Merlijn Doomernik

Priester Pierre Valkering: ‘Ik weet dat ik niet die kuise Henkie ben’

Interview De Amsterdamse priester Pierre Valkering werd geschorst nadat hij was uitgekomen voor zijn homoseksuele levenswijze. ‘De kerk wordt gemold door onwaarachtigheid.’

Het is half één geweest, maar de klok van de Vredeskerk in Amsterdam-Zuid heeft niet geluid. De mis gaat deze donderdagmiddag niet door. De priester is geschorst.

Pierre Valkering (58) kreeg maandag het verzoek zijn taken tijdelijk neer te leggen. Het feit dat hij zich niet aan de celibaatgelofte heeft gehouden is onverenigbaar met het geloof, liet het bisdom Haarlem-Amsterdam hem per mail weten. Wat de schorsing precies inhoudt, moet nog blijken: een ontmoeting tussen de priester en bisschop Jos Punt is er nog niet van gekomen.

Directe aanleiding zijn de gebeurtenissen van zondag, toen Valkering tijdens een speciale viering van zijn 25-jarig priesterschap het boek presenteerde waaraan hij vier jaar min of meer in het geheim had gewerkt. Ontkleed niet naakt staan. Hoe vindt een Roomse priester zijn weg?, vertelt het verhaal van zijn leven. In de hoop bij te dragen aan „meer oprechtheid en eerlijkheid binnen de Roomse kerk” schrijft Valkering, openlijk homoseksueel, over zijn bezoeken aan homosauna’s en darkrooms, zijn pornoverslaving en zijn kledingfetisj met rib- en spijkerbroeken.

Hij heeft lang naar afgelopen zondag toegeleefd, zegt Valkering op zijn werkkamer in de pastorie. Hij voelt zich „verlost” en „blij en gelukkig” dat het gelukt is. Het moment van de boekpresentatie was weloverwogen: naast zijn jubileum was het zondag Laetare, de vierde zondag in de Veertigdagentijd waarop wordt gevierd dat Pasen in zicht komt en de vastentijd over de helft is. De kleur van de liturgie is dan roze. Van de zes- à zevenhonderd mensen in de kerk – vrienden, familie, collega’s, parochianen – wist vrijwel niemand wat er zou komen.

„In Rome staat een heel grote roze olifant”, had Valkering gezegd aan het eind van de mis, na het breken van het brood. „Er zijn vijftig tinten gay in het Vaticaan. Ik heb ook tinten gay en daarover gaat dit boek. Over mijn leven, de zon- en schaduwzijde.”

Merlijn Doomernik

Heeft u veel reacties gekregen?

„Vele honderden, uit binnen- en buitenland. Hartverwarmende maar ook kritische reacties: je bent alleen met jezelf bezig, het belang van de parochie laat je koud – dat is blijkbaar hoe sommigen het interpreteren. Mensen voelen zich ook overvallen, of voor het blok gezet.”

U heeft tot op het laatste moment getwijfeld of u het boek moest uitbrengen. Een van de mensen die u om feedback vroeg noemde het „een kamikazeactie”. Waarom heeft u het toch gedaan?

„Omdat ik me ertoe geroepen voelde. Het gaat in mijn bestaan om God en Jezus Christus, ik leef met Hem, Hij spreekt in mij. Naar die diepste stem wilde ik luisteren. Waar ik voor sta en wat ik wil bevorderen met dit boek is de genezing van de kerk en van mezelf. De kerk wordt gemold door onwaarachtigheid. De kerk speelt toneel. Heel krampachtig wordt aan een imago vastgehouden dat niet meer geloofwaardig is. Mensen hebben mij dit boek inderdaad afgeraden. Je kunt daar wel naar luisteren, maar dan verandert er niets.”

U had er ook voor kunnen kiezen uw worstelingen open en eerlijk met hem persoonlijk te delen, zei de bisschop in een reactie.

