Slotseizoen Game of Thrones is het einde van een tijdperk

Serie Toen Game of Thrones begon moest de online slag om de kijker nog beginnen. Inmiddels is het aanbod versnipperd. Komt er ooit nog een serie met dezelfde impact?

Terwijl de populariteit van de serie groeide werden ook de actiescènes in Game of Thrones steeds uitbundiger en duurder om te maken.
Terwijl de populariteit van de serie groeide werden ook de actiescènes in Game of Thrones steeds uitbundiger en duurder om te maken. Beeld Ziggo Movies & Series XL (Home of HBO)

Groot, groter, grootst. Lees een interview over het laatste seizoen van Game of Thrones (GoT) en de superlatieven vliegen je om de oren. Mocht er nog twijfel bestaan over de schaal van de epische fantasyserie, dan neemt de laatste promotieronde van de cast en de crew die weg.

Ze hebben het dan vooral over het maken van een aflevering waarin de naar verluidt langste achtereenvolgende gevechtsscène zit die ooit is gefilmd voor film of tv. The Great Battle of Winterfell, die vermoedelijk ruim een uur in beslag zal nemen, brengt vrijwel alle overgebleven personages bij elkaar om te strijden tegen het ultieme kwaad: het leger van White Walkers (bevroren zombies) onder leiding van de genadeloze Night King. De opnames voor die veldslag duurden 55 nachten, met een crew van 750 mensen. De acteurs mogen niks vertellen over plotontwikkelingen, maar wel over de slopende opnames. „We bidden allemaal dat we dit nooit meer hoeven te doen”, vertelde acteur Rory McCann (The Hound) op de set tegen Entertainment Weekly. Ian Glen (Jorah Mormont) noemde het „de meest onaangename ervaring die ik tijdens het maken van deze serie heb gehad.”

Er zijn nog maar zes afleveringen te gaan, sommigen met een speelduur van anderhalf uur. Nog zes keer de bombastische titelsequentie waarin de camera vliegt over een kaart van het fictieve continent Westeros – en plekken daarbuiten.

Daarna weten we wie de strijd om de macht in Westeros heeft gewonnen. King in the North Jon Snow, drakenmoeder Daenerys Targaryen en de doortrapte koningin Cersei Lannister lijken de grootste kanshebbers, maar fans weten dat in de sinistere wereld van Game of Thrones personages zelden krijgen wat ze willen. De troon kan aan het eind van het seizoen zomaar vernietigd zijn door draken of ijszombies.

Dat showrunners David Benioff en Daniel Weiss het verhaal na acht seizoenen afronden is sowieso te applaudisseren. Het kan geen gemakkelijke keuze zijn geweest voor HBO om een einde te maken aan hun kip – of moeten we zeggen: draak – met gouden eieren. Terwijl andere series vanwege financiële motieven seizoen na seizoen blijven voortduren, wordt Game of Thrones een waardig einde gegund. HBO blijft de wereld van Westeros wel in beeld brengen met een spin-off, die het verleden van het fictieve continent verder zal uitdiepen. De showrunners doen bovendien iets wat schrijver George R.R. Martin maar niet lijkt te lukken: hij publiceerde in 1996 het eerste deel van zijn boekenreeks A Song of Ice and Fire, waar de serie op is gebaseerd, maar is nog niet klaar. Of hij zijn reeks ooit afkrijgt is de vraag.

Elke week een aflevering

Het slotstuk van de serie is het einde van een tijdperk. Het kan wel eens de laatste blockbuster-serie in deze vorm zijn, eentje die elke week op grotendeels hetzelfde moment wordt bekeken. Terwijl series dankzij de opkomst van aanbieders als Netflix meer en meer worden gebinged, zitten de fans van Game of Thrones elke week klaar voor een aflevering (zondag in de VS bij de Amerikaanse betaalzender HBO, in Nederland op maandag via het seriepakket van kabelaar Ziggo).

Iedereen in de serie kan dood, ook de grote held. Quotes als „Winter is coming” en „You know nothing, Jon Snow” zijn ingeburgerd

Het succes meten puur aan de hand van kijkcijfers is lastig. De laatste aflevering van seizoen 7 haalde in de VS 16,5 miljoen kijkers, heel hoog voor een betaalzender als HBO. In Nederland zijn er geen cijfers, al liepen de servers van Ziggo vast toen de eerste aflevering van het vorige seizoen beschikbaar werd. Verder blijft een grote groep fans illegaal kijken via zogenoemde torrentsites.

De invloed van Game of Thrones op de popcultuur is echter overduidelijk. Zelfs mensen die de serie nog nooit hebben gezien, zijn op de hoogte van de reputatie: iedereen in de serie kan dood, ook de grote held. Quotes als „Winter is coming” en „You know nothing, Jon Snow” zijn ingeburgerd.

