Nog steeds heeft niemand sorry gezegd voor de dood van haar vader

Zap Terreur, de nieuwe zesdelige NTR-serie van Joey Boink en Robert Oey, is een soort neefje van Andere tijden. Met internationale allure, zo goed is het.

Ruth Lamdan, dochter van een slachtoffer van de aanslag op het Koning David Hotel.
Ruth Lamdan, dochter van een slachtoffer van de aanslag op het Koning David Hotel. Beeld NTR-serie Terreur

Op zijn sterfbed was de terrorist nog trots op zijn daad. Het was wel jammer dat het waarschuwen van het publiek onvoldoende effect had gehad – dan hadden er misschien geen 91 mensen hoeven sterven. „Maar ja, wat kun je doen als mensen niet vertellen dat het gebouw ontruimd moet worden.”

Het verhaal kwam voor in de eerste aflevering van Terreur, een zesdelige NTR-serie van Joey Boink en Robert Oey. Het is een soort neefje van Andere tijden – met internationale allure. Dat laatste omdat Nederland in Terreur niet voorkomt, maar ook omdat het zo goed is. De research heeft de juiste mensen opgeleverd, de flink vertakte historische context wordt helder uit de doeken gedaan en de graphics zijn inventief.

Maar eerst meer over de bom. Bommen. Die ontploften op 22 juli 1946 in het Koning David Hotel in Jeruzalem, destijds het hoofdkwartier van de Britten die Palestina bestuurden. De oorlog was net afgelopen, de gruwelen van de holocaust begonnen door te dringen, maar schepen vol joodse migranten werden zonder pardon teruggestuurd.

De militante zionistische organisatie Irgun wilde een joodse staat en had contacten met de Ierse IRA. Daar hoorden ze: „Britten begrijpen alleen de kracht van wapens.” Dus was geweld geoorloofd. Met een animatie van bewegende stipjes op een oude plattegrond van het hotel wordt in Terreur aangegeven hoe met explosieven gevulde melkbussen aan de zuidkant het hotel werden binnengebracht.

Met het waarschuwen van de aanwezigen ging vervolgens iets mis. Of met het gevolg geven aan die waarschuwing – de meningen lopen nog steeds uiteen. Irgun beschouwde het hotel hoe dan ook als legitimate target. De joden die binnen waren, „zaten toch maar gin-tonic te drinken met de Britten”.

Boink en Oey spraken de dochter van een van de daders van de aanslag: „Mijn vader hoopte dat ik de hoofdcommandant van de Israëlische strijdkrachten zou worden. Toen ik niet in dienst wilde, zei hij dat ik wat hem betreft zijn dochter niet meer was.” Later identificeerde de vrouw zich steeds meer met de Palestijnse onafhankelijkheidsstrijd.

Het tekent hoe Terreur zich niet beperkt tot de logistiek van het geweld. Irgun zamelde al tijdens de oorlog in de Verenigde Staten geld in voor de zionistische zaak. In 1946 werd het toneelstuk A Flag Is Born in New York opgevoerd, met de grote Marlon Brando in de hoofdrol. Na afloop werd gecollecteerd. Een van de mannen die langs de rijen ging, vertelt nu voor de camera dat men hem toefluisterde dat het geld bestemd was voor de radicaalste zionistische groep, voor Irgun.

Voor terroristen dus, al komt in Terreur ook aan de orde dat het een kwestie van politieke macht is of een gewelddaad de boeken ingaat als terreur of vrijheidsstrijd. Een van de leiders van Irgun was Menachem Begin, de latere premier van Israël. De dochter van een ander prominente Irgun-figuur, Hillel Kook, vertelt hoe haar vader nooit vertrouwen had in Begin, een vechter zonder visie.

Op archiefbeelden zien we Begin volhouden dat er in de onafhankelijkheidsstrijd nooit geweld is gebruikt tegen willekeurige personen. Het contrasteert wrang met de dochter van een van de slachtoffers, die vertelt dat er na al die jaren nog steeds niemand sorry heeft gezegd voor de dood van haar vader. „Nooit heeft iemand contact opgenomen met mijn moeder. Niemand.”

De winnaars van de geschiedenis laten nu eenmaal weinig ruimte voor de verhalen van de verliezers. In Terreur komen alle verhalen op voorbeeldige wijze samen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.