Sinds Airbnb is de situatie in Cadzand niet leefbaar meer

Impact toerisme Airbnb bezorgt Cadzand ‘Amsterdamse problemen’. Woningen worden aan de markt onttrokken, starters vinden geen betaalbaar huis meer. Maar in Zeeuws-Vlaanderen zorgt toerisme ook voor bedrijvigheid.

Een straat in Cadzand-Dorp.
Een straat in Cadzand-Dorp. Foto Wouter Van Vooren

‘Ze komen hier met twee, drie auto’s, die ze in de smalle straatjes parkeren, waardoor voor bewoners geen plek meer is. En als je vanwege werk vroeg in je mandje ligt, word je wakker gehouden door feestvierders.” Bewoner Jan Voerman kan zijn irritatie niet bedwingen. „In de recreatieparken is het allemaal prima, maar hier in Dorp wordt gewoond.”

Van een toerist meer of minder kijken ze in Cadzand al lang niet meer op. Sinds projectontwikkelaars het Zeeuwse kustdorp zo’n tien jaar geleden ontdekten, is het in sneltreinvaart veranderd. Rust is ingeruild voor bedrijvigheid. Gemoedelijke campings verdwenen en maakten plaats voor gelikte hotels en appartementencomplexen. De gemeente Sluis verstrekte vorig jaar 265 bouwvergunningen voor recreatiewoningen, tegenover 32 voor koop- en 19 voor huurwoningen.

Maar sinds kort belanden toeristen ook in woonhuizen die via huurwebsite Airbnb worden aangeboden. En dat schuurt bij inwoners.

Het dorp

Cadzand bestaat uit twee kernen: Cadzand-Dorp en Cadzand-Bad. In Dorp staan de huizen dicht op elkaar. Lage huisjes met rode pannendaken, dicht op de weg. In het midden van het dorp een pleintje met de kerk. Hier wordt gewoond, zeggen bewoners.

Bad daarentegen is al jaren geleden overgeleverd aan het toerisme. Het groepje bewoners dat er permanent verblijft, is geslonken tot zo’n 65 man. Verder bestaat het dorp uit appartementencomplexen: grijswitte klokgevels en een rond raampje in de nok. Op straat wordt Vlaams en Duits gesproken, op de (dure) auto’s prijken buitenlandse kentekens. „Vroeger zag je op iedere tien auto’s één Volkswagen Kever. Tegenwoordig zit er op iedere tien een Ferrari tussen”, zegt Voerman.

De Cadzanders kunnen ermee leven dat Bad een tweede Knokke werd. Dankzij de toeristen is de supermarkt het hele jaar door open. Er is geld voor een school, een voetbalclub en een visclub. Horecaondernemers draaien overuren en hebben moeite genoeg personeel te vinden om alle toeristen te bedienen. En als rots in de branding is er Marie, de 82-jarige eigenaresse van dorpskroeg In de Buitenlust. Al bijna 60 jaar wordt daar gekaart, gedronken, en gesproken over de toekomst van Cadzand.

Marie, eigenaar van dorpskroeg In de Buitenlust.

Foto Wouter Van Vooren

Nu de scheidslijn tussen toerisme in Bad en bewoning in Dorp verdwijnt en toeristen ook in Dorp overnachten, voelen bewoners zich in het nauw gedreven. In Dorp zijn vrijwel geen hotelkamers, dus slapen toeristen in woonhuizen, verhuurd via sites als Airbnb en Booking.com. Woningen zijn hiervoor onttrokken aan de reguliere voorraad, nieuwbouwpanden komen in handen van investeerders voor ze überhaupt op de markt zijn geweest en de prijzen schieten omhoog. De regio vergrijst, maar Zeeuwse jongeren die willen blijven, kunnen een huis niet betalen.

Het beleid

Een zorgelijke ontwikkeling, vindt ook wethouder Peter Ploegaert (wonen, CDA). „In Dorp staat een huis te koop voor 465.000 euro, terwijl het een WOZ-waarde heeft van 146.000 euro. De WOZ mag misschien wat achterlopen – het is geen 300 procent. Voor starters is het lastig iets te vinden.”

Halverwege maart diende minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) een wetsvoorstel in dat gemeenten meer instrumenten moet geven om illegale verhuur tegen te gaan. Het biedt gemeenten de mogelijkheid een registratie- en meldplicht voor verhuurders in te voeren, om bijvoorbeeld een maximum aan het aantal verhuurdagen te kunnen stellen. Daarnaast kunnen gemeenten toeristische verhuur compleet verbieden, of alleen op basis van een vergunning toestaan.

De houding ten opzichte van verhuurplatforms is veranderd, zegt Michel Vols, hoogleraar huurrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. „Een paar jaar terug werd dit soort verhuur nog aangemoedigd. Nu is de regulering flink aangescherpt en wordt het plots als een bedreiging gezien.”

Bij de gemeente Sluis informeerde Wigbert Steenbeek, lid van de dorpsraad, onlangs naar wat mag en niet mag in Cadzand. „De gemeente was duidelijk: permanente verhuur via Airbnb mag niet. De huizen hebben hier een woonbestemming en zijn niet bedoeld om in te recreëren.”

Maar het gebeurt toch. De gemeente erkent het probleem, maar zegt te weinig capaciteit te hebben voor handhaving.

Woningen die via Airbnb verhuurd worden.
Foto Wouter Van Vooren
Een huis in Cadzand-Dorp dat te koop staat voor 465.000 euro.
Foto Wouter Van Vooren

Het probleem

Steenbeek en Voerman zitten in Steenbeeks kantoor aan huis. Op tafel een bakje haaientanden van chocola. „De echte zijn inmiddels allemaal weggeplukt”, zegt Steenbeek lachend, een verwijzing naar de aangespoelde haaientanden waar de lokale stranden om bekendstaan.

