Ook deel van het leger wil af van Bashir

Protesten Soedan Tienduizenden betogers stonden dit weekend bij het legerhoofdkwartier. Ze moedigen soldaten aan om de president af te zetten.

Veel Soedanezen trotseerden de repressie van de veiligheidsdienst en gingen dit weekeinde de straat op.
Veel Soedanezen trotseerden de repressie van de veiligheidsdienst en gingen dit weekeinde de straat op. Foto AFP

‘Soedan is in opstand. Het leger komt in opstand!”, riepen betogers. „Een leger, een volk”, riepen anderen. Bij grootschalige demonstraties tegen de Soedanese president Omar al-Bashir afgelopen weekeinde hebben sommige militairen zich aan de kant van de betogers geschaard. Bashirs positie valt of staat bij hun steun. De tienduizenden betogers bij het legerhoofdkwartier in de hoofdstad Khartoum hadden daarom als doel om de soldaten te bewegen de president af te zetten. „Werp het regime omver”, scandeerden ze.

De betogingen begonnen zaterdag. Zondagavond werden demonstranten met traangas weggejaagd, tot in de vroege ochtend van maandag. Sommige soldaten beschermden hierbij de demonstranten.

Betogers floten en zwaaiden naar soldaten die het militaire complex binnenreden. Sommige soldaten zwaaiden terug. In het complex is het militaire hoofdkantoor gevestigd, het Ministerie van Defensie en een woning van Bashir. De in december begonnen opstand tegen Bashir is in een patstelling geraakt en de betogers weten dat het leger de doorslag kan geven. Tot nu hebben lagere rangen sympathie getoond, er zijn aanwijzingen over onvrede in het topechelon van Bashirs bewind, toch zijn de hogere rangen van de strijdkrachten trouw gebleven aan hun baas.

De demonstraties waren de grootste sinds december in Soedan. De vooralsnog geslaagde volksopstand in Algerije lijkt de tegenstanders van Bashir een stevige stimulans te geven. De opstand wordt breed gedragen. Hij begon in december op talrijke plaatsen buiten de hoofdstad, georganiseerd door bonden van hoogopgeleide Soedanezen, zoals advocaten en dokters. Daarna sloten politieke partijen zich aan bij het protest, uiteindelijk ook politici van Bashirs regeringspartij. Nu is er sprake van een breed front tegen de generaal die dertig geleden door een coup de macht greep.

Opvallend is hoeveel vrouwen er aan de dagelijkse protesten meedoen. Jonge vrouwen maar ook huismoeders. Alle leeftijdsgroepen zijn vertegenwoordigd, veel meer dan bij gelijksoortige eerdere opstanden in Afrika waarbij de in de sociale media bedreven jongere generatie het voortouw nam. Een factor is de diepe economische crisis in Soedan met gierende inflatie en uit de pan schietende voedselprijzen. De meerderheid van de Soedanezen is na dertig jaar uitgekeken op Bashir en gelooft niet dat hij een einde kan maken aan de sociale en politieke crisis. Rijke Arabische oliestaten die hem vroeger in tijden van nood met miljarden dollars te hulp schoten hebben tot nu toe geen reddende hand voor zijn regime uitgestoken.

Vol vertrouwen

„Vandaag hebben we gewonnen en zijn we vol vertrouwen dat het regime zal vallen”, zei Mohamed Saleh, een 63 jaar oude professor zondag tegen The Guardian. Toch valt het spoedige einde van Bashir niet te voorspellen. De demonstratie bij het legerhoofdkwartier was ter nagedachtenis van de volksopstand in 1985 tegen de toenmalige militaire president Numeiry. Toen sloot het leger zich bij de demonstranten aan, zette Numeiry af waarna de regering van militaire putschisten binnen een jaar verkiezingen organiseerde. Een dergelijk scenario, hoewel gewenst door de betogers, is nu minder waarschijnlijk.

Soedan is onder Bashirs heerschappij gemilitariseerd. Niet de reguliere strijdkrachten maken in het leger de dienst uit, maar speciale eenheden en voormalige milities. De geheime diensten zijn oppermachtig en buurtraden houden iedere vorm van oppositie nauwgezet in de gaten.