Teruglezen: Kamer met Dekker in debat over fouten rond Michael P.

Alleen PVV en Denk stemmen voor de motie van wantrouwen

De motie van wantrouwen wordt alleen gesteund door de PVV en Denk; de motie is verworpen. Daarmee komt er een einde aan een pittig debat voor Sander Dekker. Hij houdt de steun van de coalitiepartijen. Ook de oppositie heeft nog vertrouwen in hem, maar die hebben wel twijfels. "De minister staat zelf onder toezicht", aldus GroenLinks-Kamerlid Kathalijne Buitenweg.

'Harde les geleerd'

Minister Dekker benadrukt nog eens dat het zijn verantwoordelijkheid is om Nederland veilig te maken. De rapporten hebben hem geraakt, zegt hij, en dat is ook zo bij de medewerkers van de justitiële instanties. "We gaan samen laten zien dat we een harde les hebben geleerd."

De Kamervoorzitter schorst het debat opnieuw voor tien minuten. Dan wordt er over de motie van wantrouwen van de PVV gestemd. Die zal het niet halen: naast de coalitiepartijen hebben ook de PvdA, SP en GroenLinks hun steun uitgesproken voor Dekker, zij het met aarzeling.

Verwarring over VVD-motie

Sander Dekker gaat in op de moties die zijn ingediend. Er is verwarring over de motie van de VVD, over tbs. Wil de VVD nu delinquenten alsnog tbs op kunnen leggen, ook als de rechter dat niet heeft opgelegd? Dat dachten enkele Kamerleden en stond ook in dit blog, maar de VVD wil dat gevangenen die in de gevangenis een nieuw delict plegen, tbs kunnen krijgen.

Korte schorsing

De vergadering is voor tien minuten geschorst, waarna minister Dekker zich zal uitspreken over de ingediende moties.

Denk steunt motie van wantrouwen

Denk gaat de motie van Markuszower steunen: Farid Azarkan stelt dat Dekker "echt zijn best" heeft gedaan, en "diep door het stof" is gegaan, maar dat is niet genoeg.

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Alleen Denk en de PVV willen dat Dekker aftreedt. Oppositiepartijen die eerst twijfelden, zoals PvdA en SP, hebben "met enige aarzeling" nog voldoende vertrouwen in de minister. #MichaelPdebat
Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Dat vonden zowel Denk als de PVV vooraf trouwens al. Azarkan (Denk) vindt het goed dat Dekker "door het stof is gegaan", maar het is niet genoeg.

Kathalijne Buitenweg van GroenLinks is kritisch op de minister. "Ik merkte dat hij liever vooruit keek, dan terug." Ook wil ze een brief waarin de minister opsomt wat de Kamer het komende jaar kan verwachten aan maatregelen. "Wat GroenLinks betreft staat de minister nu zelf onder toezicht."

Coalitiepartijen CDA, D66 en de ChristenUnie houden ook vertrouwen in de minister.

PVV dient motie van wantrouwen in

Gidi Markuszower van de PVV dient een motie van wantrouwen tegen Sander Dekker in. De PVV wil onder meer dat alle verloven van delinquenten worden ingetrokken, en dat de ambtenaren die fouten hebben gemaakt worden ontslagen. Dat wil minister Dekker niet, en daarom heeft hij het vertrouwen verspeeld, aldus Markuszower.

VVD wil na veroordeling alsnog tbs kunnen opleggen

Kees van der Staaij van de SGP zag dat Sander Dekker de "urgentie" zag, en dat er al veel maatregelen in voorbereiding zijn. Van der Staaij wil wel in de gaten houden dat deze maatregelen ook daadwerkelijk worden uitgevoerd.

Ook Jeroen van Wijngaarden (VVD) hamert daar op. Hij wil bovendien dat een delinquent die voor de rechtbank geen tbs krijgt opgelegd, in een later stadium alsnog tbs kan krijgen. Dat gaat, zo gaf de minister eerder in het debat aan, in tegen het principe dat iemand maar één keer voor hetzelfde delict kan worden veroordeeld.

