Vrijspraak voor oud-bestuurder KPMG inzake belastingfraude

De rechtbank Amsterdam acht Jaap van Everdingen niet schuldig aan belastingfraude bij de bouw van het hoofdkantoor van de accountant. De uitspraak is een klap voor het Openbaar Ministerie.

KPMG-kantoor Langerhuize in Amstelveen
KPMG-kantoor Langerhuize in Amstelveen Foto Evert Elzinga/ANP

Oud-bestuurder van KPMG Jaap van Everdingen is vrijdag vrijgesproken van belastingfraude. Volgens de rechtbank Amsterdam is niet bewezen dat er in 2010 bewust een valse aangifte werd gedaan van de winst die behaald werd met de bouw van het KPMG-kantoor in Amstelveen.

De uitspraak is een klap voor het Openbaar Ministerie, dat een onvoorwaardelijke celstraf van negen maanden had geëist. Ook de betrokken projectontwikkelaar Fred Meijer en Pim Botterman, financieel rechterhand van Van Everdingen, zijn vrijgesproken. Dat geldt ook voor de vierde betrokkene die terechtstond, Leon Bots. Volgens de rechtbank is „onvoldoende komen vast te staan” dat zij bewust de Belastingdienst hebben misleid rond de bouw van het KPMG-kantoor langs de A9 in Amstelveen.

Ook had de Belastingdienst eerst met de accountant om tafel moeten gaan om de zaak rond de vermeende valse aangifte te bespreken vooraleer de zaak werd doorgespeeld naar het OM.

Van Everdingen reageerde vrijdagochtend geemotioneerd op de uitspraak.„Ik heb altijd gezegd dat ik onschuldig was. Mijn vertrouwen in de rechtsstaat liep een deuk op, maar ik ben blij dat we toch goede rechter hebben.”

Lees hier meer over de zaak: De strafeis tegen Jaap van Everdingen is een waarschuwing voor de financiële wereld

Kantoor Langerhuize

Begin deze eeuw besloot KPMG een nieuw kantoor te bouwen in Amstelveen. Daartoe zette de accountant de joint venture KPMG II B.V. op. Het bedrijf deed dat samen met Meijon, de eigenaar van een deel van de grond waarop het nieuwe pand moest komen. KPMG kreeg 70 procent van de aandelen in handen, Meijer de rest.

De bedoeling was dat de accountant op zoek zou gaan naar een projectontwikkelaar die het hoofdkantoor zou realiseren. In 2006 meldde zich echter een Duitse belegger die een kant-en-klaar pand wilde afnemen. Daarop besloot KPMG het kantoor zelf te bouwen. Meijer nam de realisatie – en bijbehorende risico’s – voor zijn rekening.

Lucratief, want de joint venture verkocht het pand met een winst van 94 miljoen euro. En voor de 132 KPMG-partners die de onder de streep resterende winst van 16 miljoen euro mochten verdelen.

Volgens het OM liep de Belastingdienst daarbij een fors bedrag mis. Inrichtingskosten zoals het aanbrengen van vloerbedekking en plaatsen van een balie mogen worden afgetrokken van de belastbare winst. Normaal doet een huurder dat door dit voordeel over de looptijd van het huurcontract uit te smeren.

‘KPMG II’ nam echter de fiscale aftrek van 39 miljoen euro in één keer en drukte zo de belastbare winst van het project. Het leverde KPMG en de partners een eenmalig voordeel van 10 miljoen euro op, maar benadeelde volgens de fiscus de Belastingdienst en toekomstige huurders. Die konden niet meer van het voordeeltje genieten.

Lees ook: Met handige trucs hield KPMG de winst laag

Valse facturen

Projectontwikkelaar Meijer zag door de fiscale manoeuvre echter ook zijn winst dalen en wilde hiervoor volgens het OM gecompenseerd worden. Hij stuurde facturen voor in totaal 13 miljoen euro, precies het bedrag dat hij door de fiscale manoeuvre misliep. Volgens de rechtbank heeft het OM echter onvoldoende aangetoond dat deze facturen „onzakelijk” waren. Met andere woorden: het is niet vast te stellen dat het gaat om een vergoeding die niet in verhouding staat tot de gemaakte kosten.

KPMG en Meijer zeiden eind januari voor de rechtbank dat het bedrag een compensatie is voor het risico dat de ondernemer liep nu hij verantwoordelijk was voor de ontwikkeling én bouw van het pand. Het OM stelde echter dat er nauwelijks gemaakte kosten stonden tegenover de facturen.

Justitie neemt het de betrokkenen kwalijk dat zij misbruik maken van de beschermde positie die het bedrijf geniet in de maatschappij. „Een registeraccountant met een wettelijk monopolie moet de hoeksteen van financiële integriteit zijn. Juist dát vertrouwen heeft KPMG beschaamd.”

Het was uiteindelijk echter het vertrouwen in het OM en de fiscus dat vrijdag een klap opliep. KPMG had een convenant met de Belastingdienst waarin afspraken waren vastgelegd over belastingaangifte. Voortvloeiend uit dat convenant had de fiscus eerst met de accountant om tafel moeten gaan zitten. En zelfs als sprake was van een onzakelijke handeling, bevatte het dossier onvoldoende bewijzen dat dit met opzet was gedaan, aldus de rechtbank.

De accountant zelf schikte in 2017 met het OM. Voor 8 miljoen euro plus de verschuldigde belasting kocht het bedrijf „verdere reputatieschade” af. KPMG heeft altijd volgehouden dat het geen schuldbekentenis was.

Het OM kan nog tegen de uitspraak in beroep gaan. Dat moet dan binnen twee weken gebeuren.