Opinie

Waarom ik zo’n eikel ben

Column Bas Heijne schrijft elke maand een column in Het Blad.

Bas Heijne

In een Parijse boekhandel vond ik Que faire des cons? – een boekje van filosoof Maxime Rovere over een onderschat probleem: hoe om te gaan met een lul, een eikel, zak, kloothommel, mongool, imbeciel of kuttekop. Ik kocht het, de aanpak leek me verfrissend. Populaire filosofen zijn geneigd over het goede leven te spreken, eeuwig op zoek naar balans en verbintenis, omgaan met rouw en verdriet, hoe de waarde van kleine, alledaagse dingen in te zien, blablabla. Maar hoe je je moet teweerstellen tegen nare types die erop gebrand zijn je het leven zuur te maken, dat vertellen ze je nooit.

Het is een dingetje: dagelijks lees je over bedrijven en instituten met een verziekt werkklimaat, over getreiter op de werkvloer, de ‘grapjes’ van collega’s waarin je de agressie en jaloezie kunt proeven. Wie zich uit in de media, krijgt last van stalkers, obsessieve haters die geen kans onbenut laten je te besmeuren, in tweets en blogjes – en als je niet uitkijkt in je mailbox of aan de deur. Iedereen kent wel een lul in zijn omgeving, iemand die binnen een paar minuten het bloed onder je nagels vandaan weet te halen. Een collega of familielid. Een hoofd op televisie. Een stem in de krant.

Op straat. In de politiek. In het café.

Eikels zijn overal.

Het boekje van de filosoof viel een beetje tegen, jammer – te veel die parmantige toon van de populaire jongen die zo luchtig mogelijk diepe inzichten probeert over te brengen. Wat hij goed beschrijft: hoe eikels je onmiddellijk naar hun niveau weten te halen. Je ergert je, je wordt boos, krijgt de pest in – en je hapt. Het grootste, misschien wel enige talent van eikels bestaat eruit dat ze van jou ook een eikel kunnen maken.

Rovere probeert je te laten zien hoe we boven de eikels kunnen staan, door afstand te nemen van de eikel. Het helpt al wanneer je de eikel niet als een eikel, maar als een geval leert zien.

Maar wat de Franse filosoof niet benoemt, lijkt mij juist het belangrijkst: hoe fijn het kan zijn je door eikels te laten ‘overnemen’. Wie zich in beslag laat nemen door eikels, heeft de hele dag iets te doen. Ergernis kan gemakkelijk een verslaving worden; je hoeft zelf dan niks meer te doen of te vinden, je vult je tijd met reacties op wie je een eikel vindt. Tot voor kort waren er mensen die de hele dag liepen te schelden op Alexander Pechtold. Er zijn intelligente mensen die de hele dag bezig zijn Wierd Duk een lul te vinden.

Het is niet leuk om toe te geven, maar de grootste strijd voer ik tegen de eikel in mezelf – de verleiding om te happen, je over te geven aan je ergernis en woede, de eikels in je omgeving de hele dag met je mee te nemen, als kauwgum aan je schoen. Het gaat steeds beter, dat wel, maar er is nog een lange weg te gaan.