Ombudsman: gebrekkige steun voor zelfredzame daklozen ‘onacceptabel’

Dat daklozen zonder psychiatrische of verslavingsproblemen zelfredzaam zouden zijn, “blijkt vaak een illusie”, schrijft de Nationale Ombudsman.

De Nationale Ombudsman maakt zich zorgen over zogeheten zelfredzame daklozen.
De Nationale Ombudsman maakt zich zorgen over zogeheten zelfredzame daklozen. Foto Roos Koole/ANP

De Nationale Ombudsman krijgt steeds meer klachten van zogeheten zelfredzame daklozen. Ze lopen tegen “door de overheid zelf opgeworpen drempels op” en dit is
“onacceptabel”, schrijft ombudsman Reinier van Zutphen vrijdag.

Zelfredzame daklozen zijn mensen die dakloos zijn geworden door bijvoorbeeld ontslag of schulden en geen psychiatrische of verslavingsproblemen hebben. De gemeente ziet hen als zelfredzaam en geeft daarom vaak geen toegang tot voorzieningen zoals daklozenopvang.

De ombudsman roept gemeenten op meer te doen voor deze groep. Zo zou de overheid ervoor moeten zorgen dat ze zich kunnen inschrijven in de gemeentelijke Basisregistratie Personen, zodat ze bijvoorbeeld een uitkering, schuldhulpverlening en een zorgverzekering kunnen aanvragen. Ook wil de ombudsman dat gemeenten daklozen helpt aan woonruimte en begeleiding biedt.

Dat zij zelfredzaam zouden zijn “blijkt vaak een illusie”, schrijft Van Zutphen. “Het is onacceptabel dat zij eerst verder moeten ‘afglijden’ voordat zij voor ondersteuning door de overheid in aanmerking komen.” Komend half jaar verzamelt de ombudsman de klachten. Na de zomer volgt een advies hoe gemeenten de aanbevelingen kunnen opvolgen.

Lees ook: Na jaren op straat leven, heeft Sjef eindelijk een eigen huurwoning

Meer daklozen

Eerder bleek uit een onderzoek van tv-programma De Monitor (KRO-NCRV) dat gemeenten regelmatig aanvragen voor briefadressen van daklozen afwijzen waardoor ze niet worden opgenomen in de Basisregistratie. Hierdoor lopen ze een uitkering of zorgverzekering mis.

In mei vorig jaar concludeerden de Rekenkamers van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht al dat deze steden er niet in slagen om daklozen goed op het vangen. De begeleiding van daklozen is ondermaats en er zijn te weinig opvangplekken en betaalbare woningen, schrijven de Rekenkamers in een gezamenlijke brandbrief. Het aantal daklozen is tussen 2009 en 2016 met 60 procent gestegen.