Smartphonegebruikers kantelen niet, ze kijken verticaal

Video Verticaal filmen op je mobiel is voor amateurs en oogst online hoongelach. Toch kijkt 80 procent van de mobiele gebruikers het liefst verticaal. Apps en sites bewegen daar nu alsnog in mee. Er zijn al artiesten die clips verticaal opnemen.

Beeld NRC
Beeld NRC

Niet verticaal filmen en het schermpje overdwars houden. Het is voor veel mobiele gebruikers een bekende ongeschreven regel voor het filmen met de smartphone. Toch blijkt uit een recent rapport van ScientiaMobile, gespecialiseerd in het analyseren van apparaten op het web, dat maar liefst 82,5 procent van de mobiele gebruikers hun telefoon verticaal houdt om video’s te bekijken. Ook als deze horizontaal zijn. Wordt verticaal kijken én filmen de nieuwe norm?

Uit het onderzoek over het laatste kwartaal van 2018 blijkt dus dat het merendeel van de smartphonegebruikers de telefoon niet kantelt. Veel (media)bedrijven proberen daar al langere tijd op in te spelen. Zo lanceerde de BBC reeds in 2017 een nieuwe ondersteuning van hun eigen nieuwsapp: verticale video’s die optimaal gebruik maken van het staande scherm van de telefoon. Geen zwarte balken meer aan weerszijden van het kader die zouden wijzen op amateurisme. Nee, een verticaal schermvullend beeld.

Na een jaar verticale video’s zag de BBC het aantal bezoekers van de app met dertig procent toenemen

Na een jaar produceren van verticale video’s zag het Engelse nieuwsmedium het aantal bezoekers van de app met dertig procent toenemen. Daarnaast nam het aantal bekeken video’s per gebruiker met twintig procent toe en werd de loyaliteit groter: bezoekers die via de optie ‘videos of the day’ kiezen voor het kijken van verticale filmpjes, bezoeken het medium drie keer vaker dan bezoekers die dat niet doen.

Ook andere grote sociale platformen lijken mee te bewegen in deze trend. Zo rolde Facebook in 2017 de functie voor verticale video uit in de app en meldde dat 79 procent van de mobiele gebruikers het verticale formaat boeiender vindt en hiervoor kiest. Ook muziekdienst Spotify laat de gebruiker niet kantelen. In mei 2017 werd de eerste verticale videoclip gelanceerd op de app waarna steeds meer artiesten dit voorbeeld volgden. Clips worden nu vaak verticaal en exclusief voor Spotify gemaakt en pas later op Youtube geüpload. Sinds juli 2018 accepteert Youtube verticale video op de desktopversie en worden verticale video’s schermvullend in de app getoond.

De nieuwe standaard

Volgens Rosa Menkman, professor Nieuwe Media en Kunst aan de Kunsthochschule in Kassel, is verticale video geen trend maar een nieuwe standaard. „In studies hebben we altijd het beeld van links naar rechts en langs de horizon leren analyseren. Dit is hoe we lezen maar ook hoe onze ogen fysiologisch zijn gepositioneerd.” Beeldopbouw volgens deze norm is volgens Menkman langzaam naar de achtergrond aan het verschuiven. „Veel media navigeren nu verticaal in plaats van horizontaal omdat dat op sociale platformen op onze telefoon nu normaal is.”

Mick van Rossum, cameraman en studieleider cinematography aan de Nederlandse Filmacademie, vindt verticale video vaak nog wat toevallig en ongekozen aanvoelen. „Staande filmpjes worden vooral geassocieerd met het snel registreren van gebeurtenissen zoals rampen en vechtpartijen.” Toch merkt hij in zijn werk dat er steeds meer vraag is naar verticale content.

Stills uit de verticale aflevering van de natuurserie One Strange Rock, te zien op IGTV (Instagram). Gepresenteerd door onder andere Will Smith.
Stills uit de verticale aflevering van de natuurserie One Strange Rock, te zien op IGTV (Instagram). Gepresenteerd door onder andere Will Smith.
Stills uit de verticale aflevering van de natuurserie One Strange Rock, te zien op IGTV (Instagram). Gepresenteerd door onder andere Will Smith.
Stills uit de verticale aflevering van de natuurserie One Strange Rock, te zien op IGTV (Instagram). Gepresenteerd door onder andere Will Smith.

Bij het maken van commercials valt deze veranderende marktvraag volgens Van Rossum op. „Ik maak nu vaak één versie waar vier verschillende kaders uitgesneden moeten worden. Dat betekent dat in dat vierkante midden alles moet gebeuren, ook wat er normaal gesproken links en rechts te zien is. Het is een uitdaging om dat goed te doen.”

Marketingbureau Baas&Baas probeert hun klanten daarin te sturen. Besteed liever wat extra budget aan het maken van een goede verticale video, staat er op hun website. Volgens eigenaar Sander Baas moeten die video’s snelheid en entertainment bevatten om eruit te springen. „De kijkrichting is anders, er is geen duidelijke horizon en er is minder ruimte aan de zijkanten dus je zult de eventuele actieknoppen, zoals ‘nu boeken of downloaden’, in de video anders moeten positioneren.”

Volgens Jeffry de Jong, directeur van marketingbureau Woeler, werken korte video’s op sociale media altijd beter om een groter publiek te bereiken. „Korte filmpjes leveren veel meer reacties op dan foto’s waardoor meer gebruikers het zien. Het algoritme van Facebook en Instagram is namelijk gebaseerd op interactie. Bij verticale video’s letten de mobiele gebruikers beter op en blijven langer hangen in de tijdlijn. Alles is net iets persoonlijker. Het lijkt net alsof je met de gebruiker aan het Facetimen bent.”

Compromis aan behuizing

Dat we steeds beter leren scannen op het nauwe beeld beschouwt Van Rossum echter als een puur compromis aan de behuizing van onze telefoon. „Ik kan mij niet voorstellen dat een verticaal kader de boodschap helderder maakt. Handelingen en blikken van persoon tot persoon zijn en blijven toch horizontale bewegingen en ook natuurbeelden wil je in landschapsmodus blijven kijken, lijkt mij.”

National Geographic bewees in 2018 echter het tegendeel. De laatste aflevering van de natuurserie One Strange Rock produceerde de zender in verticaal formaat voor IGTV, de videodienst van Instagram. En met succes. De verticale aflevering van 48 minuten met dramatische visuele storytelling werd meer dan één miljoen keer bekeken en kreeg meer dan duizend reacties. In de serie wordt het leven op aarde in perspectief gebracht door de enige mensen die het verlaten hebben: astronauten.

„Een geslaagd experiment”, aldus Van Rossum. De makers komen volgens hem door het verticale kader tot nieuwe inzichten. „De sprekers, waaronder Will Smith, worden fotografisch in beeld gebracht. Een soort pratende foto’s die recht de camera in kijken.”

Wel is de cameraman van mening dat beweging in het staande kader soms onrustig werkt. „De shots waar de aarde vanuit de ruimte gefilmd wordt, voelen minder organisch aan. Het lijkt alsof dit materiaal ooit liggend was en nu tot verticaal kader gesneden is.” Zelf blijft Van Rossum zijn telefoon gewoon kantelen. „Ik blijf me aanpassen aan het kader dat me de meeste informatie biedt.”