PvdA en SP houden vertrouwen in minister, maar met aarzeling

Het debat is weer begonnen. Attje Kuiken van de PvdA is als eerste aan het woord. Zij heeft er vertrouwen in dat minister Sander Dekker op korte termijn maatregelen neemt "Maar ik heb wel een bepaalde aarzeling. Ik wil op korte termijn resultaten zien."

SP-Kamerlid Michiel van Nispen houdt ook het vertrouwen in Dekker. Maar hij vindt de minister te afhoudend als het gaat om de werkdruk in de justitiële sector. "We gaan de minister scherp houden."

Tien minuten schorsing

De beantwoording van de minister zit erop. De vergadering is voor tien minuten geschorst.

"Gevangenisdirecteuren kennen hun gedetineerden niet meer"

CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg is niet overtuigd van de toezeggingen van minister Dekker. De minister wil de gevangenisdirecteur de risico's laten beoordelen. Maar volgens Van Toorenburg kennen directeuren de delinquenten helemaal niet meer: het zijn er te veel, en de directeuren hebben niet meer de tijd om regelmatig een rondje over de vloer te lopen.

Van Toorenburg wil daarom dat Dekker onderzoekt of de tbs-commissie een rol kan krijgen bij de beoordeling van de risico's. Dekker gaat daar nog eens naar kijken.

Dekker: privacybelemmeringen wegnemen bij overdracht dossiers

Dat Michael P. een 'modelpatiënt' werd genoemd, snapt Dekker niet: "Dat vind ik een onnavolgbare verklaring." PVV-Kamerlid Gidi Markuszower wil weten wat Sander Dekker met die informatie gaat doen - hij wil de directeur van de kliniek wegsturen. Dekker wil het niet hebben over ontslagen. "Ik ben politiek verantwoordelijk."

Dekker stelt dat het volledige dossier van Michael P. had moeten worden overgedragen toen hij van de gevangenis naar de kliniek vertrok. In het geval van Michael P. ging dat niet: hij wilde niet dat de gevangenis zijn dossier aan de kliniek overdroeg. Hij kon dat weigeren, omdat er medische gegevens in stonden. Dekker vindt dat een verkeerde inschatting is gemaakt: "Dan had het besluit moeten zijn: dan blijf je maar in de gevangenis." Volgens Dekker moeten die privacybelemmeringen worden weggenomen.

Dat het dossier in dit geval niet is overgedragen, komt volgens Dekker mogelijk doordat de gevangenis graag wilde dat hij in een kliniek terecht kwam. "De einddatum komt in zicht, straks komt deze man vrij op straat te lopen, dan is het een tikkende tijdbom. Dus kunnen we hem beter naar een kliniek sturen, ook met deze tekortkoming."

Dekker: delict moet meer centraal staan bij behandeling

Dekker wil zorgen dat in klinieken meer aandacht wordt besteed aan het delict waarvoor iemand is veroordeeld. In het geval van Michael P. was dat naar de achtergrond gedrongen: hij werd behandeld om zijn wraakgevoelens onder controle te houden, terwijl hij was veroordeeld voor een zedendelict. Maar dat maakte geen onderdeel uit van de behandeling.

Ook moet een risicoanalyse voor delinquenten die meer vrijheden krijgen, verplicht worden. Dat is nu niet het geval. Onder meer deze maatregelen moeten de "blinde vlekken" bij de klinieken wegnemen.

Delinquenten pleegden geen nieuwe misdrijven tijdens verlof

De Kamer gaat nu in op de ingetrokken verloven van 24 gedetineerden: heeft de samenleving daardoor gevaar gelopen? Minister Dekker stelt dat hij dat niet weet. Er waren geen signalen voor een hoger risico bij deze delinquenten. De verloven zijn uit voorzorg ingetrokken omdat de risicoanalyse niet op orde was, maar Dekker verwacht dat deze binnenkort weer hervat kunnen worden. De delinquenten hebben geen misdrijven gepleegd toen ze op verlof waren, stelt Dekker.

