Recensie

Recensie Muziek

Transition: spetterende en lyrische moderne jazz

Recensie De vierde editie van jazzfestival Transition was, met bijna 4.000 bezoekers over zeven podia in TivoliVredenburg Utrecht, aanlokkend breed versnipperd. Veel pianisten waren er te horen.

Nubya Garcia op het Transition Festival in Tivoli Vredenburg.
Nubya Garcia op het Transition Festival in Tivoli Vredenburg. Foto Andreas Terlaak
    • Amanda Kuyper

Vet als een morsecode trekt Theon Cross de strepen. Lang. Lang. Kort-lang. Kort-lang. Strijdlustig duwt hij de hoorn van zijn tuba richting zijn toehoorders. De voeten op de effectpedalen, een nog gruiziger geluid. Morrend laag resoneren de noten diep uit het instrument met de grote hoorn. Het is een wat plompe baslijn die de andere instrumenten in dit opvallende trio onderstreept: de melodie leverende saxofoon, de drums die aanjagen tot een duivels dansritme.

Theon Cross, gangmaker op tuba. Foto Andreas Terlaak

Het was alweer de laatste act op Transition 2019 in Utrecht: Theon Cross, met zijn tuba, blikvanger in de heersende Britse jazzscene. Dan hebben we die avond al meer in de jazz minder gebruikelijke instrumenten gehoord, in spannende combinaties of wonderlijk solo, Kit Downes op het orgel. Erik Friedlander, een bepalende speler in de New Yorkse improscene, liet juist zijn cello op diverse manieren schitteren in zijn kwartet Throw a Glass. Vooral als pianist Uri Caine hem aanjaagde met hellende nootjes in improvisaties.

Pianist Ashley Henry Foto Andreas Terlaak

De vierde editie van Transition was, met bijna 4.000 bezoekers over zeven podia in TivoliVredenburg, aanlokkend breed versnipperd. Een overkoepelend thema, anders dan ‘moderne veerkrachtige en grensverleggende jazz’, had het festival, mede programmeerd door North Sea Jazz, niet speciaal. Al vielen er toch wat lijnen te ontdekken.

Britse jazzscene in opkomst

De nieuwe Britse jazzscene natuurlijk. Het is al een tijd een trend op de internationale jazz- en poppodia. En er was een zaal gewijd aan hoogwaardige jazz van label ECM: de mooie mystieke klanken van Shai Maestro, de lange zijdenoten van trompettist Mathias Eick.

En de Italiaanse trompetveteraan Enrico Rava, inmiddels tachtig, imponeerde met zijn sextet vol jonge spelers. Veel liet hij aan ze over. Maar als hij zich liet horen was het van een wonderschone lyriek.

Zangeres Laura Mvula Foto Andreas Terlaak

Het gretige publiek leek overal bij te willen zijn. Populaire naam, act voor fijnproevers of jonge debutant; ieder trok volle zalen. De (flinke) afstanden binnen het kolossale TivoliVredenburg werden zonder morren overbrugd. Ondanks een vastgelopen roltrap. Feestelijk toegankelijk was de opening van Arp Frique & Family, met een glansrol voor fluittist Ronald Snijders. Het concert van flamencogitarist Tomatito en latin-jazzpianist Michel Camilo was evenzo goedgemutst. Een viering van hun gezamenlijke virtuositeit.

Trompettist Arve Henriksen Foto Andreas Terlaak

De band van saxofonist Chris Potter, vol door de wol geverfde musici als pianist Craig Taborn, was een logische trekker. De geroutineerde fusion was uit te tekenen, maar de lekker gespierde sound beviel. Al waren de progressies van saxofoniste Nubya Garcia erna opmerkelijker. Zij weet haar improvisaties steeds weer hoger op te schroeven.

Het concert van het Scandinavische jazztrio Rymden. Foto Andreas Terlaak

Trio Rymden een must hear

Transition grossierde vooral ook in pianisten. De Brit Ashley Henry met mild, vrijmoedig spel. De Brits vrijdenker Kamaal Williams die alle gangbare ideeën over jazz loslaat maar op moet passen niet te belanden in een behaaglijk, fantasieloos funksoepje. En Joachim Kühn, solo een scherpere keuze, met naar aanleiding van zijn recente soloplaat Melodic Ornette Coleman interessante verkenningen.

Publiek bij Transition. Volgend jaar komt er een tweedaagse editie van het jazzfestival. Foto Andreas Terlaak

Het jazztrio Rymden was in de grote zaal een weerzien met de bandleden van het vroeger E.S.T., plus pianist Bugge Wesseltoft. Energie ging rond met rondspattende vaart. De interactie dreef op onderlinge blikken. Heen en weer ging het. Ga jij? Zal ik? Een experimenteel stuk vol kraken en krassen en gefreak op de Korg-synth haalde de vaart er wat uit. Maar toe aan het eind weer krachtiger werd uitgepakt, scherend langs jazzrockmotieven, was er geen twijfel mogelijk: deze band is een must hear van dit seizoen.

Correctie (8 april 2019): In een eerdere versie van dit artikel werd Arp Frique & Family foutief geschreven als Arp Frigue & Family.