EU start nieuwe inbreukprocedure tegen Polen

Nieuwe tuchtregels voor Poolse rechters ondermijnen volgens de Europese Commissie de rechtspraak in het land.

Poolse demonstranten protesteren in Warschau tegen hervormingen van de rechtstaat door regeringspartij PiS.
Poolse demonstranten protesteren in Warschau tegen hervormingen van de rechtstaat door regeringspartij PiS. Foto Jakub Kaminski/EPA

De Europese Commissie is woensdag een nieuwe procedure gestart om Polen te dwingen zich aan EU-wetgeving te houden. Volgens de Commissie schendt een nieuw Pools tuchtstelsel voor rechters de onafhankelijkheid van de rechtspraak.

De Europese Commissie schrijft woensdag ernstige bezwaren te hebben tegen dit “nieuwe disciplinaire regime”, dat Poolse rechters onvoldoende zou beschermen tegen politieke controle. Daardoor komt de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechtspraak in gevaar, stelt de Commissie.

“De Poolse wet staat toe dat gewone rechters het onderwerp worden van tuchtonderzoeken, procedures en uiteindelijk sancties, gebaseerd op de inhoud van hun juridische besluiten”, schrijft de Europese Commissie. Ook de rechters die beslissen over deze tuchtzaken zouden niet onpartijdig zijn en volgens de Commissie aangesteld door rechters die door het Poolse parlement zijn benoemd.

De ontwikkelingen in Polen en Hongarije vragen om een effectiever drukmiddel als landen over de schreef gaan. Plannen voor check van rechtsstaat in EU-lidstaten

EU-stemrecht

De procedure die de Europese Commissie woensdag startte kan er uiteindelijk toe leiden dat het Hof van Justitie van de Europese Unie zich over de zaak buigt. Dat hof kan dan straffen uitdelen, als het oordeelt dat Polen zich inderdaad niet aan de regels houdt. In het ergste geval verliest het land zijn stemrecht in de Europese Unie. Polen heeft twee maanden om op de nieuwe aanklacht te reageren.

Polen en de Europese Unie twisten sinds 2016 al over de toestand van de Poolse rechtstaat. Regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) zou sinds het in 2015 aan de macht kwam de rechtsstaat ondermijnen, aldus de Europese Commissie.

De Commissie voert al twee vergelijkbare procedures tegen Polen. Ze tekende eerder bezwaar aan tegen een controversiële vroegpensioenregeling voor Poolse rechters en leden van het Hooggerechtshof. PiS mocht destijds besluiten welke hogere rechters ondank het verlagen van de pensioenleeftijd in dienst mochten blijven. Het Europese Hof stak hier eind vorig jaar tijdelijk een stokje voor, maar moet zich nog formeel over de zaak uitspreken.

Eind vorig jaar werd Polen geschorst uit het Europees Netwerk voor rechtspraak.