Minister Sander Dekker bij het debat over Michael P. Foto David van Dam

Daarnaast wil Dekker dat het moeilijker wordt om tbs te weigeren. Michael P. wilde niet meewerken aan een psychiatrisch onderzoek, en kreeg daardoor ook geen tbs opgelegd. Dekker wijst erop dat delinquenten ook zonder zo'n onderzoek tbs kunnen krijgen, en dat rechters zich daar beter bewust van moeten zijn. Het is volgens minister Dekker niet mogelijk om na een veroordeling nog tbs op te leggen. Daar hadden sommige Kamerleden om gevraagd.

"Waarom is er zo lang gewacht met doorlichten?"

Attje Kuiken (PvdA) wil weten of gevangenissen bewust informatie over gedetineerden achterhouden, om te voorkomen dat een overplaatsing niet doorgaat. Dekker stelt daar "scherp" op te zijn, maar hij weet niet of het gebeurt. "Dat lees ik niet in het rapport."

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Onduidelijkheid tijdens debat waarom zwaardere gevallen naar lichtere klinieken zijn geplaatst. Dat was beleid ingezet tijdens Rutte II: https://t.co/oBi2Me2Mpj

Kuiken vraagt zich ook af waarom Dekker zo lang heeft gewacht met het doorlichten van de huidige verloven van gedetineerden. Naar aanleiding daarvan is het verlof van 24 gedetineerden ingetrokken. Volgens Kuiken was al bekend dat de risicoanalyses niet op orde waren. "Dit was niet de eerste afschuwelijke gebeurtenis waarin we zagen dat de screening niet op orde was." Volgens Dekker zijn er nu pas nieuwe kwetsbaarheden in het systeem aan het licht gekomen.

'Alleen extra regels en protocollen lossen het probleem niet op'

Het gaat nu over de werkdruk in de justitiële sector. Volgens Dekker is er in de onderzoeken géén expliciete link gelegd tussen de fouten die zijn gemaakt, en een tekort aan personeel of te weinig geld. Maarten Groothuizen (D66) vindt dat Dekker daar te makkelijk overheen stapt. Hij vraagt zich af: is er niet gewoon te weinig geld?

SP-Kamerlid Michiel van Nispen wijst op eerdere rapporten, waaruit al bleek dat er een te hoge werkdruk is. Hij citeert een medewerker van een gevangenis die zich behandeld voelt als "afvoerputje".

Dekker benadrukt dat de werkdruk een "punt van zorg" is, maar dat hij daar ook "naar gehandeld" heeft. Er is geld uitgetrokken voor exta personeel. Dekker benadrukt dat met meer geld de problemen niet worden opgelost. Van Nispen is het daarmee eens, maar "ook alleen nieuwe regels en protocollen lossen het probleem niet op". Hij wil extra geld voor personeel.

Kamer mist 'gevoel van urgentie' bij minister

Dekker blijft benadrukken dat het zijn "belangrijkste taak" is om "de samenleving te beschermen tegen figuren zoals Michael P." Maar de Kamer is daar nog niet van overtuigd, en mist een "gevoel van urgentie" bij Dekker, die zegt dat er de afgelopen anderhalf jaar al maatregelen zijn genomen.

D66-Kamerlid Groothuizen: "De minister verwijst naar een pakket maatregelen en wij moeten er maar op vertrouwen dat het deze keer wel goed gaat." Ook Attje Kuiken van de PvdA vraagt zich af of Dekker doorheeft of het niet alleen gaat om een reeks aan "menselijke fouten", maar om fouten in het hele systeem.

Van Toorenburg stelt dat sommige regelingen te lang op zich laten wachten: ze haalt een regeling aan die al tien jaar geleden in gang is gezet. Volgens Dekker heeft dat te maken met de Eerste Kamer die heeft gevraagd om extra waarborgen, en kost het tijd om dat zorgvuldig te doen.

