Recensie

Recensie Beeldende kunst

De ideale wiskundige wereld van Peter Struycken

Beeldende kunst Kasteel Wijlre brengt een ode aan de 80-jarige Peter Struycken, pionier in zowel de omgevingskunst als de computerkunst. In deze tentoonstelling vallen die werelden onverwacht samen.

Zaalaanzicht van de tentoonstelling ‘P. Struycken, Kleur: Weelde en Vergankelijkheid.’ in Kasteel Wijlre.
Zaalaanzicht van de tentoonstelling ‘P. Struycken, Kleur: Weelde en Vergankelijkheid.’ in Kasteel Wijlre. Foto Peter Cox
    • Sandra Smets

Tassen weg, jassen uit, slofjes aan: wie in het Zuid-Limburgse Hedge House de tentoonstelling van Peter Struycken wil betreden, moet voorzichtig zijn. Dit is namelijk geen kwestie van kunst aan de wand. In plaats daarvan is het hele gebouw beschilderd. Vloer, plafond, muren: wie vanaf de betonnen trap afdaalt naar het deels ondergrondse gebouw, komt in een wereld waar alles kunst is. Elk oppervlak is bedekt met een kleurpatroon van blokken die je in gedachten kunt doortrekken door de vier ruimtes heen, die als een lus aan elkaar liggen.

Daar doorheen meandert dit ontwerp in wit, rood en zwart. Doorgaans is dat de meest grimmige kleurcombinatie die er is, al ziet de Mediamarkt dat anders, hier is het een weldadig kleurkunstwerk dat zijn eigen wetten volgt. Als dessin voor de oppervlaktes lijkt het deze te overstijgen. Het is gemaakt alsof er een andere driedimensionale wereld bestaat waar het gebouw in gedoopt is. Een parallel blokkig universum dat alleen zichtbaar wordt daar waar het de muuroppervlaktes raakt. En daarin blijkt elk aanzicht even fotogeniek te zijn, welke hoek je ook omslaat. Stilletjes loopt een schoonmaker met dweil tussen de bezoekers door om alles smetteloos te houden.

Zaalaanzicht van de tentoonstelling ‘P. Struycken, Kleur: Weelde en Vergankelijkheid.’ in Kasteel Wijlre. Foto Peter Cox

Kloek tentoonstellingsgebouw

Dit ontwerp van Struycken sluit prachtig aan op het kloeke tentoonstellingsgebouw van architect Wiel Arets uit 2001. Dat is destijds neergezet onder het mom van zoiets als vervangende nieuwbouw voor het kippenhok – dat scheelde gedoe met regels van monumentenzorg. Het staat namelijk op het terrein van Kasteel Wijlre van het echtpaar Eyck, waar ook een koetshuis als tentoonstellingsruimte dient. Verspreid over de locaties zijn computerprints en digitale animaties van Struycken te zien, fijnmazig, grof, vierkant, amorf. Ze tonen hoe hij al decennia zijn kunst hightech aanpakt. Pointillistische computertekeningen doen denken aan zijn bekende postzegels van Beatrix uit 1981, dit keer meer amoebische dan koninklijke portretten vormend. Organische vormen worden ook gegenereerd op beeldschermen, live, zoals op de Color Space Generator die hij in 1999 ontwierp voor Jo en Marlies Eyck: een digitale ruimte vol eindeloos vervliegende kleurnevels.

Samen met de beeldentuin die geometrische sculpturen bevat van Struycken en anderen – en nergens kippen, ondanks hun hoog aangeschreven onderkomen – vormt dit alles een kleine terugblik op een groot oeuvre. Struycken, die dit jaar tachtig werd, heeft bijgedragen aan de Nederlandse kunstgeschiedenis door te pionieren op verschillende vlakken. Hij stond aan de wieg van zowel de omgevingskunst (door kunstenaars ontworpen pleinen, tuinen, gevels) als de computerkunst. Twee verschillende dingen denk je, tot nu.

Het persoonlijke ontstijgen

Want in deze tentoonstelling vallen ze samen. De zakelijke benadering van omgevings- en computerkunst gaan gelijk op. Immers, omgevingskunstenaars tekenden gebruiksplekken op een technische wijze omdat kunst er het persoonlijke moest ontstijgen. En dat is precies wat er gebeurt als je computeralgoritmes laat tekenen – die nu door big data zo’n slechte naam hebben maar dus gewoon de kunst moeten dienen. Daarin kunnen ze bijdragen aan een zoektocht naar een ideale wiskundige schoonheid.

Dat is hoe deze expositie eruit ziet, een reeks wetmatige ruimtes die nooit te streng worden dankzij telkens licht uitgekiende kleurenschema’s. Al is niet uit te sluiten dat deze kunst systemen volgt die vooral Struycken begrijpt, systeem zit erin. Toch is het zo dat als je die voortdurende computeranimaties stilzet, het beeld magerder is dan wanneer Struycken zelf één enkel beeld destilleert of ontwerpt. Zoals in het Hedge House. Ook dat ontwerp is met behulp van computers berekend maar met Struycken als regisseur, de systemen sturend. Dus voorlopig hoeven kunstenaars niet ongerust te zijn dat ook hun banen door computers worden ingepikt. Want in Wijlre ontstaat het beste resultaat toch als Struycken zelf op de knop drukt en het beslissende beeld schept.

Correctie 3/4: In een eerdere versie van dit artikel stond de naam van de tentoonstelling abusievelijk vermeld als ‘Kleur: Weelde en Vergankelijkheid’.