Opinie

De vergeten kwaliteit van Haagse matigheid

Tom-Jan Meeus

Het AD en EenVandaag publiceerden een peiling waarvan je op het eerste gezicht denkt: nou VVD, succes ermee. De kiezers van de partij zijn verdeeld over de klimaatkoers. 49 procent doet het liefst zaken met Forum, 38 procent met GroenLinks. Tegelijk wil een ruime meerderheid, bijna 60 procent, niet dat het kabinet valt over klimaat. Zie daar maar eens een coherente keuze op te baseren.

Aan de andere kant: toen de vluchtelingencrisis doorbrak, nazomer 2015, wilden VVD-kiezers vermoedelijk ook liever samenwerken met Wilders. De Statenverkiezingen waren destijds net geweest, dus kiezers hadden geen kans de PVV de grootste te maken, maar de peilingen vanaf najaar 2015 lieten hetzelfde beeld zien als nu met Forum: een dalende VVD, een piekende PVV.

Instructief is hoe het daarna ging. De VVD werkte samen met links, coalitiepartner PvdA, en Rutte sloot als EU-voorzitter een akkoord met Turkije over vluchtelingenopvang. Het was zeker niet perfect, maar er kwamen daarna amper nog Syrische vluchtelingen de grens over. De onrust in gemeenten over noodopvang verdween.

Waarom zou dit kabinet niet iets vergelijkbaars kunnen bereiken met klimaat en pensioenen? Bij pensioenen lukt het alleen als de vakbonden meedoen. Onzeker. Bij klimaat moet vooral de beeldvorming verslagen worden. De doorrekeningen van het ontwerp-klimaatakkoord door de planbureaus lieten in maart vooral matigheid zien: mogelijk haalbare CO2-doelstellingen, lage kosten (de helft van wat het land verliest aan Brexit, zei het CPB), kleine koopkrachteffecten. Ongetwijfeld volgt nog discussie over een CO2-heffing voor de industrie, hopelijk met een nadruk op effectiviteit boven ideologie.

Maar de kern is: begin nu met klimaatbeleid en je hebt over een paar jaar vermoedelijk het bewijs dat de doemverhalen, net als bij de vluchtelingencrisis in 2015, overtrokken waren.

Een alternatief is er ook: nieuwe verkiezingen en een harde keuze voor een flankcoalitie. Een rechts kabinet waar links op kan rammen. Of een links kabinet waar rechts op kan rammen. ‘Heldere’ keuzes. Bescherm de automobilist, de industrie, de boeren; ban alle windmolens van het land. Of helemaal andersom.

Beleid voor de helft van het land. Beleid als eigen gelijk. De armoede van de eenzelvigheid. Kiezers zijn er dol op – totdat zo’n kabinet een jaartje zit.

De kracht van Rutte III is dat dit kabinet, als het zou willen, door zijn samenstelling beide flanken in beleid kan betrekken. Het land niet uiteen spelen, het land matigen. Matigheid als kwaliteit – het is uiteindelijk waar een ruime meerderheid van kiezers het beste bij gedijt.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.