Ruim 200.000 Nederlanders gebruiken langdurig zware pijnstillers

In totaal slikken een miljoen mensen medicijnen als oxycodon en fentanyl, blijkt uit onderzoek van Nederlandse zorgverzekeraars.

Verpakkingen met oxycodon.
Verpakkingen met oxycodon. Foto Rob Engelaar/ANP

Meer dan 200.000 Nederlanders gebruikten in 2017 langdurig zeer zware pijnstillers. Dat blijkt uit onderzoek van Zorgverzekeraars Nederland dat dinsdag is gepubliceerd in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Het is voor het eerst dat duidelijk wordt hoeveel mensen deze zogeheten opioïden langer dan drie maanden innemen.

Opioïden, zoals bijvoorbeeld oxycodon en fentanyl, staan bekend om hun effectieve werking tegen hevige pijn én om hun verslavendheid. De werking is te vergelijken met die van stoffen als morfine en heroïne. Fentanyl is zelfs vijftig keer zo sterk als die laatste stof.

Welk deel van de groep langdurige gebruikers ook echt verslaafd is, zegt het onderzoek niet. “Er is alleen gekeken naar declaratiegegevens”, aldus een woordvoerder van Zorgverzekeraars Nederland.

Uit het onderzoek blijkt ook dat het aantal langetermijngebruikers sinds 2010 met circa 60 procent is toegenomen. Tegelijkertijd steeg het totaal aantal Nederlanders dat opioïden slikt, bijna even sterk: van ongeveer 650.000 naar circa 1 miljoen.

Eenvoudig verkrijgbaar

De stijging in het aantal gebruikers is vooral toe te schrijven aan de rap toenemende populariteit van oxycodon. In 2010 gebruikten zo’n 100.000 Nederlanders de pijnstiller. Zeven jaar later waren dat er al bijna 450.000. Er valt relatief eenvoudig aan het medicijn komen - driekwart van de oxycodonrecepten werd in 2017 uitgeschreven door een huisarts. Ook na ingrepen in het ziekenhuis wordt steeds vaker oxycodon voorgeschreven. Fentanyl wordt door tienduizenden mensen geslikt, bleek eerder dit jaar uit ander onderzoek.

Lees ook: Zware pijnstillers haal je gewoon met een herhaalrecept

In de Verenigde Staten vormt verslaving aan opioïden een groot probleem. Miljoenen mensen zijn afhankelijk van de op doktersrecept te verkrijgen pijnstillers, die in veel gevallen de opmaat vormen voor het gebruik van illegale harddrugs als heroïne. Jaarlijks sterven tegenwoordig ongeveer 75.000 Amerikanen aan een overdosis pijnstillers. Hoeveel slachtoffers de opioïden in Nederland eisen, is onbekend.

Minister Bruno Bruins (Medische Zorg, VVD) vindt het “zorgelijk” dat er steeds meer mensen zijn die langdurig opioïden gebruiken. “Maatschappelijke ontwrichting als gevolg van zware pijnstillers zoals in Amerika is hier nog niet aan de hand, maar ik vind het wel zaak dat we maatregelen nemen”, zegt de bewindsman tegen tv-programma Nieuwsuur. “Ik wil de maatschappelijke ontwrichting voor zijn. Ik ga volgende week met alle betrokken partijen om tafel.”