Opinie

Gouda Great Again

Christiaan Weijts

Het is een spannende dag voor de ambassadeur van de Verenigde Staten. Om tien uur ’s ochtends trekt hij op de Markt van Gouda aan een touw, gadegeslagen door een klasje kaasblanke kindertjes in klederdracht. De bel klingelt: de eerste kaasmarkt van het jaar is geopend.

Bij het sluiten zal blijken of Pete Hoekstra de titel ‘Ere Waegemeester’ mag ontvangen. Veel Gouwenaars twijfelen. En niet over zijn vaardigheid met de kaasboor.

In de La Place, met uitzicht over de gestapelde kazen, en de handelaren in hun lange jassen, de kaasmeisjes en -jongens, bel ik met Harry Veenendaal. Als jurist en betrokken inwoner heeft hij een uitgesproken mening: „We hebben hier net het Roze Jaar gehad en deze meneer is tegen het homohuwelijk, tegen immigranten, tegen abortus, vóór de doodstraf, waar onze Coornhert tegen gestreden heeft. Het Nederland van nu, onze vrijheidsgerichte staat, is rechtstreeks met de historie van Gouda verbonden. Onze stad heeft 69 nationaliteiten.”

Beneden op de markt zie je daar weinig van. Daar is het precies als het tweehonderd jaar terug was. Jongens bij wie je je nu vooral brommers voorstelt, hebben zich in een boerenkiel gehesen en sjokken handkarren vol kazen rond op klompen.

Door heel Nederland is het seizoen voor zulke commerciële rituelen weer geopend. Zolang we hier geen moderne Hollandse waarden en verworvenheden aan weten te verbinden – tolerantie, vrijheid – blijft het gestolde folklore, vulsel voor de toeristeninsta’s.

Deze kaasprominent symboliseert het exacte tegendeel van die waarden. Veenendaal: „Het is gewoon bloody irritant, dat je van alle mensen die je kunt kiezen uitgerekend Pete Hoekstra zo’n eretitel geeft.”

Om half één verschijnt hij op het podium. Blauw brilmontuur, oranje das. Het zonnetje glanst op zijn kruin. Nog vóór hij de kaas kan keuren, roept iemand uit de pakweg zestig toeschouwers: „I object! Your bigotry and homophobia are not welcome here in Gouda!

De glimlach van de kandidaat-Waegemeester verkrampt. De nieuwe burgemeester, Mirjam Salet, geeft er nog een draai aan („onze tolerante stad waar iedereen zijn mening mag geven”) en dan gaat de ceremonie onverstoorbaar voort.

Later spreek ik de kaasmarktschreeuwer, Foor Broer. Hij is SP-lid, en had wel wat meer protest verwacht. Ook VVD en GroenLinks hadden al kritiek. Lokale media Gouda FM en deGouda hebben het persmoment geboycot.

Die misten de bloedstollende ontknoping: „Oei, een pittige discussie nu, over de kazen… En já hoor... Jonge kaas… 75 dagen. Helemaal goed!” De kandidaat straalt. Als hij een schort en medaille heeft ontvangen noemt hij Nederland a great country. En Gouda is a great city. „I’ll continue to promote the cheese to our American friends.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.