Boeing beperkt productie van 737 MAX

Nasleep 737 MAX Boeing erkent nu dat de crashes met de 737 MAX dezelfde oorzaak hebben. De schuld wijst steeds meer richting vliegtuigfabrikant. Boeing schroeft de productie van het toestel terug.

Tijdelijk uit gebruik genomen Boeings 737 MAX van de Amerikaanse maatschappij Southwest Airlines op de luchthaven bij Victorville in Californië.
Tijdelijk uit gebruik genomen Boeings 737 MAX van de Amerikaanse maatschappij Southwest Airlines op de luchthaven bij Victorville in Californië. Foto Mario Tama/AFP

Boeing zet nieuwe stappen in de nasleep van twee crashes met de 737 MAX. Vrijdag kondigde de Amerikaanse vliegtuigbouwer aan dat het bedrijf het productietempo van het nieuwe model terugschroeft. De productie zakt van 52 naar 42 vliegtuigen per maand, zei bestuursvoorzitter Dennis Muilenburg in een verklaring.

De 737 MAX, met de varianten 8 en 9, staat wereldwijd aan de grond na twee dodelijke crashes met het type in korte tijd. Het model ontwikkelde zich in korte tijd tot Boeings bestseller.Volgens Muilenburg leidt de teruglopende productie niet tot banenverlies.

Nog ingrijpender is de erkenning van schuld. Terwijl deskundigen waarschuwen voor voorbarige conclusies over de oorzaak, zei de topman van Boeing deze week wat iedereen denkt. In een donderdag gepubliceerde videoboodschap zei Muilenburg: „Het is duidelijk dat bij beide vluchten het Maneuvering Characteristics Augmentation System (MCAS) is geactiveerd in reactie op foutieve informatie over de invalshoek.”

Zelfs voor wie „It's apparent” liever vertaalt als „Het lijkt er op", is het opmerkelijk dat Muilenburg de twee crashes met een Boeing 737 MAX 8 koppelt en één oorzaak noemt. Tot nu toe was Boeing niet zo duidelijk over de overeenkomsten tussen de fatale crashes van Lion Air op 29 oktober in Indonesië en van Ethiopian Airlines op 10 maart bij Addis Abeba.

In totaal vielen er 346 slachtoffers. Muilenburg begon en eindigde zijn boodschap met het betonen van medeleven aan de nabestaanden: „We zijn diep bedroefd en we hebben berouw over het leed dat deze ongelukken wereldwijd hebben veroorzaakt.”

Muilenburg reageerde op het voorlopige onderzoek van het Ethiopische Aircraft Accident Investigation Bureau, dat donderdag werd gepubliceerd. Anders dan de topman wijst het 33 pagina’s tellende rapport MCAS niet aan als oorzaak. Het wordt zelfs niet genoemd. Wel biedt het rapport een verslag van de zes minuten durende vlucht van ET302, op basis van data uit de cockpit voice recorder en de digital flight data recorder (samen de ‘zwarte doos'), en de communicatie met de luchtverkeersleiding.

Buiten piloten om

Uit het verslag blijkt dat de twee piloten (29 en 25 jaar oud) met alle kracht maar tevergeefs hebben gevochten tegen het automatische besturingssysteem, dat de neus van het vliegtuig omlaag duwde. MCAS is bedoeld voor noodsituaties, als het vliegtuig te veel achterover helt (stalling) en de vleugels het draagvermogen dreigen te verliezen. Het systeem wordt buiten de piloten om ingeschakeld en gevoed door een van de twee sensoren aan weerszijden van de neus die de invalshoek (angle of attack) van het vliegtuig meten. Omdat de sensor verkeerde informatie doorgaf, bleef MCAS het vliegtuig naar beneden duwen. Met een wieltje in de cockpit hebben de piloten geprobeerd om het horizontale staartvlak – dat het vliegtuig stabiliseert – handmatig bij te stellen, maar dat was fysiek onmogelijk, waarschijnlijk door de hoge snelheid. Vlucht ET302 stortte neer in een hoek van 40 graden, met een snelheid van 926 kilometer per uur.

In een persconferentie constateerde de Ethiopische minister van Transport dat de piloten niets valt te verwijten omdat ze volledig conform het noodprotocol van Boeing hebben gehandeld. Dat is geen conclusie uit het voorlopige onderzoek. Dat bevat geen conclusies, slechts twee aanbevelingen. Boeing moet het besturingssysteem goed evalueren en luchtvaartautoriteiten moeten er zeker van zijn dat Boeing dat adequaat heeft gedaan voordat ze de Boeing 737 MAX weer toelaten tot hun luchtruim. Het definitieve onderzoek kan nog een jaar op zich laten wachten.

Miljoenenclaims

Voorlopige bevindingen of niet, Boeing is nog verder in het defensief gedrukt. De schuld wijst steeds meer richting fabrikant, met grote financiële gevolgen. Nabestaanden en luchtvaartmaatschappijen bereiden miljoenenclaims voor.

De Amerikaanse advocaat Steven C. Marks, die al nabestaanden van Lion-Air-slachtoffers vertegenwoordigt, klaagt Boeing aan namens Huguette Debets. Deze Nederlands-Rwandese vrouw verloor de vader van haar drie kinderen bij de Ethiopische crash en verscheen deze week in Nederlandse media.

Voorlopig staat de 737 MAX nog aan de grond. De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA meldde dat Boeing „aanvullend werk” moet verrichten aan de nieuwe software die het bedrijf zelf al gereed had verklaard. Andere autoriteiten zullen de FAA niet langer blindelings volgen bij het opnieuw toelaten van het vliegtuigtype tot hun luchtruim.

Met elke week vertraging lopen de onkosten van gebruikers, en dus de schadeclaims voor Boeing, verder op. Maatschappijen zijn duurder uit omdat ze vervangende toestellen moeten huren. Deze vervangers verbruiken bovendien meer brandstof dan de 737 MAX.

Lees ook: Machine neemt ’t over van piloot

Reisorganisatie TUI, eigenaar van vijftien MAX-toestellen, verwacht een schadepost van 200 miljoen euro. De Nederlandse en Belgische tak van TUI heeft vervanging van de zeven vliegtuigen geregeld tot half juli, zegt een woordvoerder. „We zijn nu aan het voorsorteren op verder uitstel.” Het TUI-vliegtuig dat bij het ingaan van het vliegverbod voor de 737 MAX op 12 maart uitweek naar Sofia staat daar nog steeds. „De Europese luchtvaartautoriteit EASA staat een eenmalige thuisvlucht toe, maar dat geldt niet voor een paar landen waar we overheen moeten vliegen.”