'Ik heb niet anderhalf jaar stilgezeten'

Volgens minister Dekker is er de afgelopen jaren gewerkt aan wetten die de communicatie tussen instanties beter maakt. Op het moment van de moord van Anne Faber lag één van die wetten bij de Eerste Kamer. "Maar toen was die wet er nog niet." Deze wetten zijn voortgekomen uit de conclusies na de moord op Els Borst en de Amsterdamse metromoord. De Onderzoeksraad voor Veiligheid trok na de moord op Els Borst vergelijkbare conclusies als nu. Dekker stelt dat het niet zo is dat er met de conclusies van dat rapport niks is gedaan. "Ik heb niet anderhalf jaar stilgezeten", aldus Dekker. Hij stelt dat in het rapport rond Michael P. ook "nieuwe kwetsbaarheden" zijn gebleken.

PVV-Kamerlid Gidi Markuszower stelt daarnaast dat de cultuur in instanties moet veranderen. Hij wil dat Dekker de ambtenaren die fouten hebben gemaakt, ontslaat. Dekker wil daar niet aan. De minister zegt dat er inderdaad een cultuurverandering moet komen. Maar, stelt Dekker, dat gebeurt ook als de procedures veranderen: het personeel zou zich dan nog bewuster worden van de risico's. Daarnaast is er al extra geld uitgetrokken om goed personeel aan te trekken, aldus Dekker.

Dekker wil 'stresstesten' om fouten te voorkomen

Naast de moord op Anne Faber, komen in het debat ook twee andere moorden terug: die op Els Borst, die door een verwarde man werd vermoord die aan de aandacht van justitie ontsnapte. En een moord in een metro - de dader was op verlof uit een gesloten inrichting. Volgens Dekker zijn er veel verschillen tussen deze zaken, en die van Michael P. Maar hij wil ook kijken naar de overeenkomsten: "Waar zitten de structurele kwetsbaarheden?" Daar moet de Onderzoeksraad voor Veiligheid een onderzoek naar doen.

Dekker wil leren van de fouten die zijn gemaakt, en maatregelen nemen om te voorkomen dat die nog eens worden gemaakt. Hij stelt voor om de Kamer regelmatig in te lichten over hoe het staat met de invoering van die maatregelen, zodat zij hem daar "kritisch over kunnen bevragen". Hij stelt ook voor om "stresstesten" in te voeren voor de informatieoverdracht tussen organisaties: "We doen dat ook bij banken, om te kijken waar kwetsbaarheden zitten."

Dekker: ik ben verantwoordelijk voor de veiligheid in de samenleving

Sander Dekker is begonnen met de beantwoording. Hij benadrukt dat de overheid tekort is geschoten bij het beschermen van de samenleving. "Dat ligt me zwaar." Er is, stelt Dekker, te weinig oog geweest voor de risico's bij de tenuitvoerlegging van de straf van Michael P. Ook werpt hij de vraag op of Anne Faber nog had geleefd als er geen fouten waren gemaakt: "Dat is een moeilijke vraag, die ik me ook wel eens stel. (...) Het zijn zware vragen, naar de antwoorden kunnen we slechts gissen."

Dekker stelt dat de fouten nu niet meer terug te draaien zijn, maar is het wel mogelijk om herhaling te voorkomen. Hij benadrukt dat hij verantwoordelijk is voor veiligheid in de samenleving, en dat hij politiek verantwoordelijk is voor fouten die door amtenaren worden gemaakt. "Daarom praten we ook nooit over ontslagen van mensen in de organisatie."

Schorsing duurt kwartiertje langer

Kamervoorzitter Arib heeft de schorsing met een kwartier verlengd. Minister Sander Dekker zal om kwart over twee de vragen die de Kamerleden hebben gesteld, gaan beantwoorden.

Debat geschorst tot 14.00 uur

De eerste termijn van de Kamer zit erop, het debat is nu geschorst tot 14.00 uur. Dan begint minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) aan zijn beantwoording.