Heer en meester

Even vergeten hoe het vorige seizoen precies eindigde? Hier zijn de belangrijkste personages nu

Met dit laatste seizoen wordt ook de tijd afgesloten waarin HBO – The Sopranos, The Wire – heer en meester was op het gebied van kwaliteitsseries en bijna automatisch als grote winnaar uit de bus kwam tijdens de Emmy Awards. Game of Thrones heeft er tot nu toe 47 gewonnen, een record.

In april 2011, toen de serie begon, maakte Netflix nog niet eens eigen series, de eerste hit House of Cards begon in 2013, het jaar waarin de Amerikaanse streamingdienst ook naar Nederland kwam. Sindsdien kende het serie-aanbod een explosieve groei. En op dit gebied wordt 2019 een belangrijk jaar: ook Apple, Disney en Warner Media komen met eigen streamingdiensten. Of door deze versnippering er ooit nog een serie komt met dezelfde impact als GoT is de vraag.

Zelfs HBO zelf lijkt nu, onder de nieuwe eigenaar AT&T en in de strijd met Netflix, méér series te willen produceren in kortere tijd dan erg lang te doen over de productie van een klein aantal series van extreem hoge kwaliteit.

Tijdens de galapremière van het slotseizoen, vorige week in New York, sprak programmadirecteur van HBO Casey Bloys over de erfenis van de serie: „Als er nu een maker bij ons binnenloopt met een krankzinnig idee, dan zeggen we niet meer dat we niet weten wat we daarmee moeten. Dan zeggen we: hier zijn vijf verschillende manieren waarop je dat kunt doen.” Ambitieuze en complexe ideeën krijgen dus de ruimte, al levert dat zeker geen gegarandeerde hit op. Zo komt de groots opgezette sci-fi-western Westworld van HBO na twee seizoenen nog niet uit de schaduw van GoT. Prima serie, maar geen sensatie.

Game of Thrones was geen gerandeerde hit, de oorspronkelijke pilot was zelfs een ramp

Tegelijk brengt zo’n grote productie ook nieuwe risico’s met zich mee. Het kost veel tijd om te maken en vertragingen liggen op de loer. Toen Amazon-baas Jeff Bezos, de rijkste man ter wereld, in 2017 de strategie van streamingdienst Amazon Prime Video wilde veranderen, was de opdracht aan zijn medewerkers volgens vakblad Variety duidelijk: Bezos wilde een eigen Game of Thrones. Amazon kocht daarom voor 250 miljoen dollar de rechten van Lord of the Rings, de boekenreeks die ook voor George R.R. Martin van grote invloed is geweest. De deal zal volgens vakblad Hollywood Reporter leiden tot de duurste tv-serie ooit. Amazon gaat vijf seizoenen maken, de kosten zullen oplopen tot 1 miljard dollar of meer.

Herkenbaarheid speelt hierbij een rol. De Lord of the Rings-films van regisseur Peter Jackson bewezen dat het grote publiek warm gemaakt kan worden voor epische fantasy. Toch blijft het een dure gok, je kunt niet simpelweg een nieuwe megahit eisen. Game of Thrones was geen gerandeerde hit, de oorspronkelijke pilot was zelfs een ramp. Per seizoen werd het publiek groter, vooral dankzij een buzz die ontstond rondom de intelligente intriges, afgeslachte hoofdpersonen en spectaculaire scènes.

De lat werd op actiegebied steeds hoger gelegd met afleveringen als ‘Hardhome’ (seizoen 5), ‘Battle of the Bastards’ (seizoen 6) en ‘The Spoils of War’ (seizoen 7) als voorlopige hoogtepunten. In het begin werden veldslagen nog wel eens buiten beeld uitgevochten om kosten te besparen, nu hoeft dat niet meer. Het budget van het laatste seizoen ligt op 15 miljoen dollar per aflevering.

Naakt als handelsmerk

Wat minder in beeld de laatste jaren: naakte lichamen. Gastacteur Ian McShane vatte de serie zelfs een keer samen als „tieten en draken”. Naast grof geweld was seks lange tijd een handelsmerk van de serie. Totdat Benioff en Weiss kritiek kregen op hun omgang met vrouwelijke personages. Vooral de verkrachting van Sansa Stark (Sophie Turner) in seizoen 5 was controversieel: waarom zou de kijker die gruwelijke vernedering moeten aanschouwen? In een profiel in Rolling Stone verdedigde Turner de keus, maar het lijkt nog steeds een gevoelig punt voor de makers. Benioff en Weiss wilden er geen vragen over beantwoorden.

In dit laatste seizoen zijn er meerdere sterke vrouwen over, ook in machtige posities. Drakenmoeder Daenerys Targaryen (Emilia Clarke), een geliefd personage dat ook slachtoffer werd van verkrachting, maakt bijvoorbeeld grote kans op de IJzeren Troon. Garanties zijn er niet: een serie die gebouwd is op onvoorspelbaarheid kan ook nog een laatste verrassing achter de hand hebben.