Oud-LPF’er Mat Herben heeft 13 jaar voor niets gewacht

Europese verdragen Het oud-Tweede Kamerlid wilde de drempel voor goedkeuring van Europese verdragen verhogen. De Eerste Kamer ligt dwars.

Mat Herben in het trappenhuis van de Eerste Kamer, met Peter Schalk (SGP-fractieleider in de Eerste Kamer).
Mat Herben in het trappenhuis van de Eerste Kamer, met Peter Schalk (SGP-fractieleider in de Eerste Kamer). Foto Rik Rutten

Mat Herben vloekt in het trappenhuis van de senaat. „Europa op slot? Apekool! Het enige dat dit voorstel doet, is de Nederlandse regering dwingen goed te overleggen voor het Europese besluiten uitvoert.”

Dertien jaar is Herben niet in de Eerste Kamer geweest. De laatste keer, vertelt zijn geheugen, moet in 2006 geweest zijn, kort voordat de Lijst Pim Fortuyn haar allerlaatste Kamerzetel kwijtraakte en oud-fractievoorzitter Herben uit de Tweede Kamer verdween. En nét toen zijn initiatiefwetsvoorstel klaar lag om de Nederlandse drempel voor goedkeuring van Europese verdragen te verhogen van een gewone meerderheid naar tweederde meerderheid. „Er is sinds 2006 heel weinig veranderd. Zorgelijk vind ik dat.”

Al die jaren doolde het wetsvoorstel van zijn hand door de gangen van het parlement. Nu, dertien jaar later, is het zover en neemt de Eerste Kamer een besluit. Er gingen vier kabinetten overheen, de verdediging werd overgenomen door SGP-voorman Kees van der Staaij. Die deed dinsdag een laatste poging het voorstel te redden.

Als Herben een bedankje krijgt van één van de senatoren, zwaait voorzitter Ankie Broekers-Knol (VVD) naar de publieke tribune. Daar zit hij, zonder snor, maar verder als vanouds herkenbaar, zijn lippen gekruld tot een glimlach.

Gewacht, gedraai, gepaai

Terwijl verderop een nexit-motie van de PVV door de gehele Tweede Kamer, inclusief Forum voor Democratie, wordt weggestemd, buigt de Eerste Kamer zich over de wet van Herben en Van der Staaij. „Eigenlijk staat Forum nu waar ik in 2006 stond”, zegt Herben. „Je probeert het eerst langs de weg van de redelijkheid.”

Lees ook: Baudet is de nieuwe Pim, vindt ook Mat Herben

Het was de eerste golf van euroscepsis die zijn initiatiefwet inspireerde. Na de afwijzing van de Europese grondwet in 2005 roken EU-kritische politici hun kans. Met succes: het plan-Herben om de drempel voor Europese verdragen in beide Kamers te verhogen naar tweederde meerderheid kreeg voldoende steun in diezelfde Tweede Kamer. Geen wonder, zegt Herben, hij had de tekst door juristen laten opstellen. „Daar hebben we tienduizend euro van het fractiebudget in gestoken.” Nu is een gewone meerderheid nog genoeg.

Lange zit

Het werd een lange zit. Eerst wachtte de Tweede Kamer een advies af over de staat van de Grondwet, vervolgens wilde de Eerste Kamer nóg een advies afwachten, dat van de staatscommissie-Remkes naar het parlementair stelsel. En aldoor moest de VVD, die instemde met het voorstel in de Tweede Kamer maar steeds kritisch bleef, gepaaid worden.

Het lange wachten blijkt niet genoeg, merken Van der Staaij en Herben nu. De VVD keert zich volgende week – dan wordt er gestemd – vrijwel zeker tegen het voorstel. Herben: „Heel treurig hoe iedere poging om de EU te hervormen op weerstand stuit. Je radicaliseert tegen wil en dank. Zo ga je denken: dan maar een nexit.”

Was het voorstel een aantal weken later behandeld, in de nieuwe senaat, dan hadden de dertien eurosceptische zetels van Forum voor Democratie weleens de doorslag kunnen geven – al vergt een grondwetswijziging altijd nog een tweede stemming.

Van der Staaij zucht. „Zijn we toch net te vroeg geweest.”