Bodem van Canadees eiland verzakt door opwarming

Permafrost De bevroren bodem ontdooit. Daardoor kan grond op hellingen verzakken.

Verzakkende hellingwand op Banks Island, Noord-Canada.
Verzakkende hellingwand op Banks Island, Noord-Canada. Foto Universiteit van Ottawa

De bodem van Banks Island in Noord-Canada is versneld aan het verzakken. Oorzaak is de opwarming van de aarde, en het ontdooien van de ondergrond. Het probleem speelt met name aan de langgerekte oostkant van het eiland, dat met een oppervlakte van 70.000 km2 ruim anderhalf keer zo groot is als Nederland. De geografen Antoni Lewkowicz en Robert Way beschreven de versnellende verzakking dinsdag in het tijdschrift Nature Communications.

Banks Island bevindt zich in het Noordpoolgebied, dat twee keer zo snel opwarmt als het wereldgemiddelde. Daardoor warmt ook de zogeheten permafrost (gebieden waar de bodem ten minste twee achtereenvolgende jaren beneden de 0°C blijft) op en ontdooit de bovenste bodemlaag steeds dieper. Een van de gevolgen is het versneld afkalven van kustgebieden – door de dooiende ondergrond verslapt de bodem en schuiven steile kusten in zee. Huizen en infrastructuur lopen er gevaar.

Ophopingen en kommen

In de nu gepubliceerde studie richt het onderzoek zich met name op het binnenland, op een landschapsstructuur die thermokarst heet. Hierin wisselen ophopingen en kommen zich af. Er zijn in zo’n landschap veel hellingen, met een typische hoogte van zo’n 2 meter. Als een helling ontdooit, kan hij verzakken.

Dit gebeurt op steeds grotere schaal op Banks Island, ontdekten Lewkowicz en Way. Op basis van Google Earth Engine Timelapse analyseerden ze de verandering van het landschap over de periode 1984-2016. In 1984 zagen ze op 63 plekken hellingen verzakken, in 2013 was dat aantal opgelopen tot 4.077. Ze koppelen het aan vier extreem warme zomers.