Beide mannen maken duidelijk absoluut geen probleem te hebben met de toeristen, maar te vrezen voor de leefbaarheid van het dorp. Zo’n vierhonderd huizen staan er in Cadzand, maar: „je kunt met moeite de helft als permanent bewoond aanwijzen”, zegt Voerman. Hij maakte voor de gemeente een lijst met dertig huizen die permanent in gebruik zijn voor Airbnb.

Een rondje langs de huizen voor een gesprek met de bewoners levert inderdaad niets op. Nergens wordt opengedaan, de huizen hebben geen naamplaatjes en in de meeste gevallen ook geen bel. Wie een blik door het raam werpt, ziet een sobere inrichting, met ingelijste stock-foto’s van sneeuwwitte stranden aan de muur.

Die permanente Airbnb’s zorgen er volgens beide mannen voor dat de leefbaarheid in het dorp achteruitgaat. Huizen bedoeld voor starters worden opgekocht door verhuurder Belvilla of particuliere beleggers. Voerman: „Je geld in een huis steken is een stuk rendabeler dan wegzetten op de bank. Maar het maakt het kopen van een huis in Cadzand voor jonge mensen onbetaalbaar. Het is dat ik hier al jarenlang rondloop en af en toe een leuk woninkje op de kop heb kunnen tikken. Laatst heb ik zo iets kunnen vinden voor mijn dochter, die hier anders niet had kunnen blijven.”

Dat herkent de 24-jarige Nicky van Hee. Na haar studie international business management verhuisde ze terug naar haar geboortedorp. Al twee jaar is ze op zoek, terwijl ze bij haar ouders woont. „Het aanbod is klein en onbetaalbaar. Kleine dijkhuisjes waar je nog flink aan moet opknappen, gaan weg voor een half miljoen.”

In dit tempo is het dorp over tien jaar leeggegrabbeld

Jan Voerman bewoner Cadzand

Ze heeft de hoop op een koophuis min of meer opgegeven, maar ook een huurhuis vinden is niet makkelijk. „De huurhuizen in Cadzand zijn voor tijdelijke bewoning, en ik verdien te veel voor sociale woningbouw. Ik had een huis op het oog dat vrij zou komen, maar toen dat gebeurde, kreeg de eigenaar zo’n goed bod dat hij verkocht. Vervolgens wordt het gekocht door iemand die het verhuurt als vakantiehuis.”

En dan is er nog de overlast door toeristen. Bewoners die ’s avonds van hun werk komen, moeten noodgedwongen buiten de kern parkeren omdat het dorp niet is berekend op de auto’s van toeristen. En wie wil slapen hoort de toeristen nog tot laat herrie maken in hun tuin.

Het was voor Voerman reden om een formeel handhavingsverzoek in te dienen bij de gemeente. Zeventig bewoners tekenden. „Op vakantie ben je in een totaal andere stemming dan wanneer je ergens woont. Dat gaat niet samen in zo’n klein centrum.”

De toerist

Op deze grijze dag in maart is het uitgestorven in Cadzand. Een echtpaar van middelbare leeftijd steekt de straat over, naar een auto met Belgisch kenteken. Kragen van hun jagersjassen opgestoken tegen de wind. Een papieren zak met vers brood van de dorpsbakker in de hand.

Ze zijn hét type toerist dat Cadzand tegenwoordig aantrekt. Steenbeek: „Vroeger hadden we Duitsers die op de camping een frietje mayonaise aten met een kroketje. Tegenwoordig zijn het Belgen die lang tafelen, met een goed glas wijn en in luxe strandpaviljoens.”

In tien jaar tijd kreeg Cadzand er meer dan duizend vakantiewoningen bij, die voor flinke prijzen worden verhandeld. De kroon spant een penthouse in ‘residentie’ Blanke Top. De woning, 251 vierkante meter woonoppervlak, kost 5,5 miljoen euro. Dat is een grootstedelijke prijs voor een dorp van nog geen 800 inwoners. Met 20.837 euro per vierkante meter behoort het tot de duurste appartementen van Nederland.

Een straat in Cadzand-Dorp, met in de verte de appartementencomplexen van Bad.
Foto Wouter Van Vooren
Foto Wouter Van Vooren

De oplossing

Intussen trekken de Cadzanders alles uit de kast om het dorp leefbaar te houden en tijdelijke bewoners erbij te betrekken. Een dorpsbrunch, bakwedstrijd Heel Cadzand Bakt, huiskamerconcerten en de Cadzandse Kermis. „Zo’n avond stelt op het gezicht geen bal voor, maar is altijd stikgezellig”, zegt Voerman. „Er is een quiz en een dj, je drinkt een biertje en Marie gaat rond met bitterballen en kroketten. We zien dat steeds meer parttimebewoners ook meedoen.”

Is een beperking van Airbnb ook een oplossing voor de ‘echte’ Cadzanders? Volgens hoogleraar Vols kan het helpen. Het wetsvoorstel van Ollongren is bedoeld om investeerders af te schrikken, zegt hij. „Voor bedrijven wordt het lastig investeringen terug te verdienen als huizen hooguit dertig dagen per jaar kunnen worden verhuurd. Dit voorstel wil cowboys op de woningmarkt tegengaan.”

Bewoners van Cadzand willen niet wachten op de wet. En de gemeente moet onmiddellijk gaan handhaven, anders is het te laat. Voerman: „Als de huizen eenmaal verkocht zijn, is er niets meer aan te doen. In dit tempo is het dorp over tien jaar leeggegrabbeld.”