Recensie

Recensie

Tweehonderd tinten groen in Haarlem

    • Gemma Venhuizen

Tentoonstelling Franz en Ferdinand Bauer waren beide even begenadigd. In Haarlem is hun werk te zien.

‘Iedereen kan schilderen’ stond er op de doos die ik op mijn zevende kocht van mijn zakgeld. De inhoud: een wit vel met lijntjes en cijfers, een kwast en een paar potjes verf in lentekleuren. Elk potje had een nummer dat correspondeerde met de cijfers, en al schilderend ontstond er zo een prachtig lentelandschap met berkenboom en waterplas. Tróts dat ik was – ik zag mijn loopbaan als landschapsschilder al voor me. Niet veel later werd ik door mijn omgeving ruw uit de droom geholpen, maar afgelopen week zwijmelde ik in het Haarlemse Teylers Museum toch weer even weg. Aanleiding was de tentoonstelling Tweehonderd soorten groen: een expositie van de broers Ferdinand en Franz Bauer.

Ferdinand (1760-1826) reisde als botanisch kunstenaar mee met wetenschappelijke expedities naar het Ottomaanse Rijk en naar Australië. Het was lastig om te reizen met een enorme verzameling aquarelverf, en dus had hij vooraf een nummeringssysteem gemaakt waarmee hij ruim duizend kleuren kon onderscheiden. Op reis maakte hij zwart-wittekeningen met nummers.

Alle codes uit zijn hoofd

Groen was het best vertegenwoordigd, met tweehonderd tinten. Alleen daarom al was de expositie voor mij de moeite waard, want ik roep al jaren dat de natuur maar liefst tweehonderd tinten groen kent, zonder te weten waar ik die kennis vandaan heb. Nu blijkt Ferdinand Bauer dus de bron. Ferdinand, die volgens een bordje alle codes voor de verschillende kleurnuances uit zijn hoofd kende – dan moet je wel een fantastisch fotografisch geheugen hebben.

Hoe mooi al die genummerde tekeningen ook zijn, het is wel wat veel van hetzelfde. Gelukkig was Ferdinands broer Franz (1758-1840) al even begenadigd. Ook van hem zijn er tekeningen te bewonderen, wél in kleur.

Franz werd zelfs aangesteld als botanisch tekenaar van de vermaarde Londense botanische tuinen, Kew Gardens. Die tuinen zijn op zichzelf óók een bezoekje waard, maar ga zeker eerst langs Teylers Museum. Alleen al vanwege de architectuur en de fossielen. En nu maken de broers Bauer het museum extra kleurrijk. Niet iedereen kan misschien schilderen, maar zíj zeker wel.