Saoedische kernreactor leidt tot zorgen om veiligheid

Nucleaire staat De Saoedische nucleaire sector ontwikkelt zich in het schemerduister. Als Iran een kernwapen ontwikkelt, zegt Riad snel te zullen volgen.

Luchtfoto van de Saoedische kernreactor.
Luchtfoto van de Saoedische kernreactor. Foto: Google Earth

De eerste Saoedische kernreactor nadert zijn voltooiing. Dit blijkt uit satellietbeelden, zo melden diverse media vanuit Washington. Er moet nog een dak op maar nog voor het eind van het jaar zou de reactor, die zich op een onderzoekscomplex in een buitenwijk van de hoofdstad Riad bevindt, gereed moeten zijn.

Dat doet niet alleen in Washington maar ook elders in de wereld alarmbellen afgaan, te meer omdat Saoedi-Arabië een aantal internationale gedragscodes voor nucleaire staten nog niet heeft ondertekend en nog niet heeft ingestemd met inspecties door het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) uit Wenen.

„Een regering die niet met een botzaag kan worden vertrouwd, kan niet met een kerncentrale worden vertrouwd”, waarschuwde de Amerikaanse Democratische senator Brad Sherman al enkele maanden geleden. De botzaag verwees naar de moord op de journalist Jamal Khashoggi, die vorige herfst op het Saoedische consulaat in Istanbul werd vermoord en wiens lijk naar wordt aangenomen in stukken werd gesneden door Saoedische functionarissen.

„Het is zeer waarschijnlijk dat deze beelden de eerste Saoedische reactor tonen”, bevestigde Robert Kelley, een voormalige directeur bij het IAEA, tegenover persbureau Bloomberg. „Het betekent dat Saoedi-Arabië nu snel zijn beveiligingsmaatregelen op orde moet krijgen.”

De Saoediërs hebben weliswaar al in 1988 het non-proliferatieverdrag getekend maar ze hebben zich nog niet akkoord verklaard met IAEA-inspecties. Als staat zonder eigen nucleaire faciliteiten hoefde dat tot dusverre ook niet, maar nu zou dat wel vereist zijn.

Saoedi-Arabië zei in 2011 dat het zestien kerncentrales zou willen laten bouwen, later werd die ambitie teruggeschroefd tot twee zulke centrales.

In de Verenigde Staten woeden al enkele maanden debatten over mogelijke Amerikaanse nucleaire leveranties aan Saoedi-Arabië. In februari dit jaar publiceerden Democraten in het Huis van Afgevaardigden een rapport waaruit bleek dat mensen uit de entourage van president Trump hebben gepoogd kerncentrales aan Saoedi-Arabië te slijten. Ook zouden er zeven vergunningen door de regering zijn verstrekt voor de overdracht van nucleaire kennis aan Saoedi-Arabië.

De nucleaire ambities van de Saoedi’s komen de belangen van Trump en zijn entourage goed uit. Lees ook: ‘Anders klopt Riad aan bij China

De regering mag wettelijk geen nucleaire expertise verkopen zonder goedkeuring van het Congres. Tot dusverre heeft de regering-Trump echter ondanks herhaaldelijk aandringen van Congresleden geen helderheid geboden over zijn contacten omtrent nucleaire energie met de Saoedische autoriteiten.

Terwijl Saoedi-Arabië’s aartsrivaal Iran zich periodiek netjes onderwerpt aan strikte IAEA-controles, ontwikkelt de Saoedische nucleaire sector zich dus vooralsnog in het schemerduister. De feitelijke machthebber in het land, kroonprins Mohammed bin Salman, heeft desgevraagd voor de Amerikaanse televisie verklaard dat zijn land niet streeft naar een eigen kernwapen. „Maar als Iran een kernbom zou ontwikkelen, zouden we zonder twijfel zo snel mogelijk volgen”, voegde hij er aan toe.

Een erg terughoudende indruk maakte hij hiermee, zoals vaker, niet.