„Ik heb vele malen met hem gesproken en in dat verband is homoseksualiteit vaak onderwerp van gesprek geweest. In die gesprekken werd duidelijk dat hij een andere positie en visie heeft dan ik. Er zijn diverse momenten geweest dat bisschop Punt heeft laten merken dat hij zich met homoseksualiteit geen raad weet. Om die reden ben ik denk ik nooit op het idee gekomen om mijn bisschop, die ik waardeer, deelgenoot te maken van allerlei zielenroerselen.”

Pierre Valkering, de oudste van vijf, speelde als kind het liefst met poppenkastpoppen en verkleedde zich graag als Sinterklaas. Toen hij op elfjarige leeftijd een interview met artiest Albert Mol las in de Margriet, onder meer over diens homoseksualiteit, voelde hij meteen: dit gaat over mij. De enige met wie hij over zijn ‘zo’ zijn kon spreken was God, schrijft Valkering. Priester worden was een „maatschappelijk aanvaarde reden” om niet te trouwen.

Als Valkering eenmaal priester is, leiden zijn acties geregeld tot aanvaringen met de kerkleiding. Wanneer hij in 2016 op het Sint-Pietersplein in Rome persoonlijk een boek met in het Italiaans vertaalde uitvaarttoespraken voor homoseksuele aidsslachtoffers aan paus Franciscus overhandigt, is bisschop Punt „not amused”. Datzelfde jaar wordt hem verboden tijdens de Gay Pride op een boot mee te varen.

Waarom is juist homoseksualiteit binnen de Rooms-Katholieke Kerk zo’n beladen thema?

„Ik denk omdat homoseksualiteit er zo’n grote rol speelt, verdrongen homoseksualiteit. Het komt dicht op de huid van veel priesters en bisschoppen. In februari verscheen Sodoma, de studie van de Franse socioloog Frédéric Martel. Hij stelt dat het grootste deel van de kardinalen in het Vaticaan homoseksueel is en velen er een dubbelleven op nahouden. Het is een vorm van zelfhaat. De kruistocht tegen homo’s wordt gevoerd door degenen die het zelf zijn.”

Lees ook het interview met socioloog Fréderic Martel: ‘Helft kardinalen is homoseksueel’

U beschrijft hoe u ten tijde van uw priesterwijding uw verzameling pornoblaadjes in de Amstel gooide. In die periode waren er ook ontmoetingen met mannen. Hoe kijkt u naar het celibaat?

„Ik zie het priesterschap en daarmee het celibaat als een keuze vóór iets, een positieve keuze. Een keuze voor God, voor Jezus Christus, een keuze om met Hem een gebedsrelatie aan te gaan. Een priester moet bidden. Daar ben ik trouw aan gebleven.”

Voelde u zich niet schuldig?

„Je bent je er natuurlijk van bewust dat je niet die volmaakte kuise Henkie bent. Enerzijds heeft mijn niet-voldoen aan de celibataire norm best op mij gedrukt, maar ik kon en wilde eigenlijk ook niet anders. Ik zie het celibaat als een groeimodel. Je kunt daarin groeien, ervaar ik zelf.”

Hoe ziet u de toekomst, na deze publieke biecht?

Lachend: „Leven in het licht, in vrijheid.” Dan, ernstiger: „De toekomst is open. Ik doe niets liever dan mijn bestaan als priester voortzetten. Dat ik nu niet kan voorgaan vind ik smartelijk, dat doet mij zeer. Er hangt hier een schilderij waar ik voortdurend naar kijk, een afbeelding van de storm op het Meer van Galilea. Ik zit ook in een storm. Als ik de trap afdaal, zie ik hoe Jezus Petrus – mijn naamgever – uit de golven omhoog trekt. Dat is wat ik nu meemaak.”

Lees ook het opinieartikel dat Pierre Valkering eerder voor NRC schreef: ‘Laat priesters toch uit de kast komen’