Hiddema: niemand heeft het beest in de ogen gekeken

Na de inbreng van de Partij voor de Dieren voert Theo Hiddema namens Forum voor Democratie als laatste het woord. Hij stelt dat geld en een slecht functionerend systeem geen rol speelde, maar het menselijk tekort. Volgens Hiddema hebben behandelaars van Michael P. niet in de gaten gehad met wie ze te maken hadden. De Forum-woordvoerder citeert uit het vonnis tegen P. voor de eerdere verkrachting van twee meisjes, ruim voordat hij Anne Faber zou doden. Hij hekelt alle rapporten die over P. tijdens zijn behandeling zijn geschreven en volgens hem het cruciale punt miste. "Niemand heeft dat beest in de ogen gekeken, dat is gebeurd uit gemakzucht", stelt Hiddema.

Een aantal woordvoerders vond het ongepast dat Hiddema zoveel pijnlijke details uit de vonnissen voorlas en ook Kamervoorzitter Arib vroeg hem zijn toon aan te passen.

Twitter avatar B_Rijlaarsdam Barbara Rijlaarsdam Tijdens de inbreng van Theo Hiddema (FvD), vol gruwelijke details, verlaten de moeder van Anne Faber en de vriendin en zus van Joost Wolters de zaal. Hiddema wordt door VVD, PvdD en voorzitter Arib gemaand de details achterwege te laten #debat #annefaber

Voor Forum is de vertrouwensvraag richting Dekker vandaag niet op tafel. Hiddema is blij dat deze minister "zich rot is geschrokken", "maar hij moet nu wel wat gaan doen". Zo eist Hiddema wel dat directeur van de gevangenis in Vught wordt ontslagen.

ChristenUnie waarschuwt voor meer bureaucratie

ChristenUnie-woordvoerder Nico Drost noemt het "moeilijk te verteren" dat Michael P. een onderzoek dat nodig is om tbs op te leggen kon weigeren en heeft meer vragen. "Hoe kan een veroordeelde zedendelinquent zijn eigen dossier censureren?"

Drost vraagt aandacht voor de "complexe uitvoeringspraktijk" in de forensische zorg en vraagt Dekker te reflecteren op de gemaakte fouten in het licht van de balans die er moet zijn het uitzitten van een straf en het behandelingstraject. Drost hoopt dat de door Dekker aangekondigde maatregelen niet zullen leiden tot "meer administratieve handelingen en vinkjes, maar echt tot een verbetering van de uitvoeringspraktijk".

De ChristenUnie wil net als andere partijen weten waarom Dekker pas een groep zedendelinquenten die aan hun terugkeer werken heeft doorgelicht, nadat hij een concept van het recente OVV-rapport had gekregen. "Was daar niet een eerder moment voor te vinden", vraagt Drost zich af.

Ook Buitenweg ziet gat in het toezicht

GroenLinks-Kamerlid Kathalijne Buitenweg zegt dat het voor haar "verschrikkelijk en schaamtevol" was om het OVV-rapport over Michael P. te lezen vanwege alles wat er is fout gegaan. Eén van "de meest onbegrijpelijke fouten" vindt zij hoe gedetineerden verlof kunnen krijgen zonder dat er een risico-analyse is, zonder adviezen van het Openbaar Ministerie en de reclassering. Buitenweg ziet ook "een gat in het toezicht" en vraagt in navolging van het CDA om onafhankelijk toezicht van bijvoorbeeld een tbs-commissie die daarvoor de expertise heeft.

Buitenweg heeft veel kritische vragen, maar geen politieke vragen over de positie van minister Dekker. GroenLinks lijkt daarmee in elk geval niet op zijn vertrek aan te sturen.

D66: wie is eigenaar van deze complexe mensen?

D66'er Maarten Groothuizen vraagt zich af hoe het kan dat er in de zaak-Michael P. "op zoveel verschillende momenten op door zoveel verschillende mensen verkeerde keuzes zijn gemaakt. Is er dieperliggende oorzaak?" Een aantal ernstige incidenten van de afgelopen jaren roepen volgens Groothuizen de vraag op "of er niet iets structureel mis is" in de forensische zorg. "Is die werkdruk niet te hoog? En wie is eigenlijk eigenaar van deze complexe, gevaarlijke mensen?"

Groothuizen is blij dat minister Dekker direct een reeks maatregelen heeft aangekondigd, maar stelt dat "het vertrouwen ernstig is aangetast". "De minister zal alles op alles moeten zetten om vertrouwen terug te winnen."

