Integriteit, ja, maar banken willen het ook over klimaat hebben

Banken Premier Rutte sprak met enkele topmannen van banken over de integriteit van de sector. De Nederlandse Vereniging voor Banken greep het diner aan om de rol van banken in het klimaatdebat te benadrukken.

Op het Catshuis ontving premier Rutte topmannen van grote banken.
Op het Catshuis ontving premier Rutte topmannen van grote banken. Foto Robin Utrecht/ANP

Open en constructief. Zo kon het gesprek tussen premier Mark Rutte (VVD), de bestuurders van de Nederlandse banken en minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) volgens die laatste worden gekarakteriseerd. Maandagavond dineerden de bewindslieden op het Catshuis in Den Haag met onder meer Ralph Hamers (ING), Wiebe Draijer (Rabobank) Kees van Dijkhuizen (ABN Amro), Maurice Oostendorp (de Volksbank) en Peter Blom (Triodos) over de stand van zaken in de sector.

Een woordvoerder van Hoekstra meldde dinsdag dat er lang is gesproken over de integriteit van de sector, met name op het gebied van het voorkomen van witwassen en terorrismefinanciering. Banken nemen al veel maatregelen, maar dat is nog niet voldoende, zei president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank vorige week nog. Hoekstra zou hulp hebben toegezegd bij het probleem dat banken nu hebben bij het onderling uitwisselen van informatie over verdachte transacties of klanten. Daarbij stuiten ze nu vaak op privacyregels.

Het gesprek ging ook over de beloning van bankiers. ING-topman Hamers zei vorige week in de Financial Times dat het strenge Nederlandse bonusbeleid de sector hindert. De woordvoerder van Hoekstra zegt dat van een versoepeling van de bonussen geen sprake zal zijn, eerder van een aanscherping. De minister liet eind vorig jaar al aan de Tweede Kamer weten juist strenger te gaan toezien op het verplichte langjarige karakter van vaste aandelenbeloningen en meer aandacht te willen voor het maatschappelijk draagvlak voor forse loonsverhogingen aan de top. Hoekstra wilde zelfs de mogelijkheid laten onderzoeken om eerder uitgekeerde bankenbonussen terug te halen als later staatssteun nodig blijkt.

Kleine bedragen

De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) gebruikte het diner om de maatschappelijke rol van banken in het klimaatdebat een duwtje in de rug te geven. Direct na afloop van het gesprek zei NVB-voorzitter Chris Buijink dat banken de komende tijd aan de slag willen met het zogenoemde woonlastenneutraal financieren van verduurzaming van woningen. Dit plan dook eerder op in de onderhandelingen over het klimaatakkoord, aan de zogeheten klimaattafel gebouwde omgeving onder leiding van Diederik Samsom.

Woonlastenneutraal klinkt mooier dan het is. Banken tonen zich in dat plan bereid om extra geld – in de vorm van een hogere hypotheek– te lenen aan huizenbezitters, mits zij dat geld steken in verduurzaming van hun woning. Denk aan muur-, vloer- en dakisolatie en dubbele of driedubbele beglazing. Nu vergt zo’n extra lening nog een inkomenstoets en vaak ook een nieuwe taxatie, om te voorkomen dat de huizenbezitter teveel leent ten opzichte van zijn inkomen en de waarde van het huis. De nieuwe regeling zou eruit bestaan dat die toets en taxatie, die huizenbezitters op kosten jagen, achterwege kunnen blijven, omdat de investeringen een lagere energierekening opleveren.

Het voordeel voor de banken zit hem erin dat de woonlasten op het niveau van de huizenbezitter weliswaar neutraal blijven, maar de bank er toch aan verdient. Immers: de huizenbezitter ‘verdient’ geld met een lagere energierekening, maar moet (een deel van) die winst overmaken aan de bank vanwege de hogere hypotheek.

Een woordvoerder van de NVB benadrukt dat winst niet het oogmerk is van dit voorstel. „Het gaat vaak om kleine bedragen en banken moeten ook kosten maken om dit product aan te bieden. Daarbij zijn banken gecommitteerd aan de klimaatdoelen van het kabinet en voelen zij dit ook als een maatschappelijke verantwoordelijkheid”, aldus de NVB.