Milieuorganisaties dagvaarden Shell voor milieuschade

Shell zou niet genoeg doen om klimaatopwarming tegen te gaan en daarmee de wettelijke zorgplicht niet nakomen en mensenrechten schenden.

Directeur Donald Pols van Milieudefensie bij de aankondiging van de klimaatzaak.
Directeur Donald Pols van Milieudefensie bij de aankondiging van de klimaatzaak. Foto Remko de Waal/ANP

Milieuorganisaties hebben Shell vrijdag gedagvaard omdat het Nederlands-Britse oliebedrijf zou handelen in strijd met de klimaatdoelen van het Parijsakkoord. Shell zou volgens initiatiefnemer Milieudefensie niet genoeg doen om verdere opwarming van de aarde te beperken. De zaak werd een jaar geleden aangekondigd, nu is het juridische proces begonnen.

In de dagvaarding stelt Milieudefensie dat Shell momenteel geen garanties biedt om de CO₂-uitstoot de komende decennia daadwerkelijk te verminderen. Ook is het huidige voornemen van Shell - halveren van de CO₂-uitstoot tegen 2050 - onvoldoende. Daarmee zou het in Den Haag gevestigde concern de wettelijke zorgplicht niet nakomen. Ook zeggen de actiegroepen dat het Nederlands-Britse bedrijf het ‘recht op een ongestoord gezinsleven’ schendt, wat is vastgelegd in het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Het olie- en gasconcern staat volgens de aanklagers “een duurzame toekomst in de weg”, onder meer via een lobby tegen effectief klimaatbeleid en investeringen in vervuilende energiebronnen. De actiegroepen eisen dat Shell zijn CO₂-uitstoot in 2050 heeft teruggebracht tot netto nul. Als tussenstap moet de uitstoot in 2030 al 45 procent zijn verminderd ten opzichte van 2010. De eis zou in lijn zijn met een recent rapport van VN-klimaatorganisatie IPCC om onder de 1,5 graad opwarming te blijven.

Lees het interview met klimaatexpert James Hansen over de klimaatzaak: ‘Investeren in fossiele energie is roekeloos’

Shell schrijft in een reactie dat het wel degelijk verantwoordelijkheid neemt om de klimaatdoelen te halen. Het concern wijst onder meer op recente investeringen in een zonnepark en windmolens. “Wij vinden dat verstandig overheidsbeleid ─ gesteund door verenigde actie van bedrijven zoals de onze en de maatschappij ─ de beste manier is om tot oplossingen te komen en vooruitgang te boeken” De rechtszaal is volgens Shell “niet de aangewezen plek om iets de doen aan de wereldwijde uitdaging van klimaatverandering”.

‘Klimaatcatastrofe’

Milieudefensie-advocaat Roger Cox noemt de rechtszaak juist “logisch”. Als raadsman was hij ook betrokken bij de rechtszaak van duurzaamheidsorganisatie Urgenda, waarmee hij de Nederlandse staat dwong om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. De staat is tegen de beslissing in cassatie gegaan. Over Shell zegt Cox nu:

“Het kan toch niet zo zijn dat we over dertig jaar met een klimaatcatastrofe zitten en ons dan pas afvragen waarom niemand ooit de rechter gevraagd heeft een klimaatvervuiler als Shell te veranderen.”

De klimaatzaak werd een jaar geleden aangekondigd. Sindsdien hebben zes actiegroepen - waaronder Greenpeace en de Waddenvereniging - en ruim 17.000 mede-eisers zich bij de actie aangesloten. Een eerste formele zitting is op 17 april, maar Milieudefensie verwacht niet dat de inhoudelijke behandeling dit jaar nog plaatsvindt.

Ook de stad New York klaagde Shell samen met andere olie- en gasgiganten zoals Exxon Mobil en BP aan voor klimaatschade. Daarbij werd een vergoeding geëist voor de reeds geleden klimaatschade zoals hoog water. Die zaak werd door een rechter vorige zomer verworpen.