VS trekken visum hoofdaanklager Internationaal Strafhof in

Fatou Bensouda doet voor het Strafhof vooronderzoek naar mogelijke oorlogsmisdaden van Amerikaanse militairen in Afghanistan.

Fatou Bensouda in het Internationaal Strafhof in Den Haag vorig jaar.
Fatou Bensouda in het Internationaal Strafhof in Den Haag vorig jaar. Foto Bas Czerwinski/Reuters

De Verenigde Staten hebben het visum van de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag, Fatou Bensouda, ingetrokken. De stap is een reactie op haar onderzoek naar mogelijke oorlogsmisdaden van Amerikaanse militairen in Afghanistan. Dat heeft het kantoor van Bensouda bevestigd tegenover persbureau Reuters.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo kondigde vorige maand al aan dat medewerkers van het ICC die onderzoek doen naar mogelijke misdaden van de VS of van bondgenoten van de VS, in de toekomst geweerd zullen worden.

Het kantoor van Bensouda liet in de verklaring weten dat de Gambiaanse aanklager haar taken rechtvaardig blijft uitoefenen. Bensouda doet sinds 2017 vooronderzoek naar vermeende oorlogsmisdaden in Afghanistan. Dit betreft het optreden van Afghaanse militairen, de Talibaan en het militante Haqqani-netwerk maar ook van het Amerikaanse leger en de CIA. Pompeo maakte bezwaar tegen dit vooronderzoek. De Amerikaanse regering ziet het Strafhof als een vergaande inbreuk op de Amerikaanse soevereiniteit en liet weten te stoppen met het erkennen en uitgeven van visa aan medewerkers van het ICC.

Het Strafhof zou zo’n zevenhonderd verklaringen van slachtoffers hebben verzameld. Volgens de aanklagers hebben Amerikaanse militairen zich tussen 2003 en 2004 schuldig gemaakt aan “martelingen, schendingen van persoonlijke integriteit, verkrachting en andere vormen van seksueel geweld”. Ook zou CIA-personeel betrokken zijn geweest bij de buitengerechtelijke opsluiting van tegenstanders in geheime gevangenissen in Afghanistan. Het is nog niet bekend of uit het onderzoek ook daadwerkelijk een strafrechtelijke procedure voortkomt.

Ook Nederlandse advocaat geweigerd

Donderdag werd bekend dat de Nederlandse advocaat Serge Weening te horen had gekregen dat zijn visumaanvraag om onduidelijke redenen is geweigerd door de VS. Volgens Weening had de afwijzing te maken met zijn werk als strafadvocaat, waarin hij vaak terrorismeverdachten bijstaat. Twee kantoorgenoten hebben vervolgens hun zaken overgedragen uit angst om ook door de VS te worden geweigerd. Belgische advocaten die terrorismeverdachten bijstaan, werd eerder de toegang tot de VS al geweigerd.

De Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten spreekt van “een zeer zorgwekkende ontwikkeling”. De vereniging verzoekt minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) de Verenigde Staten te verzoeken te stoppen met dit optreden. Minister Stef Blok van (Buitenlandse Zaken, VVD), die donderdag in Washington was om het 70-jarig bestaan van het NAVO-bondgenootschap te vieren, heeft de kwestie bij de Amerikanen aangekaart.

Correctie (5 april 2019): In een eerdere versie van dit artikel werd Ferdinand Grapperhaus minister namens de VVD genoemd. Grapperhaus is lid van het CDA.