Onze redacteur Justitie en Veiligheid Mark Lievisse Adriaanse signaleert overeenkomsten in de inbreng van de drie coalitiepartijen die tot nu toe het woord hebben gevoerd:

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse CDA, D66 en VVD zien allemaal dat er structurele fouten in het systeem van forensische zorg zitten. Maar over hoe J&V daarvoor verantwoordelijk is, hoe ze de afgelopen jaren toezicht hebben gehouden op dat stelsel (ondanks Amsterdamse metromoord, ondanks Borst), gaat het amper.

Denk roept Dekker op af te treden

Farid Azarkan (Denk) begint met een relativering van het Kamerdebat van vandaag: "Wat we hier ook doen, het brengt Anne Faber nooit meer terug." Juist daarom vindt hij dat de zaak, die hij "schrijnend en onthutsend" noemt, niet zonder gevolgen mag blijven. Hij ziet "lakse houdingen" en een "belabberde informatieoverdracht" in de zaak rond Michael P. "Waarom is er niet zoiets als een Elektronisch Delinquenten Dossier?", vraagt Azarkan zich af.

Voor Denk is het duidelijk dat de forensische zorg momenteel een "falend systeem" is, maar dat dit mede is veroorzaakt door forse bezuinigingen door het kabinet-Rutte II. "Het was niet of, maar wanneer het zou misgaan", stelt Azarkan. De Denk-woordvoerder roept Dekker vanwege het systeemfalen op om af te treden. "Het ernstig aangetaste vertrouwen in de overheid dient hersteld te worden."

CDA wil onafhankelijk toezicht op forensische zorg

CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg blijft zitten met de vraag hoe het kan dat de hele strafrechtketen zo tekort is geschoten tijdens het detentieverloop van Michael P. Ze ziet "een gemankeerd systeem" waarin "cruciale fouten werden gemaakt". Van Toorenburg vraagt zich ook af of het voor de politiek zin heeft het systeem nog meer regels op te leggen. Ze ziet meer in "sterker onafhankelijk toezicht" op de forensische patiëntenzorg, zoals die er wel is in de tbs-keten.

Naast systeemfalen ziet Van Toorenburg ook grove menselijke fouten in het traject rond P., zoals toen hij naar de lichtere kliniek Den Dolder werd overgeplaatst zonder dat alle informatie rond zijn zedenproblematiek werd overgedragen. Het CDA-Kamerlid vindt dat ook gewezen moet worden op de verantwoordelijkheid van bestuurders, artsen en beleidsmedewerkers. In navolging van de PVV wil zijn niet ook oproepen tot het ontslag van een aantal van deze mensen. "Wij gaan hier in de Tweede Kamer niet over het ontslaan van mensen in de uitvoerende diensten", aldus Van Toorenburg. "Maar als de minister daarvoor aanleiding ziet moet hij dat zeker doen."

Wat verder opviel: net als de VVD stelt ook het CDA weinig echt kritische vragen over het handelen van minister Dekker.

Krol vraagt Dekker naar ministeriële verantwoordelijkheid

50Plus-leider Henk Krol vindt dat de moord op Anne Faber "niet op zichzelf staat". Hij heeft veel kritische vragen voor Dekker. Krol vindt het opmerkelijk dat Dekker al voor het debat gezegd heeft dat hij "niet denkt aan opstappen", want alle fouten vallen volgens 50Plus onder de ministeriële verantwoordelijkheid. "Zonder sanctie geen recht, zonder recht geen rechtsstaat", eindigt Krol, die vooruit lijkt te lopen op het indienen of steunen van een motie van wantrouwen.

PVV tegen Dekker: u beschermt gestoorde criminelen

Gidi Markuszower (PVV) noemt het "afschuwelijk dat wij in een land leven waarin de justitieketen zo verrot is dat dit kon gebeuren". Wat de PVV betreft moet in het Kamerdebat vandaag duidelijk worden of minister Dekker de moord op Faber had kunnen voorkomen. Markuszower ziet in de forensische zorg "een naïef geloof waarin resocialisatie van moordenaars en verkrachters zwaarder weegt" dan de veiligheid van de samenleving. Hij stelt Dekker een reeks vragen die telkens beginnen met "Schaamt u zich niet?"

