Recensie

Recensie Beeldende kunst

Een bos voor vrouwen in de menopauze

Recensie De Franse, feministische kunstenaar en filmmaker Pauline Curnier Jardin geeft in haar kunst over vrouwen thema's als ouder worden en menopauze vrij de ruimte.

Installatie van Pauline Curnier Jardin in projectruimte 1646 in Den
Installatie van Pauline Curnier Jardin in projectruimte 1646 in Den jhoeko

Ze heette Theresia van Ávila en was een zestiende-eeuwse mystica. Theresia was (hè hè, eindelijk) de eerste vrouw die in 1622 werd heilig verklaard. Ze hervormde dan ook een complete kloosterorde, schreef beroemde theologische boeken en ging vele innige ‘genades’ aan met God. Zo was ze jaren schijndood, ziek en genas weer wonderbaarlijk. Eén van de beroemdste Italiaanse barokbeeldhouwers – Gian Lorenzo Bernini – vereeuwigde haar in marmer op het moment Theresia zich in extase liet doorboren door een pijl van goddelijke liefde.

In Franse feministische kringen in de jaren tachtig en negentig was dit beeld van Bernini, te zien in de Romeinse Santa Maria della Vittoria, het ultieme voorbeeld van vrouwelijke jouissance. Jouissance – een begrip gemunt in de Lacaniaanse psychoanalyse – betekent lust, lijden, pijn en genot ineen.

Ongebreideld erotisch

Voor de internationaal aan de weg timmerende Franse, feministische kunstenaar en filmmaker Pauline Curnier Jardin (Marseille, 1980) is jouissance een belangrijk begrip. Sterker nog: haar hele werk staat in het teken daarvan. Curnier Jardins werk (beelden, tekeningen, muziek, film, performance) is zowel speels als wreed, ongebreideld erotisch en ingekaderd. Haar werk gaat over geboorte en dood, jeugd en ouder worden, het begin en het einde van alles.

Dat blijkt ook op de overdonderende en erg goed met de ruimte woekerende presentatie I still send you a lot of affection and I kiss you through my denture in de kunstprojectruimte 1646 in Den Haag. In de voorruimte speelt de filminstallatie San Sebastiano Blu. Denk niet dat je alleen kijkt naar een film over het jaarlijkse Siciliaanse religieuze festival dat gewijd is aan de heilige martelaar. Nee, voor je gevoel loop je tussen de menigte in de processie. Daartussen speelt zich een sprookje af over een steriele jonge man en ouder wordende vrouwen.

Die ouder wordende vrouwen – in een kort interview vertelt de kunstenaar hoe haar moeder, die psychoanalytica is, en oma haar daarin hebben beïnvloed – zijn het hoofdonderwerp van het tweede werk in de tweede ruimte. Hier is opnieuw een grootse installatie neergezet: een bos voor menopauzerende vrouwen. En nee – daar hoef je niet om te lachen. Het knappe van Curnier Jardin is dat ze in haar werk thema’s aankaart waarvan het nog steeds niet heel erg tof is er op feestjes over te praten. Curnier Jardin geeft die thema’s vrij ruimte en alle kracht. En dat op een prachtige, verbeeldingsvolle manier.