‘De samenleving is te complex om als normaal persoon nog te begrijpen’

Voorzitter Partij voor de Dieren Sebastiaan Wolswinkel (24) is veganist, ontwikkelde een schaakspel en heeft Asperger. Hij wil als voorzitter de Partij voor de Dieren hervormen.

Sebastiaan Wolswinkel (24) wilde altijd een homo universalis worden, een universeel mens, zoals Constantijn Huygens of Leonardo da Vinci. Dat gaat niet langer, zegt de nieuwe voorzitter van de Partij voor de Dieren, want hij speelt geen muziekinstrument. Maar hij is ver gekomen. Hij tuiniert en schrijft romans. Tot voor kort was hij wiskundedocent op een internationale middelbare school. Hij studeerde wiskunde en sterrenkunde, al maakte hij beide studies nooit af.

Wolswinkel schreef ook een filmscript: een parodie op The Lord of the Rings, die zich afspeelt in het Friesland van de zestiende eeuw, die hij had willen laten verfilmen toen Leeuwarden de culturele hoofdstad van Europa werd, in 2018. En hij ontwierp een schaakspel, ComboChess, waarbij je niet alleen stukken van de tegenstander, maar ook van jezelf kan slaan. Van de stukken heeft hij maquettes gemaakt op zijn computer. „Ik keek naar het schaakspel en dacht: welke regel kun je weglaten om alsnog een logisch spel te behouden?”

Sebastiaan Wolswinkel is sinds ruim een week de opmerkelijkste partijvoorzitter van Nederland. Op 31 maart koos het congres van de Partij voor de Dieren hem als partijvoorzitter, boven de ‘officiële’ kandidaat Elze Boshart. Zij is medeoprichter van de partij, en was voorgedragen door het partijbestuur. Die verkiezing kwam voor velen in de partij als een verrassing. Nooit eerder ging een PvdD-lid tegen de wensen van het partijbestuur in door zich tegenkandidaat te stellen. Wolswinkel staat voor verjonging van een bestuur dat voor een groot deel uit leden van de oude garde bestaat.

Wolswinkel vertelt over het congres terwijl hij wandelt door de Friese weilanden, naar zijn ouderlijk huis in het dorpje Oldeberkoop, waar hij ook nog woont. Het ligt afgelegen, het eerste treinstation is ruim een uur fietsen van zijn huis. De bus vertrouwt hij niet, dus die neemt hij niet. Hij zal naar de Randstad moeten verhuizen, zegt hij, maar weet niet of hij dat kan betalen. „Ik heb geen idee hoeveel het voorzitterschap verdient. Ik heb het niet gevraagd.”

Logica en ratio

Wolswinkel – gekleed in spijkerbroek en een blauw geruit vest – heeft nog hoofdpijn vanwege de drukte en de chaos van het congres. Hij heeft het syndroom van Asperger. Het zorgt ervoor dat indrukken hard bij hem binnenkomen. Bijkomen doet hij op de fiets of tijdens het tuinieren. „Maar zelfs dat weet ik te verzieken door luisterboeken op te zetten. Ik ben verslaafd aan informatie.”

Een wandeling geeft Wolswinkel de tijd om zijn ideeën te ontvouwen, die vaak beginnen met een lange historische of wetenschappelijke uiteenzetting. „Ik ben erg van de logica en ratio”, zegt hij. Hij moet zichzelf ergens van kunnen overtuigen op basis van feiten. Zijn moeder is baptist, maar hij is rond zijn dertiende van zijn geloof gevallen. Ongeveer vijf jaar later werd hij vegetariër. Nu is hij veganist. „Voor mij geldt: als ik kan herkennen hoe ik wil dat de wereld eruitziet, is het voor mij gek om te leven op een manier die daar niet mee overeenkomt.”

Wolswinkel was tegelijkertijd voorzitter van jongerenorganisatie PINK! en leraar wiskunde. „Ik sliep minder dan zes uur per nacht, de afgelopen jaren. Mijn beide functies interpreteerde ik als voltijd. Ik zat tegen een burn-out aan, ik kreeg paniekaanvallen. De politiek kon ik niet opgeven, ik had me gecommitteerd aan een termijn. Dus toen heb ik mijn baan opgezegd.”

Hij ging meer aan persoonlijke projecten werken, en ging schrijven. Een vervolg op zijn eerste roman, een epic fantasy-serie die uiteindelijk vijf boeken zal beslaan, maar ook een leerboek wiskunde, naar een zelf ontwikkelde methode. „Mijn derde boek gaat over wat mij als kritische denker hoopvol heeft gemaakt over de politieke familie van de Partij voor de Dieren.”

Wat is dat?

„Het realisme. De huidige samenleving is veel te complex om als normaal persoon nog te begrijpen. Dat kun je dus ook niet van onze politici verwachten. Daarom erkent de Partij voor de Dieren dat er systeemkritiek nodig is, en dat het mogelijk moet zijn de dingen drastisch te veranderen. Er is veel irrationeel aan hoe onze maatschappij in elkaar zit, en daar moeten we de confrontatie mee aan.”

Partijleider Marianne Thieme zegt dat ze samenwerking met Forum voor Democratie bij het bestrijden van de intensieve veehouderij niet uitsluit. Is dat het realisme waar u op doelt?

Beluister onze podcast Haagse Zaken: Waarom de Partij voor de Dieren geen lachertje meer is.

„Stel dat het opportunistisch was, dan zou ik dat willen verdedigen op basis van de 450 miljoen bewuste individuen die ieder jaar worden afgemaakt in dit land. Het idee van de politiek is dat jouw ideeën worden overgenomen en doorgevoerd in beleid. Dat doen wij anders dan andere partijen. We gaan niet zeggen: ‘We gaan hierin niet samenwerken omdat we het op andere fronten met jullie oneens zijn’. Hoe rechtvaardig je dat tegenover de dieren?”

Waarom denkt u dat u de aangewezen persoon bent om de partij te leiden?

„Er moeten nieuwe ideeën komen. Het voorstel [door het partijbestuur] aan de leden was om precies dezelfde mensen te houden op andere posities. We moeten als partij wat volwassener worden, we zijn geen jonge partij meer en je kunt van ons een voorbeeldfunctie verwachten. Daar horen democratie en transparantie bij, en voldoende autonomie bij de afdelingen. Het zijn hele logische stappen, maar niemand leek ze te zetten.”

U bent tegen de wensen van het bestuur ingegaan, maar jullie moeten nu wel samenwerken. Hoe moet dat?

„Ik ben erg kritisch naar mensen boven mij in de hiërarchie. Hoe meer verantwoordelijkheid je jezelf hebt toevertrouwd, hoe meer ik van je kan verwachten. Misschien zat het bestuur niet te wachten op zo’n jonge leider met allerlei ideeën. Nu hebben we de tijd met elkaar te praten.”