Met de tablet op tafel komt dat bord wél leeg

Kinderen en digitale media Ouders zijn bezorgd over het mediagebruik van hun kinderen, maar zetten de tablets en smartphones ondertussen wel in als zoethoudertje. Dat botst, constateert een trendanalyse.

Foto iStock

Jonge kinderen zitten steeds langer achter een beeldscherm. Alleen. Zeven jaar geleden zaten baby’s, peuters en kleuters gemiddeld anderhalf uur per dag achter een tablet, tv, smartphone of computer. Nu een kwartier meer (106 minuten), berekende psycholoog Peter Nikken. De digitale wereld betreden ze bovendien vaker in hun eentje.

Nikken, bijzonder hoogleraar media-opvoeding aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, onderzocht dit in opdracht van het overheidsinitiatief Netwerk Mediawijsheid en Hogeschool Windesheim, waar hij ook lector is. Zijn Iene Miene Media Review had als peiljaren 2012 en 2018.

Acht procent van de kinderen (0-6 jaar) heeft in de eigen slaapkamer de beschikking over een smartphone of tablet

In een begeleidend schrijven wordt gesproken van ‘bingewatchen’: urenlang naar series kijken, aflevering na aflevering. Dat is niet onschadelijk. Slaaponderzoekers waarschuwden in het Journal of Clinical Sleep Medicine (2017) voor een onrustiger slaap en minder alertheid overdag.

Van de huishoudens met kinderen tot zes jaar heeft zo’n 80 procent een tablet en bijna iedereen een tv, smartphone en laptop. Gezinnen met laagopgeleide ouders halen hun achterstand op hoogopgeleiden rap in. Het gebruik van moderne apparaten democratiseert. Acht procent van de kleine kinderen heeft in de eigen slaapkamer de beschikking over een smartphone of tablet. De tv vreet ook nog altijd veel tijd van deze groep: ongeveer een uur per dag.

Ouderlijke zorgen

Zorgen zijn er over het toezicht: 30 tot 50 procent van de allerkleinsten is regelmatig alleen met zo’n apparaat. Bij games was dat altijd al zo: kinderen uit laagopgeleide gezinnen spelen overigens vaker avontuurlijke games dan kinderen uit hoogopgeleide milieus; daar worden educatieve apps gestimuleerd.

Ouders zijn anders gaan denken over de voor- en nadelen van mediagebruik. Ze menen dat hun kinderen hier creatiever van worden, maar zijn ook bezorgder over de moeite die het hun kinderen kost om de elektronica weg te leggen.

Let niet alleen op schermtijd, maar ook op buitenspeeltijd

Verder worden de apparaten door de ouders zelf gebruikt als zoethoudertje: tijdens het eten (‘met de tablet op tafel komt dat bord wél leeg’, schrijft het Netwerk Mediawijsheid) en om rust in het huishouden te brengen. De elektronica wordt ook gebruikt om kinderen in slaap te laten vallen.

Ouders met vragen hierover, kloppen tegenwoordig vaker aan bij instanties, zoals de bibliotheek, het Centrum voor Jeugd & Gezin, het consultatiebureau en de GGD. Die zijn daar nu ook beter op toegerust.

Buitenspeeltijd

Het Netwerk Mediawijsheid vroeg opvoedexpert Krista Okma om tips te destilleren uit het onderzoek. Let niet alleen op schermtijd, maar ook op ‘buitenspeeltijd’ adviseert ze. En leer je kind om te gaan met verveling. „Dat het een tijdelijk gevoel is en dat het verdwijnt zodra je weer op iets nieuws komt. Verveling doet een beroep op hun probleemoplossend vermogen en creativiteit”, zegt Okma.

Veilig mediagebruik kan volgens haar niet alleen gestimuleerd worden door een filter om kwalijke inhoud te blokkeren, maar ook door kindvriendelijke filmpjes, apps en spelletjes in een speciaal mapje apart te zetten. De belangrijkste aanbeveling voor ouders: blijf de hand van je kleuter ook vasthouden als hij ronddwaalt in de digitale wereld.