Recensie

Recensie Beeldende kunst

Kalme en poëtische technologie centraal op STRP

Tentoonstelling Op kunst en technologiefestival STRP ligt dit jaar minder de nadruk op knallend spektakel en meer op poëzie. Maar helemaal zonder spektakel is het niet.

Voor Why not hand over a 'shelter' to hermit crabs? maakte Aki Inomata met een 3D-printer transparante schelpjes voor kreeften.
Voor Why not hand over a 'shelter' to hermit crabs? maakte Aki Inomata met een 3D-printer transparante schelpjes voor kreeften. Foto Hanneke Wetzer

Onder het motto ‘to hell with Future Phobia’, wil STRP, het Eindhovense festival voor technologie en kunst, dit jaar tegenwicht bieden aan het techno-pessimisme dat volgens de organisatoren het denken over technologie domineert. Voorheen was STRP een biënnale, onder de nieuwe directeur Ton van Gool gaat het festival, dat naast een tentoonstelling bestaat uit een conferentie en performance-programma, jaarlijks plaatsvinden.

Een centraal thema is er deze keer niet, wel een grondhouding: STRP staat ‘positief kritisch’ ten opzichte van technologische vooruitgang. Opvallend op de expositie is dat het er nauwelijks gaat over thema’s als big data, privacy of kunstmatige intelligentie. Ook anders dan twee jaar geleden is dat minder nadruk ligt op ‘kijk-eens-wat-allemaal-mogelijk-is’-krachtpatserij. De expositie wil met zestien kunstwerken, waarvan tien speciaal voor STRP werden gemaakt, juist de langzame, meer poëtische kant van technologie verkennen.

Helemaal zonder spektakel is het trouwens ook weer niet. Het gigantische bewegende lasersculptuur Between Mind and Matter van Salvador Breed en Nick Verstand in de eerste ruimte van het Klokgebouw zet meteen op verbluffende wijze de tegenstelling tussen ‘harde’ techniek en ‘zachte’ menselijkheid op scherp. In een enorme hal breekt een dun gordijn van laserlicht de ruimte en verspreid opgestelde speakers laten een duistere soundscape door de hal bewegen, waarbij het lijkt alsof de tonen het lichtgordijn doen bewegen. Het is tegelijkertijd overweldigend en subtiel: de wand van laserlicht lijkt soms zacht zijde, dan weer hard als staal.

Between Mind and Matter van Salvador Breed en Nick Verstand.
Foto Hanneke Wetzer
Between Mind and Matter van Salvador Breed en Nick Verstand
Foto Hanneke Wetzer

Menselijke technologie

Halfdoorschijnende gordijnen worden vaker gebruikt om technologie ‘menselijk’ te maken. Centraal in de hoofdzaal staat het gigantische bewegende sculptuur Soft Landing, dat illustrator Merijn Hos maakte in opdracht van STRP. Het bestaat uit een reeks cirkelvormige gordijnen die samen een doolhoof vormen. De cirkels draaien rond, waardoor de openingen steeds verplaatsen. In het labyrinth kun je langzaam naar het licht toe lopen, terwijl overal je ervaring van kleur en ruimte anders is.

Het spel met ruimtelijke ervaring staat ook centraal in de installatie die Teun Vonk maakte. In A Sense of Gravity neem je plaats in een grote witte zak, die daarna langzaam samentrekt, waardoor je op vier meter hoogte komt te zweven. De witte muren komen op je af als een warme omhelzing. De installatie geeft de ervaring dat je loskomt van de wereld, maar buitenaf zichtbaar is wat voor complexe technische installatie daarvoor nodig is. Dat roept de vraag op: waarom willen we eigenlijk loskomen?

A Sense of Gravity van Teun Vonk

Foto Hanneke Wetzer

De Japanse Aki Inomata geeft een andere invulling aan geborgenheid. Zij maakte voor Why not hand over a ‘shelter’ to hermit crabs? prachtige 3D-geprinte transparante schelpen, met een miniatuur van grote metropolen op de buitenkant. Heremietkreeften zoeken van nature hun thuis in de lege schelp van een ander dier. Een aantal van de kreeften op STRP heeft gekozen voor de futuristische variant: het felrode kreeftje in het vreemde doorzichtige hulsje ziet er vertederend uit en is tegelijkertijd een mooie metafoor voor migratie, hoe ook mensen een leven lang kunnen zoeken naar een geschikte woonplaats.

Heerlijk speels is de installatie Atlas van Yann Deval & Marie G. Losseau. In virtual reality, augmented reality en zonder technologische hulpmiddelen verken en creëer je een fictieve stad, gebaseerd op houten modellen van kleine latjes die onder andere door kinderen uit de Brusselse wijk Molenbeek in elkaar geknutseld zijn. Door tijdens een rondleiding de verschillende lagen van werkelijkheid op een slimme manier over elkaar heen te projecteren ontstaat een knap en inspirerend droste-effect van fysieke en virtuele gelijksoortige huisjes.

Lees ook: STRP zoekt theater tussen mens en machine

Voor een deel van de kunstinstallaties, zoals het werk van Teun Vonk, moet je op de tentoonstelling nog een (gratis) tijdsslot reserveren. Op drukke momenten zal het door plaatsgebrek niet iedereen lukken om alle werken te zien. Daarnaast leveren de onvermijdelijke wachttijden voor de kunstattracties toch een beetje kermisgevoel op. Maar als geheel slaagt STRP er met deze editie wel in een spannende staalkaart te geven van de poëtische kracht van moderne technologie.