Opinie

De ideologische leegte van Denk

Lotfi El Hamidi

Zo opzienbarend als de overwinning van Denk was bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 2017 (drie zetels) en de gemeenteraad in 2018 (verkozen in dertien gemeenten), zo roemloos was de uitslag bij de Provinciale Statenverkiezingen afgelopen maand. Hoewel de partij een Statenzetel wist te bemachtigen in Zuid-Holland, Noord-Holland, Utrecht en, ternauwernood, Flevoland, kreeg het geen voet aan de grond in de Eerste Kamer.

„Wit navelstaren”, zo karakteriseerde Joris Luyendijk de mediablindheid voor de winst van ‘migrantenpartijen’ Denk, Nida en Bij1 bij de gemeenteraadsverkiezingen vorig jaar. Maar de media zijn in ieder geval consistent, door ook bij een electorale tegenslag geen aandacht te schenken aan kiezers en politici van niet-boreale afkomst.

Allochtone kiezers vormen niet de makkelijkste electorale groep om te mobiliseren. Denk weet dat en daarom werd Selçuk Öztürk naar voren geschoven als kandidaat voor de senaat. Öztürk is een bekend gezicht, wat overigens niet betekent dat hij populair is; zijn lompe optredens in het parlement zorgen eerder voor plaatsvervangende schaamte bij de achterban. Daar zijn ze dus nog niet van af.

Als er iets duidelijk is geworden sinds de opkomst van Denk, dan is het wel de inhoudelijke leegte van de partij. Denk is noch socialistisch, noch liberaal, noch confessioneel; achter hun leus ‘Nederland is van ons allemaal’ schuilt geen diepzinnig politiek-ideologisch verhaal, slechts een voor de hand liggend antwoord op de vreemdelingenhaat van de PVV. Het gedweep met de Nederlandse vlag komt ook geforceerd over, waarmee ze het etiket ‘Turkenpartij’ onbedoeld alleen maar hardnekkiger maken.

Verrassend is het niet. Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk, gepokt en gemazeld in de politiek, zijn in zekere zin onderdeel van de gevestigde orde. Op het pluche zitten is het devies. Farid Azarkan, de nummer drie, is een buitenstaander, maar ook niet bepaald een ideoloog. Zo heb ik me laten vertellen dat zijn politieke inspiratiebron niet Martin Luther King of Malcolm X is, maar Ben Mandemakers – van Mandemakers Keukens. Dat zegt iets over Denk, meer een merk dan een partij, met overal franchise-ondernemingen en vooral gericht op het planten van hun turkoois-witte vlag.

Hoe duurzaam is zo’n partij? Dat hangt af van externe factoren. Denk bestaat bij de gratie van polarisatie. Liggen Turken of moslims onder vuur, dan weet de partij zich op te werpen als hun beschermheer. En zolang linkse partijen binnen de eigen gelederen geen ruimte geven aan kritische allochtone stemmen zal Denk een uitlaatklep blijven.

„Maak Denk maar onnodig”, zo daagde Öztürk alle critici uit in 2016. Het ziet er eerder naar uit dat Denk op den duur zichzelf overbodig zal maken.

Lotfi El Hamidi (L.elHamidi@nrc.nl@Lotfi_Hamid) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.