Markuszower zegt dat de PVV al jaren waarschuwt voor een te softe behandeling van "de meest gevaarlijke criminelen" en zegt dat Dekker deze kritiek "steeds arrogant wegwuift". "U beschermt wel gestoorde criminelen, maar niet de dochters van Nederland", briest Markuszower.

CDA-Kamerlid Van Toorenburg vraagt de PVV waarom de partij de tbs wil opheffen, terwijl in deze zaak tbs wellicht de moord had kunnen voorkomen. Markuszower zegt dat de PVV in dit soort gevallen geen tbs, maar levenslange gevangenisstraffen wil opleggen.

Oppositie vraagt VVD: deed Dekker wel genoeg?

Een aantal oppsitiepartijen probeert van VVD-woordvoerder Van Wijngaarden te horen hoe zijn partij kijkt naar de positie van minister Dekker. Van Wijngaarden zegt dat "de minister aanspreekbaar is op deze rapporten" en dat hij daarnaast vooral "een overheid wil zien die lessen trekt". De VVD vindt ook dat Dekker al een aantal goede maatregelen heeft genomen, zoals een nieuwe wet die 1 januari inging en die het makkelijker moet maken tbs op te leggen aan verdachten die medewerking aan tbs-onderzoek weigeren.

PVV'er Gidi Markuszower ziet het anders. Hij wist erop dat de VVD al tien jaar lang de bewindslieden op het ministerie van Justitie levert en ziet "een minister die al anderhalf jaar niet heeft opgetreden".

Familie Anne Faber aanwezig bij debat

Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP.

VVD: belang gedetineerde staat te veel voorop

VVD-woordvoerder Jeroen van Wijngaarden hoopt dat de harde conclusies in de rapporten over Michael P. een "kantelpunt" worden in het systeem van forensische zorg. Hij citeert met verbazing een aantal positieve opmerkingen uit een van de rapporten waarin Michael P. door behandelaars nog een "modelpatiënt" wordt genoemd. "Het kwaad wist zich te verschuilen achter een masker van goed gedrag", concludeert Van Wijngaarden.

De VVD vindt dat in dit soort gevallen de "samenleving oneindig veel meer recht heeft op veiligheid dan een verdachte op privacy". De gang van zaken is volgens Van Wijngaarden "exemplarisch voor een strafrechtketen die het belang van de zorg voor een gedetineerde te veel voorop heeft gezet en het risico voor de samenleving heeft onderschat".

Van Wijngaarden wil dat tbs weigeren onmogelijk wordt en dat ook later in het behandeltraject alsnog tbs kan worden opgelegd. De VVD wil hiervoor samen met de PvdA een voorstel doen.

SGP: er is iets grondig mis in forensische zorg

SGP-woordvoerder Kees van der Staaij zegt dat iedereen die de rapporten over Michael P. leest "gevoelens van verontwaardiging krijgt: hoe kon dit gebeuren?" De SGP'er zegt dat in het behandeltraject van P. te veel zijn resocialisatie en niet de veiligheid van de samenleving centraal stond. Hij concludeert dat er "grondig iets mis is" in de forensische zorg, de SGP noemt het "onverteerbaar dat straf wordt verengd tot zorg".

Van der Staaij wil ook weten wanneer Dekker zelf maatregelen is gaan nemen, wat het betekent dat "maatschappelijke risico's" voortaan beter worden meegewogen bij besluiten over vrijheden. De SGP is blij dat Dekker beterschap heeft beloofd, maar Van der Staaij vraagt de minister "hoe hij gaat bewaken dat voortvarend invulling wordt gegeven aan de verbetermaatregelen".

SP: wat was de rol van bezuinigingen?

Ook SP-Kamerlid Michiel van Nispen noemt de gang van zaken rond Michael P. "ongelofelijk pijnlijk en niet te verteren, dat maakt boos en verdrietig". De rapporten bevatten volgens Van Nispen "snoeiharde conclusies". "De veiligheid van de samenleving is niet vooropgesteld", concludeert Van Nispen.

