Jeremy Corbyn moet nu politiek volwassen worden

Brexit Labour-leider Jeremy Corbyn kan de ‘adult in the room’ worden en Brexit regelen. Maar de risico’s voor zijn partij zijn groot.

Labour-leider Jeremy Corbyn heeft een dilemma: moet hij een ordentelijke Brexit redden of inzetten op nieuwe verkiezingen?.
Labour-leider Jeremy Corbyn heeft een dilemma: moet hij een ordentelijke Brexit redden of inzetten op nieuwe verkiezingen?. Foto Stefan Rousseau/AP

Voor een euroscepticus die plots de sleutel in handen heeft om de Britse exit uit de EU te regelen, straalt Labour-leider Jeremy Corbyn weinig enthousiasme uit. „Lang en technisch”, zei de leider van de grootste Britse oppositiepartij op de vraag hoe hij de gesprekken zou beschrijven met premier May over een Brexit-deal van nationale eenheid.

In plaats van de aartsvijand is Corbyn opeens voor May kingmaker geworden, nu de premier in haar eigen partij en bij de Noord-Ierse unionisten, haar gedoogpartner, op een muur van onverzettelijkheid is gelopen tegen haar Brexit-deal. Corbyn ondergaat de onderhandelingen met lange tanden. Toch hangt er veel van af.

Woensdag zal May in Brussel op een ingelaste EU-top de overige 27 leiders vragen om de Brexit verder uit te stellen en zo komende vrijdag een No Deal-Brexit te vermijden.

In aanloop naar die ontmoeting hebben de regeringsleiders duidelijk gemaakt: verdere vertraging van het Britse uittreden is bespreekbaar als May die tijd nuttig gebruikt.

Ogenschijnlijk is dit een kans voor de 69-jarige Corbyn. Hij wil premier worden en bereidt zich daar op voor. Hij rent langere afstanden en gaat vaker naar de sportschool om het ambt fysiek aan te kunnen. De afgelopen jaren kampte Corbyn met een imagoprobleem. Zijn partij was populair bij kiezers, maar Corbyn werd steevast als minder betrouwbaar gezien dan May. Hij kan zijn reputatie bijstellen als hij zich ontpopt tot de adult in the room die een ordelijke Brexit redt.

Daarom neemt Corbyn de gesprekken serieus. Hij heeft zijn verlanglijst ingediend.

Lees ook: May vraagt uitstel Brexit, treft voorbereidingen EU-verkiezingen

Labour wil na de Brexit een douane-unie met de EU, iets waar May en de Tories tegen zijn. Hij wil de garantie dat arbeidsnormen blijven zoals ze zijn — geen Singapore aan de Noordzee. Wat hem betreft beweegt May onvoldoende. „Tot nu toe houdt May te veel vast aan haar rode lijnen”, zei Corbyn begin deze week.

Premier worden

De afwachtende houding van Corbyn is verklaarbaar. Meer dan dertig jaar zit hij al in het Lagerhuis – en al die tijd is hij zeer kritisch op Europese integratie, volgens hem een speelbal van multinationals. Meestal bevond Corbyn zich op de uiterst linkse flank van de partij. Lang dwaalde hij door de politieke woestijn, toen Labour vanaf de jaren tachtig steeds meer naar het politieke midden opschoof. Bijna zijn hele politieke leven heeft hij gewacht op die ene kans.

Om premier te worden, heeft Corbyn verkiezingen nodig. Hoe groter de chaos in het Lagerhuis en de instabiliteit bij de Conservatieven, des te aannemelijker dat May besluit dat een nieuwe stembusgang de enige uitweg biedt. Nu de premier te hulp schieten werkt dan averechts: de situatie kalmeert, de Tories blijven aan.

Als May met steun van Labour een meerderheid heeft voor haar Brexit-deal, treedt ze af. Dat beloofde ze vorige maand. Labour vreest dat afspraken die May maakt, bijvoorbeeld over een douane-unie of een sociaal model, niet meer geldig zijn onder haar opvolger. May verlangt dat Corbyn nu bindend haar exit-plannen steunt, terwijl de beloning – een zachte Brexit – iets is waar haar opvolger de komende jaren met de EU over gaat onderhandelen.

Kopzorgen

Corbyn wil dat er een slot komt op een mogelijk akkoord, zodat Boris Johnson, Dominic Raab, Amber Rudd of welke Tory dan ook die May opvolgt, eraan gebonden is. Zelfs als de afspraken in beton gegoten zijn, zal meewerken met May grote kopzorgen geven voor Labour.

Achter de façade van het Britse stelsel, waar Labour en de Tories de dominante machtsblokken dienen te zijn, wankelt een gefragmenteerd bouwwerk. Labour is net zo verdeeld als de grootste rivaal. Corbyn kan de hoogst mogelijk eisen stellen, een deel van zijn partij zal woest zijn.

Ruim 80 fractiegenoten hebben hem per brief laten weten dat hij alleen met May mag samenwerken als hij een tweede referendum over het gezamenlijke akkoord regelt. Een ander deel van zijn partij is daar mordicus op tegen, want een nieuw referendum zien zij als kiezersbedrog.

Labour is onherkenbaar veranderd in de vier jaar dat Corbyn leider is. Er zijn 350.000 nieuwe, vooral jonge en linkse, leden bijgekomen, op een totaal van ruim een half miljoen leden. Corbyn smeedt eenheid door May, de Tories en hun bezuinigingsbeleid van de afgelopen tien jaar aan te vallen.

Bekijk ook de In Beeld: In Noordwest-Engeland geloven ze nog steeds heilig in de Brexit

Europa is een lastiger onderwerp. Een groot deel van de nieuwe leden wil geen of een zachte Brexit. De oude garde, die zegt op te komen voor working class-stemmers die bereid zijn uit te wijken naar UKIP of de nieuwe Brexit Party van Farage, vindt dat gevaarlijk.

Zodra Corbyn mede-verantwoordelijkheid neemt voor het verdere verloop van de Brexit , kan de deal een splijtzwam worden die Labour in een soortgelijke identiteitscrisis stort als de Tories.