nog een rechtse coalitie te vormen met onze vanzelfsprekende partner.” Daarmee doelt hij op waarschijnlijke partners als de Rechtse Unie en orthodoxe partijen. Als Netanyahu wordt herkozen, zou hij de langst regerende premier van Israël ooitworden.

De oppositie denkt echter anders over de eerste uitslagen. Op de partijbijeenkomst van Kahol Lavan hieven supporters uitgelaten overwinningsliederen aan, en vielen sommigen elkaar huilend in de armen toen de eerste exit-poll liet zien dat hun partij met 37 zetels zou leiden „We hebben gewonnen! Het Israëlische volk heeft gesproken!”, verklaarde oppositieleider Gantz. De voormalige stafchef van het leger voegde zijn partij ‘Veerkracht voor Israël’ eerder samen met twee andere partijen om een front te vormen tegen de huidige premier. In Nederland loopt een rechtszaak tegen Ganz voor zijn rol als commandant bij dodelijke luchtaanvallen in Gaza in 2014.

Aan de verkiezingen voor de Knesset, het Israëlische parlement, deden in totaal 39 partijen mee. Niet al die partijen zullen de kiesdrempel van 3,25 procent halen. De score van kleinere partijen kan van grote invloed zijn op de coalitievorming; als er ter linker- of ter rechterzijde een potentiële coalitiepartner wegvalt, kan dat het andere blok een doorslaggevend voordeel geven.

Verborgen camera’s

Tijdens de verkiezingsdag gingen beschuldigingen tussen de partijen over en weer, van het ten onrechte gebruiken van elkaars naam tot het vernielen van stembiljetten. De nationale kiescommissie diende een klacht in tegen Netanyahu’s Likudpartij toen bleek dat die zo’n 1.200 mensen had ingehuurd om met verborgen camera’s opnames te maken in stembureaus met veel Palestijns-Israëlische kiezers. Likud verdedigde de actie. De camera’s zouden bedoeld zijn om fraude tegen te gaan. Het doet denken aan de vorige verkiezingen van 2015, toen Likud valse berichten de wereld in stuurde dat Arabieren „in drommen” naar de stembussen werden gereden.

6,3 miljoen Israëliërs hebben het recht om te stemmen in zo’n 10.000 stembureau’s. De algemene opkomst leek de hele dag door iets lager te zullen uitvallen dan in 2015, toen de totale opkomst 71,8 was. De opkomst onder Palestijnse Israëliërs, altijd lager dan het gemiddelde, is deze keer volgens opiniepeilers lager dan ooit.

Lees dit profiel over Benny Gantz: Deze oud-generaal kan Netanyahu verslaan