Marathon onder de twee uur? Dat duurt nog even

Atletiek De grens van twee uur is de heilige graal voor de marathontop. Het gat is nog 100 seconden.

De Keniaan Eliud Kipchoge verbeterde het wereldrecord afgelopen september met meer dan een minuut.
De Keniaan Eliud Kipchoge verbeterde het wereldrecord afgelopen september met meer dan een minuut. Foto Markus Schreiber/AP

De periode van de Europese stadsmarathons is aangebroken. De blikvangers zijn die van Rotterdam, komend weekend, en Londen, eind april. De organisatoren mikken elk jaar weer op snelle tijden, bij voorkeur een wereldrecord. Maar in de Engelse hoofdstad hopen ze op een primeur: lukt het wereldrecordhouder Eliud Kipchoge om als eerste atleet 42.195 meter te lopen in minder dan twee uur?

De heilige graal in de marathonwereld lijkt dichtbij sinds de 34-jarige Keniaan afgelopen september het wereldrecord met meer dan een minuut verbeterde. Kipchoge was in Berlijn slechts 100 seconden verwijderd van de mythische grens van twee uur. Het kán niet lang meer duren, dachten velen toen.

Simon Angus doet die droom vervliegen. De Australische econoom en ultraloper heeft alle officiële marathonrecords sinds 1950 geanalyseerd. Zijn conclusie: de kans dat in het komende decennium een tijd van onder de twee uur wordt gelopen, is zeer klein. Eind februari publiceerde hij zijn resultaten in het gezaghebbende Medicine & Science in Sports & Exercise.

Hoewel het volgens Angus wel degelijk mogelijk is om de twee uursgrens te doorbreken, zal dit op z’n vroegst in mei 2032 gebeuren. En ook de kans daarop is maar 10 procent. In 2054 zal die kans, volgens Angus’ berekeningen, één op vier zijn.

Lees ook: Wie komt nog in de buurt van fabuleus wereldrecord Kipchoge?

Het twee uurs-vraagstuk blijkt velen bezig te houden. Sinds publicatie wordt Angus overspoeld met reacties. Wetenschappers en media uit alle delen van de wereld namen contact op met de Australiër en ook online zijn talloze reacties te vinden.

Filosofe Nathanja van den Heuvel, die zich aan de Universiteit Leiden bezighoudt met sportfilosofie, verbaast zich niet over het verlangen de barrière van twee uur te doorbreken. „De mens heeft de intrinsieke wens om de mogelijkheden van het lichaam te exploreren. Historisch gezien hebben we altijd het uiterste kunnen van de mens willen vieren”, stelt zij.

Een dergelijke uitdaging heeft bovendien een morele bijbetekenis, zegt Van den Heuvel. „Om zo’n prestatie neer te kunnen zetten, moet je allerlei dingen laten. De atleten leiden een monnikachtig leven in teken van een ‘hoger doel’ en worden daarom gewaardeerd.”

Formule 1-circuit

Dat ook commerciële partijen iets zien in het onderwerp, bleek de afgelopen jaren. In 2014 lanceerden bewegingswetenschapper Yannis Pitsiladis en atletenmanager Jos Hermens, die Kipchoge onder contract heeft, het ambitieuze project Sub2. Het idee was om topatleten onder de beste omstandigheden een marathon te laten lopen in een tijd van 1.59.59 uur of sneller.

Financieel gezien was het organiseren van zo’n wedstrijd lastig en het duurde niet lang tot Hermens en Pitsiladis werden ingehaald door het kapitaalkrachtigere Nike. Het sportmerk investeerde tientallen miljoenen dollars in een eigen project: ‘Breaking2’.

In 2017 deed Nike met Kipchoge en twee andere topmarathonlopers een recordpoging op het Formule 1-circuit in het Italiaanse Monza. Alle moeite en deskundigen ten spijt, slaagden ze niet. Kipchoge liep met 2.00.25 uur wel de snelste marathon ooit. Zijn prestatie geldt niet als wereldrecord omdat de wedstrijd niet voldeed aan de eisen van de internationale atletiekfederatie IAAF; er liepen bijvoorbeeld te veel ‘hazen’ mee.

Nike heeft het project na de mislukte poging gestaakt, maar Hermens wil doorgaan tot de twee uurs-grens gebroken wordt. Hij is momenteel op zoek naar geldschieters om een nieuwe poging te bekostigen, vertelt hij. Het liefst voor de Olympische Spelen van Tokio in 2020.

„We kunnen leren van de fouten in Monza. Het asfalt was er te grof, en we moeten meerdere dagen hebben zodat we de beste weersomstandigheden kunnen kiezen”, zegt Hermens. Hij denkt dat Kipchoge de enige is die het waar kan maken. „Hij loopt ver voor op de rest van de wereldtop.”

Hermens zegt zich niets aan te trekken van het onderzoek van Angus. „Dat is puur statistiek. Er zijn zoveel veelbelovende ontwikkelingen, bijvoorbeeld op het gebied van schoeisel en sportdranken.” Hij doelt op innovatieve methoden om meer koolhydraten in dranken op te nemen, zonder dat dit voor maag- en darmproblemen zorgt.

Lees ook het interview met Eliud Kipchoge: ‘De truc is je geest voor de gek te houden’

Ook denkt Hermens dat prestaties van topatleten niet uitsluitend statistisch te voorspellen zijn. „Een atleet als Kipchoge kan verrassen. Na zijn wereldrecord vorig jaar was iedereen ook flabbergasted.” Bovendien hoeft Hermens zich niet te houden aan de regels die gelden voor officiële marathons. Dat de tijd niet zal tellen als wereldrecord, maakt hem niet uit.

Volgens filosofe Van den Heuvel is deze competitiviteit kenmerkend voor de wereld van topsport. „Er gaat niets boven excellentie, men wil altijd een stapje verder.” De twee uurs-grens is voor haar een logische mijlpaal: moeilijk te bereiken, maar niet onhaalbaar. „En het helpt ook dat het een mooi rond getal is.”