‘Kwart krijgt te weinig pgb om zorgverlener te betalen’

Zorgkosten Mensen kopen met een pgb zelf zorg in. Maar het uitgekeerde bedrag is vaak zo laag dat zorgverleners er niet voor willen werken.

Een kwart van de mensen die een persoonsgebonden budget (pgb) beheert – geld om zelf zorgverleners te regelen – kan met het bedrag te weinig zorg of hulp inkopen. De tarieven zijn soms zo laag dat het vrijwel onmogelijk is gekwalificeerd personeel te vinden, melden pgb-houders. Dat komt onder meer door personeelstekorten in de zorg.

Dit concluderen de belangenorganisaties MantelzorgNL en Per Saldo uit een enquête onder ruim 1.865 mensen die een pgb beheren. De achterban van beide verenigingen is geraadpleegd, onder meer via het Nationaal Mantelzorgpanel – waarin periodiek de mening gepeild wordt van mensen die voor een naaste zorgen.

Volgens het ministerie van Volksgezondheid dreigt het huidige personeelstekort in de zorg de komende jaren op te lopen tot 125.000. Dat heeft volgens de pgb-houders nu al effect: verzorgenden kunnen bijvoorbeeld als zzp’er beter betaald werk vinden en kiezen er niet voor om bij mensen thuis te komen werken.

Vooral mensen die bij hun gemeente een pgb aanvragen voor ‘maatschappelijke ondersteuning’ stuiten op lage tarieven voor huishoudelijke hulp, begeleiding in het dagelijks leven, dagbesteding of de aanschaf van een rolstoel of scootmobiel. Mensen met een pgb betalen zelf de zorgverleners die ze in dienst nemen. De gemeente bepaalt echter het maximumtarief, per soort zorg. Als zorgverleners meer betaald willen krijgen moeten mensen dat zelf bijpassen. In Den Haag is het maximumbudget per vier weken voor intensieve dagbesteding bijvoorbeeld 920 euro. Een pgb-houder schrijft in het onderzoek: „Op dit ogenblik heeft de gemeente de tarieven zo verlaagd dat het niet mogelijk is om zorg in te kopen. Dus [er is] wel budget maar een uurtarief waar niemand voor wil en kan werken.” Aline Molenaar, de directeur van Per Saldo: „De hoogte van de tarieven is een terugkerend punt van zorg. Als de inzet van kwalitatief goede hulp onmogelijk is, komt dat niet ten goede van de zelfredzaamheid.”

Lees ook: zorgen voor een naaste neemt je leven over, vertelde mantelzorgerMirre Borger onlangs in NRC.

Een oplossing voor mensen die zorg nodig hebben is het inzetten van familie of vrienden om hulp te geven waar ze volgens de gemeente (die indiceert) recht op hebben. Zij kunnen dan een zorgcontract afsluiten en krijgen het minumumloon uitbetaald via het pgb. Per 1 mei kunnen mantelzorgers ook een zogenoemde ‘symbolisch lage vergoeding’ van 141 euro per maand krijgen. Dat is een fors lagere vergoeding dan het minimumloon. Gemeenten kunnen dan een pgb toewijzen óf de symbolisch lage vergoeding. Het is onduidelijk welke criteria ze daarvoor moeten hanteren, waardoor er een risico is dat mantelzorgers die heel veel doen en daarvoor via een pgb het minimumloon krijgen, straks vanwege financiële motieven van de gemeente slechts de symbolisch lage vergoeding krijgen. Liesbeth Hoogendijk, directeur van MantelzorgNL: „Voordat deze regeling wordt ingevoerd moet duidelijk zijn wat de criteria zijn voor het toekennen van de symbolisch lage vergoeding. Mantelzorgers moeten weten wat er van hen verwacht wordt en wat zij op hun beurt mogen verwachten.”

Ruim 123.000 mensen kopen zorg in via een pgb, 92 procent van de deelnemers aan het onderzoek vindt dat het persoonsgebonden budget een positieve invloed heeft op de kwaliteit van leven.