Factcheck Europese verkiezingen gefinancierd via crowdfunding

Een samenwerking met Facebook liep spaak. Maar met behulp van donateurs krijgen de factcheckers van de Universiteit Leiden alsnog vleugels.

Poster ter aankondiging van de Europese verkiezingen op 23 mei 2019.
Poster ter aankondiging van de Europese verkiezingen op 23 mei 2019. Foto EPA / Oliever Hoslet

Nieuwscheckers, een project van de Universiteit Leiden, kan beweringen van politici gaan controleren rond de Europese verkiezingen van 23 mei. De initiatiefnemers hebben in enkele weken ruim 12.000 euro opgehaald, meldt crowdfunding-site Steunleiden.nl. Het doel was 9.795 euro.

Docenten Alexander Pleijter en Peter Burger willen nu met een team factcheckers de Europese verkiezingscampagne controleren. „Politici beweren van alles. Maar klopt het wat ze zeggen?”, zo begon hun verzoek. Burger werkt al samen met Europese collega’s aan een factcheck over het VN-migratiepact. Hongaarse media en het rechts-populistische Breitbart zouden daar nonsens over verspreiden.

Royale donateurs krijgen, afhankelijk van hun bijdrage, een boek, college of workshop. Een reactie van één van hen: „Juist bij verkiezingen is het belangrijk dat verzonnen berichten niet de boventoon gaan voeren.” Het project Nieuwscheckers begon in 2009 als onderwijsmodule en ontwikkelde zich tot publieke dienst. Bij de Kamerverkiezingen in 2017 werd de bewering van CDA-leider Buma, dat Nederlanders zich onveiliger voelen, als onwaar afgedaan. En PVV-leider Wilders werd gecorrigeerd toen hij zei dat scholen vaak alleen nog halal-voeding serveren.

De samenwerking met Facebook liep stuk op de vraag wie de juridische kosten betaalt als een factchecker wordt aangeklaagd

In 2017 ontstond ook een samenwerking met Facebook, maar die liep stuk op de vraag wie de juridische kosten betaalt als een factchecker wordt aangeklaagd wegens smaad. „Facebook schakelt factcheckers in om desinformatie te bestrijden, maar laat ze aan hun lot over op het moment dat het misgaat”, zei Pleijter eerder.

Facebook heeft haar regels voor politieke advertenties aangescherpt sinds de Russische beïnvloeding van de Trump-campagne. Sindsdien zijn veel belangrijke verkiezingen „relatief schoon” verlopen, aldus topman Mark Zuckerberg dinsdag op de Ierse tv. „Maar nee, ik kan geen wereld garanderen waarin natiestaten geen pogingen meer ondernemen in het beïnvloeden van verkiezingen in andere landen.” (NRC)