De SP'er vraagt zich af hoe kan het dat het ministerie van Justitie en Veiligheid de fouten en kwetsbaarheden in het detentieproces van Michael P. niet kenden. "Waarom was de dood van een jonge vrouw nodig om deze fouten aan het licht te brengen?" Van Nispen wil weten wat Dekker sinds zijn aantreden gedaan om nieuwe fouten te voorkomen.

Van Nispen legt ook een verband met de bezuinigingen in de publieke sector van de afgelopen jaren. "In hoeverre hebben bezuinigingen van de afgelopen jaren bijgedragen aan deze tragedie?", vraagt hij aan Dekker. Het SP-Kamerlid vraagt zich ook af of het detentiesysteem niet te ingewikkeld is geworden. "Wie was nu verantwoordelijk voor beslissingen over deze man? Iedereen een beetje, dus niemand echt."

Kuiken: erkent minister dat dit geen incident is?

PvdA-Kamerlid Attje Kuiken, die het debat als aanvrager mag beginnen, zegt dat het "haar zwaar valt" om vandaag over de zaak van Anne Faber te spreken, ook omdat haar familie in de Kamer aanwezig is. De moord op Faber "is geen incident, geen zaak op zich", zegt Kuiken. "Erkent de minister dat dit geen incident is, maar dat er sprake is van een systematische fout die wij moeten herstellen?"

Kuiken wil van Dekker weten wat hij de afgelopen twee jaar heeft gedaan om dit soort fouten in de toekomst te voorkomen. Ze vraagt zich ook af waarom Dekker pas onlangs heeft ingegrepen bij een groep zedendelinquenten die aan hun terugkeer werkten.

Kuiken moest haar betoog onverwachts onderbreken omdat ze duizelig werd. Het debat werd daarom korte tijd geschorst door Kamervoorzitter Arib.

De PvdA wil vandaag het vertrouwen krijgen dat Dekker op korte termijn "harde maatregelen" aankondigt om het systeem te hervormen.

Dekker wacht zwaar debat over Michael P.

Kan minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) woensdag aanblijven na het debat over wat er allemaal misging tijdens het detentieverloop van Michael P., de moordenaar van Anne Faber? Dat is politiek gezien de belangrijkste vraag nadat Dekker zelf vorige week in reactie op een aantal vernietigende rapporten al sprak van "harde conclusies, een pijnlijk beeld en een reeks aan fouten" die hij zelf ook niet goed kon verklaren. Dat Michael P. een incomplete diagnose kreeg van zijn gedrag en daardoor niet behandeld werd voor zijn zedenproblemen – óndanks een veroordeling voor verkrachting van twee minderjarige meisjes. Hoe hij in een lichtere kliniek kwam, zonder dat daar informatie was over die problemen. Hoe hij daar steeds meer vrijheden kreeg, zonder dat duidelijk was of hij dat aankon. En hoe hij die vrijheid vervolgens misbruikte om op 29 september 2017 Anne Faber (25) van haar fiets te trekken, vast te binden, te verkrachten en te vermoorden.

Hoewel Dekker nog geen minister was toen Faber werd vermoord, is hij politiek verantwoordelijk voor het systeemfalen. De Tweede Kamer zal van Dekker ook willen weten of hij voldoende krachtige maatregelen heeft genomen en nog zal nemen om dit soort blunders in de toekomst te voorkomen. Ook wil de Kamer weten waarom de minister pas een groep zedendelinquenten die aan hun terugkeer werken heeft doorgelicht, nadat hij een concept van het recente OVV-rapport had gekregen. Dekker trok van deze groep direct hun vrijheden in of schortte ze voorlopig op.

De familie van Anne Faber roept de politiek woensdag op de voorpagina van De Telegraaf op vooral lessen te trekken en actie te ondernemen en van het debat "geen Haagse stoelendans te maken". Het debat begint zo om 10.15 uur met bijdragen van alle dertien fracties in deze volgorde: